Bad Lausick
Bad Lausick | |
|---|---|
Town hall, built in 1897 | |
![]() | |
| Isku-duwayaasha: 51°8′41″N 12°38′43″E / 51.14472°N 12.64528°E | |
| Dal | Germany |
| Degmo | Leipzig |
| Qaybaha | 12 |
| Dawladda | |
| • Duqa magaalada (2022–29) | Michael Hultsch[1] |
| Bedka | |
• Wadarta | 70.03 km2 (27.04 sq mi) |
| Joogga | 164 m (538 ft) |
| Aagga waqtiga | UTC+01:00 (CET) |
| • Xagaaga (DST) | UTC+02:00 (CEST) |
| Koodka boostada | 04651 |
| Koodhka wicitaanka | 034345 |
| Diiwaangelinta baabuurta | L, BNA, GHA, GRM, MTL, WUR |
| Websaydhka | www.bad-lausick.de |
Bad Lausick (Af Jarmal: [ˈbaːt ˈlaʊzɪk] ⓘ) waa magaalo ku taal degmada Leipzig, ee Saxony, Germany. Waxay ku taallaa 12 km koonfur-galbeed ka xigta Grimma, iyo 29 km koonfur-bari ka xigta Leipzig.
Taariikh
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Qarniyadii Dhexe ilaa qarnigii 18-aad
[wax ka badal | wax ka badal xogta]
Sannadkii 1096 Bad Lausick waxaa markii ugu horreysay lagu xusay magaca Luzke. Dukumeentiyada dambe, magacyada Luzic (1181), Luzich (1219) iyo Lußigk (1414) ayaa la isticmaalay. Sannadkii 1497 goobta waxaa markii ugu horreysay loogu yeeray Laussigk.[2]
Sannadkii 1106 dhismaha kiniisadda St. Kilian ayaa la bilaabay iyadoo ay kormeerayaan keniisadda Pegau, taas oo sida kiniisadda oo kale uu aasaasay Wiprecht von Groitzsch. Waxaa loo yaqaanaa kaniisadda ugu da'da weyn ee la ilaaliyo ee Saxony.[3] Sannadkii 1158 Luzeche waxaa lagu xusay inay tahay meel la xoojiyay oo leh xuquuq suuqeed. Ka dib Treaty of Leipzig, Laussigk waxay noqotay qayb ka mid ah Duchy of Saxe-Wittenberg.
Dugsi ayaa shaqadiisa bilaabay 1529. Sannadkii 1605 meesha waxaa la siiyay town privileges, laakiin isla sannadkaas waxaa baabi'iyay dab. Dab kale oo sababay burbur weyn ayaa dhacay 1649, 1667, 1693, iyo 1719. Intii lagu guda jiray Thirty Years' War daacuunka wuxuu sababay dhimashada qayb weyn oo ka mid ah dadweynaha 1633. Dugsiga duugga ah ee u dhow kiniisadda waxaa markii ugu horreysay la xusay 1736. Sannadkii 1739 waxaa la dhisay hoolka magaalada ee duugga ah iyo munaaradda kiniisadda ee hadda. Dalaggu wuu fashilmay 1772 wuxuuna sababay macaluul magaalada ka dhacda.[4]
Qarnigii 19-aad
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Macdanta Lignite ee ku taal agagaarka magaalada ayaa bilaabatay 1813, iyadoo siinaysay shidaal lime kilns. Intii lagu guda jiray hawlgallada macdanta, il biyo dawo ah ayaa la helay 1820. Hal sano ka dib, goobtii ugu horreysay ee lagu nasto ayaa la furay, oo loo bixiyay Hermannsbad oo magaceeda looga qaaday aasaasaheedii. Sannadkii 1840 waxaa la dhisay dugsi cusub oo leh afar fasal iyo afar guri oo macallimiin ah, kaas oo u adeegayay 500 oo arday. 