Saylac

Ka Wikipedia
U bood: gooshitaan, raadi
Saylac
زيلع
—  Magaalo  —
Saylac is located in Somalia
Saylac
Dhacdaa: 11°21′14″N, 43°28′26″E
Dalka  Soomaaliya
Gobolada Awdal
Degmooyinka Saylac
Tirada dadka
 • Guud ahaan 8,600
Saacad EAT (UTC+3)
Maqaal ku saabsan magaalo taariikhiga ah ee Saylac, faahfaahin fiiri Saldanadii Adal

Saylac (Af-Carabi: زيلع; Af Ingiriis: Zeila ama Zaila) waa magaalo xeebeed taariikhi ah oo ku taala Gobolka Awdal waqooyiga dalka Soomaaliya. Magaalada waxay ku taalaa waqooyi-bari Gobolka Awdal, waxayna aad ugu dhowdahay wadanka Jabuuti oo u jirto ilaa 120 km. Magaalada Seylac oo ah mid qadiimi ah oo aad u taariikh dheer ayaa wakhti xaadirkan magaalo-madax u ah gobolka Selel oo ah gobol cusub ooy magacaabtey dowlada Somaliland. Seylac waxaa loo aqoonsan yahay ineey jirtey tan iyo wakhti ka horeeysay soo bixitaanka diinta Islaamka, midaasi oo ah goobaha ugu taariikhda dheer qaarada Afrika, iyada oo ay ku yaalaan meelo fara badan oo taariikhi ah hase yeeshee ka turjumaaya taariikhda geeska Afrika gaar ahaan tan Soomaalida. Waxa laga soo xigtey sahamiyayaal Roman iyo Giriig ah in qarnigii 1aad Sey|lac dhisneyd isla markaana lahayd maamul caasimadeed iyo hogaan heer sare ah. Tan iyo horaantii soo bixitaanka diinta Islaamka magaalada Seylac waxay ahayd hooy waxbarasho, ganacsi, dhaqan, ilbaxnimo, xadaarad iyo maamul boqortooyo. Qiyaastii qarnigii 7aad ilaa 8aad ayaa diinta Islaamku ku soo fidey magaalada Seylac oo wakhti kooban ku noqotay hooyga diinta ee guud ahaan qaarada Afrika, gaar ahaan gobolka geeska Afrika.

Badhtamihii qarnigii 9aad ayaa maagaalada Seylac waxay aasaas iyo saldhig u noqotey biloowgii Boqortooyadii Adal, midaasi oo ka talin jirtey deegaanadaas mudo qarniyo ah ilaa laga soo gaadhayay qarnigii 14aad markii ay gaadhay meesha ugu sareeysay ee deegaanada geeska Afrika. Wakhtiyadii ku xigay waxaa caasimada qadiimiga ah la wareegay Boqortooyadii Cusmaaniyiinta oo xukumayay tan iyo goortii ay kala wareegtay Boqortooyada Ingiriiska.

Juquraafiga Seylac[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

Magaalada Seylac waxay ku taalaa waqooyiga Soomaaliya, gaar ahaan xeebta waqooyi ee gobolka Awdal. Sanadkii 2008da ayaa dowlada Somaliland u magacaawdey magaalo-madaxda gobol cusub oo lagu magacaabey Selel. Bari iyo waqooyi waxaay Saylac la wadaagtaa gacanka Cadmeed, galbeed waxaa ka xiga wadanka Jabuuti, magaalada Borama waxay dhacdaa 243.3 kilomitir koonfur-bari, halka magaalada Berbera u jirto 270 km bariga magaalada Seylac. Magaalada qadiimiga ah ee Harar waxay u jirtaa 320 km galbeedka. Deegaanka magaalada Seylac waxaa uu leeyahay caro bataax coowlaan ah, taasi oo ka dhigtey magaalada lama-degaan la mood. Waxayna dhinaca u saaran tahay Banka Giriyaad ee dhaca waqooyiga gobolka Awdal, maanta lagu xisaabiyo gobolka Selel. Intaas waxaa dheer, in Seylac agagaarkeeda ku yaalaan ilaa dhowr-iyo-toban gasiiradood oo yaryar, kuwaas ooy ka mid tahay Gasiirada Saacadiin ee loogu magaca daray suldaan Saacadiin oo ka mid ahaa madaxdii boqortooyada Adal. Wado xumo iyo biyo yaraan ayaa magaalada Seylac ku haya dhibaato weyn.

