Ajuuraan

Ka Wikipedia
U bood: gooshitaan, raadi
Saldanadda Ajuuraan
Ajuuraan state
اٍمارة أجوران

Qarnigii 14naad–Qarnigii 17naad

Flag

Meelaha uu xukunkooda gaaray
Xarunta
Luqadaha Somali, carabi
Diinta Allah-green.svg Islam
Xukuumadda Boqortooyo
Taariikhda
 - Qarniyadii dhexe Qarnigii 14naad
 - Xilli sii hore Qarnigii 17naad
Lacagta muqdishoLacag
Hadda kamid noqdeen  Somalia

,  Kenya
 Ethiopia

Suldaanada Ajuuraan waxey ahaayeen boqortooyo soomaaliyeed oo aad u xoogan oo ka tali jirtay meelo badan oo ka mid ah bariga afrika xiliyadii dhexe. goobaha boqortooyada saldhigyadeda ama xarumaha u ahayd waxaa kamid ah qallaafe ,marka ,hobyo iyo mareeg oo ahayd meeshii ay kasoo bilaabatay imaaradoodii.

Dadka ajuuran guud ahan waxay uqaybsaman laba beelood oo waaweyn oo kala ah:

1-WAALMUGE

2- WAAQLE

  • Waalmuge marka hoos loo raaco waxauu uqaybsamaa , afar: aadan, nuure, abdale,iyokunle

ajuuran dadka ku abtirsada meelaha ay degaan waxa kamid ah west somalia(ogadenia region),NFD or what known as north eastern Kenya, Mogadishu,jubada dhexe,jubada hoose,baardhere,buurhakaba iyo qoryooley iyado ay jirto deegano kale oo ay kubadanyihiin. ajuuran waa dad badankoda xoola dhaqata ah kuna tiirsan dhagalohooda beeraha iyo xolaha. saladanada ajuuran waxay bariga afrika katalinaysey kudhowaad shan qarni(from 1251M to 1687M) jagooyinka saldanadu waxay ukala qaybsanan jiren sidan

  • 1-IMAAM = waa ninka ugu sareeya saldanada
  • 2-AMIR = waa taliyaha guud ee ciidanka
  • 3-NAA,IB = waa kuxigenada ahna shaqalaha saldanada
  • 4-WAZIR = waa ergada ama wakiilada
  • 5-QAA,ID = waa abukatayasha ama kuwa maxkamada qaabilsan.

suldaankii ugu danbeeyey ee saladanada ajuran wuxu aha suldaan Olol Diinle ajuran waa dad lagu yaqano gumaysi neceybka iyagoona aha kuwii waligood aanan cadow somaliyed kuso hogamin dalka iyo bariga afrika guud ahanba waxaana tasi daliil u ah inay Soomaaliya kadifaceen xagardamdi burtaqiiska ladamacsana qarnigii 17 bilowgisa(1634m) iyagoona dagal qarar kula hortagay burtageska, inkasto dagalkasi uu sababay inay daciifto saldanada ajuran oo aakhirkiina ay laburburtay. waxaana inta badan saldanda ajuran lagu soxasuusta dhismooyin iyo harado dhaqax aha oo ila hada laga helo magaloyinka qar.

ajuuraan waxa uu u kala baxaa sidan (waalamuge hghj waaqle) waalamuge waxa uu u kala baxaa sidan (waalamuge-kunle -gareen-imam caalim) taariikhda saldanadii ajuuraan halkaan laguma soo koobi karo maxaa yeelay waqti aad u fog ayeey soo jirtay ayaga oo marxalado kala duwan soo maray. bur burkii ajuuraan waxaa sabab u ahaa ayaa la dhihi karaa dagaalo dhinacyo badan ka heeystay oo kala ahaa boqortooyadii oromada iyo kuwa kale oo soomaali ahaa iyo gumeeystihii boortaqiiska dadka ajuuraan waxa ay ahaayeeen kuwa aad u neceb gumeeysiga. qabiilka ajuuraan waxa uu u kala qeybsamay ethiopia iyo kenya oo ah dhulalka soomalida ay degaan oo dalalkaas gacanta ugu jira somalia waxa ay ka degaan gedo jubada hoose jubada dhexe iyo meelo ka mid ah gobolada shbeelooyinka qoryoole iyo Afgoye.