1878 waxaa loo tixgelin karaa inay tahay xilligii ugu sarreysay ee macdanta lignite iyo warshadaha gubista lime, iyadoo 36 godad iyo 20 foorno ay ka jireen Köllsdorf oo keliya. Sannadkii 1882 goobtii waxaa iibsaday magaalada, ganacsade dharka Johann Gottfried Becker ayaana ganacsigiisa ka dhisay bartamaha magaalada. Dhismaha Bürgerschule (dugsiga rayidka) ee 900 oo arday ayaa bilaabmay 1886, sannadkii 1887-kiina waxaa la furay Leipzig–Geithain railway iyada oo loo marayo Lausick. Dab ka kacay hoolka magaalada 1890 ayaa baabi'iyay kayd weyn oo dukumiintiyo ah. 25 ganacsi oo dareen-samayn ah oo magaalada ka jiray 1890 ayaa calaamad u ahaa xilligii ugu sarreeyay ee warshaddan. Waqtigaas, waxaa sidoo kale jiray 11 macdan lignite ah, shan foorno oo lime ah, 30 ganacsi oo beeraha ah, 20 dubayaal, 25 kabo-sameeyayaal, 25 dhar-dilis, 17 tolayaal, 10 qasab iyo 43 xarumo kale oo farsamoyaqaanno ah iyo sidoo kale 23 maqaayado iyo hudheelo. Laga soo bilaabo 1895, warshadaynta dhoobada ayaa soo korodhay waxayna dhalisay warshaddii silicate-ka. Hoolka magaalada oo cusub iyo xafiis boosta ayaa la dhisay 1897, iyo maxkamad 1898.[5]
Qarnigii 20-aad
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Sannadkii 1913, ka dib ku dhawaad 100 sano oo hawlgalada spa ah, magaalada waxaa la siiyay magaca Bad Lausick. Sannadkii 1920 dhismaha qaybta bari ee Borna–Großbothen railway, oo loo yaqaan Querbahn, ayaa bilaabmay.[6] Goobta waxaa la casriyeeyay 1928, Bad Lausick ayaana noqotay goob caafimaad oo caan ah. Sannadkii 1935, Reichersdorf iyo Heinersdorf ayaa lagu daray magaalada.[5] Qaybta galbeed ee tareenka Borna–Großbothen ayaa la furay 1937, taas oo u oggolaanaysa tareennada laga bilaabo Oktoobar sannadkaas.[6] Laga soo bilaabo 1939 ilaa 1945 isbitaal Wehrmacht ah ayaa ka shaqaynayay xarumaha Hermannsbad. Intii lagu guda jiray World War II, magaalada waa laga badbaadiyay weerarada hawada mana aysan soo gaarin wax burbur ah.[5] Khadka tareenka ee Querbahn ayaa loo kala dhigdhigay magdhowga dagaalka 1948.[6]
Laga soo bilaabo 1951 Bad Lausick waxay qayb ka ahayd degmada Geithain waxayna noqotay kursiga maxkamadda degmada. Sannadkii 1956 dukaanka waaxda miyiga (Landwarenhaus) ayaa ka furmay fagaaraha suuqa, 1957-kiina dabeecadda romanic-ka ee kiniisadda St Kilian ayaa dib loo soo celiyay. Xubin Silbermann ah oo laga soo bilaabo 1722 oo uu kordhiyay Johann Gottlob Trampeli ayaa lagu rakibay kiniisadda isla wakhtigaas. Iyada oo ku saleysan dukumeenti uu qoray Emperor Frederick Barbarossa, magaalada waxay u dabaaldegday sannad-guuradeedii 800-aad 1958. Goobta waxaa mar kale la casriyeeyay ilaa 1962 waxayna noqotay sanatorium takhasus leh oo loogu talagalay cudurada wadnaha iyo wareegga dhiigga 1972. Ganacsigii hore ee lahaa saamiyada gobolka ayaa si buuxda loo qaraniyay wakhtigaas, gaar ahaan warshadda kabaha guriga iyo shaqada mishiinnada. Dugsiga ayaa la ballaariyay 1967/1968. Isku-dhafka beeraha ee Bad Lausick, Ballendorf, Buchheim, iyo Ebersbach ayaa midoobay 1976. Shaqada silicate-ka waxaa la casriyeeyay oo la ballaariyay intii u dhaxaysay 1979 iyo 1988, sannadkii 1988 dhismaha meel cusub oo magaalo ah ayaa loo bilaabay mashruuc weyn oo guryaha dadweynaha ah.[7]
Mudaharaadyo, miisaska wareegsan, iyo kulammada golaha intii lagu jiray wakhtiyadii isbeddelka siyaasadeed ee GDR waxay keentay in xubno ka tirsan Neues Forum iyo Social Democrats ay ku biiraan golaha magaalada.[8] Sannadkii 1990, Bad Lausick waxay mataano la noqotay Baunach oo ku taal Upper Franconia.[9] Sannadkii 1994, Bad Lausick iyo agagaarkeeda waxaa loo wareejiyay degmada cusub Muldentalkreis.