Taariikhda Saylac[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

Magaalada Saylac waxaa soo booqday qoraagii caanka ahaa ee Ibn_batuutah 1330-kii, halkaasoo uu ku tilmaamay inay ahayd magaalo weyn xilligaa. Qarnigii 16-naad waxay magaalada Saylac ahayd caasimaddii maamulkii caanka ahaa ee Adal. Qoraalada laga hayo Saylac way farabadan yihiin, balse aan ku soo koobo, laba socdaal oo ay kusoo kala mareen nin la odhan jiray Johnston iyo ninkale oo la odhan jiray Richard Burton. Richard iyo Johnston labaduba, waxay soo mareen sebenkii uu ka talinayay magaalada Saylac Sheekh Sharmaarke Ali Saalax oo magaalada ka ahaa guddoomiye muddo dheer. Labadaa nin-ba waxay ku tilmaameen magaalada Saylac inay ahayd magaalo weyn oo uu ka socday ganacsi aad u xoogbadani.

Sida ay ku bilaabantey iyo goorta ay aasaasantey magaalada Seylac taariikhyahanadu weli weey isku khilaafsan yihiin. Laakiin waxaa la isla garoowsadey in magaalada Saylac ay jirtey qarnigii 1aad, wakhtigaasi ooy soo siyaarteen bad-mareeno u dhashay Romanka iyo Giriiga. Warbixin laga soo xigtey ragaasi ayaa lagu ogaaday in magaalada Saylac ahayd mid aad u dhisan, maamul iyo kala dambeyn leh, ganacsi aad u balaadhan ka socdo, isla markaana leh mid ka mida xadaaradiihii ugu sareeyay wakhtigaasi. Magaalada Saylac aad ayay u awoodaysatey wakhtiyadii ku xigay, isla markaana ku fidey deegaanada jaarka la ahaa kuwaas oo dagaalo qadhaadh dhex maray.

Boqortooyadii Saylac[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

Saldanada Cadal

900–1559
 

wadajirka sadex astaan calan uu isticmaaley Ahmad al-Ghazi[1]

Deegaanada ay ka talineysay wakhtigii Saldanada Adal ugu awooda badneyd qiyaastii 1500.
Xarunta Saylac (caasimada ugu horeeysay, iyo saldhiga ugu weynaa)[2]
Dakkar (caasimad cusub ee Saldanada)[2]
Harar (magaalo-madaxdii ugu dambeysay)[2]
Luqadaha Somali, Carabi, Ge'ez, Canfar, Harari
Xukuumadda Saldanad ama boqortooyo
Historical era Waayihii hore
 - Established 900
 - Dagaalkii Yeshaq I 900–1429
 - Caasimada ka dhigtey Dakkar 1433
 - Muran ka dhashay xilqabasho 1518–1526
 - Caasimad ku wareegay Harar 1520
 - Disestablished 1559
Hadda kamid noqdeen  Djibouti
Template:Country data Eritrea
 Ethiopia
 Somalia
Warning: Value specified for "continent" does not comply

Saldanada Cadal (micno ahaan "Cadaalad") waxay aheyd boqortooyo xukumi jirtay deegaano badan oo ka tirsan Gobolka Awdal ee waqooyiga Soomaaliya, meelo ka mid ah dhulka Itoobiya iyo Jabuuti ilaa Eratareya. Boqortooyada Cadal waxey ka mid ahayd boqortooyada ugu taariikhda dheeraa uguna awooda weynaa gayiga iyo deegaanada ay dagaan dadka Soomaalida iyo agagaarkooda. In kastoo boqortooyadu ka bilaabantey magaalada taariikhiga ah ee xudunta u ahayd ee Saylac waxay saldhigyo waaweyn ku lahayd magaalada Harare iyo nawaaxigeeda. Magaalada Saylac ayay ka bilaabantey boqortooyadu ka dib ku fidey deegaanka geeska Afrika. Sanadihii 1415 ilaa 1577 ayay boqortooyada Cadal ugu awood badneyd goortaas ooy maamuleysay in ka badan shan kun oo kilomitir isku wareeg ah.

Degmooyinka Saylac[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]


Magaaloyaasha Gobolka Awdal Calanka Soomaaliya
Baki · Bon · Boorama · Dilla · Lughaya · Saylac
  1. "the king of Zeila [Imam Ahmad] ascended a hill with several horse and some foot to examine us: he halted on the top with three hundred horse and three large banners, two white with red moons, and one red with a white moon, which always accompanied him, and [by] which he was recognized." Richard Stephen Whiteway, The Portuguese expedition to Abyssinia in 1541-1543 as Narrated by Castanhoso, Kraus Reprint, 1967, p. 41
  2. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Lewispd