Ogaden

Ka Wikipedia
U bood: gooshitaan, raadi
Ogaden

Ogaden waa somali waxeyna dagan yihiin dhulka ogadenia-Naima Jwxo

Faah faahinta dhulka ogadenia[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

shacbiwaynaha ogaden waxay daganyihiin dhul aad u wayn oo hadana barwaaqo ah dhulka ogaden waxaa caygaaga shidaal dabiici ah, waxaa ka mid ah meelaha laga helay shidaalka dabiiciga ah ceelasha Jeexdin, Higlaale iyo Caanomalax oo dhamaan shilaabo ka wada tirsan iyo Cobole,Jeexdin,Godey iyo meelo kale. Waxaa mara ogaden sedex wabi.Nasiib daro beesha way yarayd dad ilbax ah oo dadka ka dhashay Beelaha daga degaanka waxay u badanjireen xoolo dhaqato lakiin hada aqoon iyo ilbaxnimo ayaga ayaa qaatay marka loo fiiriyo qabiilada kale. ogaden waa dhul cimiladiisu dhex dhexaad tahay waxaana lagu qiyaasa celcelisahan heerkulkiisa 25 ilaa 40 digre, ogaden waxaa ilaahay kumanaystay xoolaha nool ay hodan ku tahay sidoo kale waa dhul ku wanaagsan waxsoosaarka beeraha,xadiga dhulkaa ogaden ayaa waxaa lagu qiyaasaa 370 000 km²...dadka dagana waxaa lagu qiyaasaa 3.5ilaa 4

million. gobalada uu ka kooban yahy dhulka qaniga ah ee ogaden waa sagaal gobal

Taariikhda ogadenia[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

ogaden waxay soomartay halgamo in badan soo taxnaa oo gobanimo doon ah kuwaas oo uugu horeeyay halgame axmed gurey waxaana hada ka socda halgan ay gashaanka uhayso jabhada wadaniga xoraynta ogaden oo loo soogaabiyo (JWXO) ama ONLF taas oo guulo lataaban karo soo hoyisay sanadahan dambe ooy ku diirsadeen shacabka ayaanka daran ee gumaysiga arxanka daran uu rafaadiyay. ogadenya waxaa maalin walba ka dhaca dilal sharci daro ah xadhig, kufsi, boob hanto shacab iyo bahdil nooc walba leh oo ugaysto gumaysiga etoobiya.

laga soo bilaabo sanadkii 2007 ilaa hada oo ah 2009 waxaa saaran ogaden xayiraad xaga cunada safarka ama dhaq dhaqaaqa gaadiidka ah dadka dagan iskuma gudbi karaan,waxaana laga xidhay ganacsigii waxa kali ah ee ka shaqeeyana waa diyaarad todobaadkiiba maalin dagta magaalooyinka godey iyo shilaabo.

  • Ogadenya waxay ka kooban tahay 9 (sagaal) Gobol oo kala ah:-

Gobolada Ogaden[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

Gobol Caasimad
Qoraxeey Qabridahare
Jigjiga Jigjiga
Shiniile Shiniile
Afdheer Hargeele
Jarar Dhagaxbuur
Nogob Fiiq
Doolo Wardheer
Liibaan Liibaan
Shabeelle Godeey


magaalooyinku ugu qadiimisan uguna waawayn ogadenya waxaa ka mid ah

WARDHEER magalo madaxda gobalka doollo waxa ay ku taala bariga Ogadenia waxa ay heerka bada ka saraysa 541 mates dadka ku nool gobalka wardher waxaa lagu qiyaasa 18,357 qof halka ragu ka noqonayo 9,737 dumarkuna ka noqonayan 8,620 dadka kunool gobalka wardher boqalkiiba (99.9%) waa somali gobalka doollo magala madaxdiisa wardher waxaa daga qabiilka makaahilka iyago loogu yimid asaliyan. xiligan xaliga ah oo uu gobalku balaadhayna waxaa wali ugu tun wayn qabiilka makahilka dhulka uu ku fadhiyo baxadisana waxaa lagu sheega 541 m (1,775 ft) qabailada lag tirada badan yahy ee daga gobalka doollo waxa aka mid ah abayoonis dhulbahante iyo majeerten magalada wardher waa halkii ugu horaysay ee gumaysiga ethiopia iyo tigreega ba lagag bilaabay xabada kulul ee ilaa manta oon joogno ka dhawaaqaysa ka gees ka gees gayiga ogadenya gudoomiyihii jabhada wadaniga xorayn ogadenya ONLF mudane sheekh ibrahim abdale maax oo ay isku dayeen tigreegu inayn nolol ku qabtaan 1994 ayaa laga quusiyay halkaana waxaa ka dhacay dagaal dhiig badan ay u hureeen shacabkii her wardher isagoo bad qaba ayaana gudoomiyaha laga bixiyay magalada kadib dagaal socday labo maalin iyadoo wax yabaha ilaa manta manka her wardher ku tagan ay ka mid yihiin sidii ay u waayen hiil iyo hoo uga imaada gobalada dariska ha siiba qorahay iyo dhagaxbuur walow loogu cudur daari karo wakhtiga lagu jiro ooo adkaa darti magalada wardher waxaa ku yaala ceelal badan oo biyaha laga cabo dad iyo duunyaba dhanka waqooyi waxaa ka xigta ilaa 12 km magalada walwal oo iyana caan ku ah ceelal dhadher


SHILAABO sedex jeer bay gubatay oo sedexduba gumaysigu gubay labo ka mid ah waxaa lagu gubay duqayn xaga cirka ah waxay leedahay goroon diyaaradeed oo caalami ah kaas oo ay dhistay shirkad ruushka laga leeyahay oo ah tii shidaalka heshay. waa magaalo qani ku ah dhidaalka oljada iyo khayraad badan oo uu ka mid yahay xoolaha nool, waana magaalo dadkeedu ganacsiga ku xiran yahay.

{QABRIDAHARRE oo ah magaalo aad u da' wayn ahna meel xarun u ahaanjirtay halgamaayaashii daraawishta ilaa hadana laga arki karo raadkii daraa wiishta. magaalada qabridahre waxaa yaala banka weyn ee loo yaqaano banka qoraxay, sidoo kale waxay qabridahare can ku tahay beeraha oo dhul dhan oo waxaa jira la beerto waxaana ku fatahay toga faafaneed oo ilaa Xudurayle ku daaca kana soo baxa khayraadka iyo dalaga la nacfisado.

GODEY oo mar ahaan jirtay caasimadsa ogaden hadana ah magaalooyinka ugu wayn uguna hormarsan kana mid ah magaalooyinka ugu qadiimsan waa magaalo aad udhaqaale badan waxaana la dhihi karaa waa xarunta dhaqaalaha Ogadenia.


DHAGAXBUUR oo ah magaalo taarikh dheer ku dhex leh ogaadenya islamarkaana xarun o ahaanjirtay gobanimo doonka Ogadenya ilaa hadana wali ah Xarunta gobanimodoonka marna ahaan jirtay xarunta ganacsiga Ogadenya waa magaalo istaraaji ah aadna muhiim ugu ah dadka Ogaadeenka waxayna ku taalaa bartamaha iyo wadnaha wadanka Ogadenya.