Dhismaha goobta cusub ee lagu nasto, hudheel, iyo barkadaha firaaqada Riff ayaa la furay 1995. Sannad-guuradii 900-aad ee xuskii ugu horreeyay ee dukumentiga magaalada ayaa loo dabaaldegay 1996, il biyo kulul oo cusubna waa la qoday 1998. Hawlgallada spa waa hawsha ugu weyn ee dhaqaale ee Bad Lausick hadda. Tuulooyinka deriska la ah Steinbach, Beucha, Kleinbeucha, iyo Stockheim ayaa lagu daray Bad Lausick 1999. Matxafka spa iyo magaalada ayaa la furay 2008, 2010-kiina magaalada waxaa si rasmi ah loogu qiimeeyay inay tahay Heilbad.[7] Bad Lausick oo ay weheliso degmada Muldentalkreis waxay ku biirtay degmada cusub Landkreis Leipzig 2008.
Horumarinta Dadweynaha
[wax ka badal | wax ka badal xogta]| Sannad | Dadka deggan |
|---|---|
| 1697 | 500 |
| 1790 | 816 |
| 1867 | 3,456 |
| 1890 | 3,977 |
| 1925 | 3,823 |
| 1935 | 5,083 |
| 1939 | 5,398 |
| 1958 | 7,449 |
| 2007 | 8,754 |
| 2009 | 8,509 |
| 2010 | 8,486 |
| 2013 | 8,133 |
Dhaqaalaha
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Hawlgallada spa iyo daryeelka caafimaadka ayaa ah hawlaha ugu waaweyn ee dhaqaale. Goobta Hermannsbad spa waxaa la furay 1821 waxayna u kortay sanatorium loogu talagalay cudurada wadnaha iyo wareegga dhiigga. Waxaa loo magacaabay Hermannsbadklinik 1989. Dhismihii hore ee spa waxaa la beddelay 1995. Sannadkii 1993 laba rug caafimaad oo gaar loo leeyahay ayaa la furay, kuwaas oo Median Klinik ay ku takhasustay daawaynta cudurada wadnaha iyo wareegga dhiigga iyo cabashooyinka lafaha, halka Sachsenklinik ay ku takhasustay lafaha, neurology, iyo psychosomatic medicine.[10]
Intaa waxaa dheer, ganacsiyada badankoodu waa kuwa dhexdhexaad ah oo ay ka mid yihiin soo saarista alaabta birta iyo qalabka qalliinka, qandaraaslayaasha nadiifinta, iyo ganacsiyada dhismaha injineernimada (sida dhuumaha iyo dhirta tamarta qorraxda).
Waxbarashada, dhaqanka iyo isboortiga
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Dugsiga sare, oo loogu magac daray antifascist Werner Seelenbinder, wuxuu ku yaalaa dugsigii la furay 1886. Dugsiga hoose ayaa la aasaasay 1992 dhisme casri ah oo la dhisay qaybtii labaad ee qarnigii 20-aad. Hay'ad tababar xirfadeed ayaa ka jirta magaalada Evangelische Schule für Sozialwesen (Dugsiga Injiilka ee Daryeelka Bulshada) "Luise Höpfner", oo la aasaasay 1953.[11]
Deutsche Bläserakademie, hay'ad waxbarasho oo ku takhasustay muusigga wind instrument iyo Sächsische Bläserphilharmonie, oo ah kooxda kaliya ee simphonic concert band ee Jarmalka, ayaa fadhigoodu yahay Bad Lausick.[12]
Dhowr xubnood oo ka tirsan kooxda powerlifting KSV Bad Lausick e.V., oo la aasaasay 1982 iyo abaabulka tartanno sanadle ah oo badan, ayaa sidoo kale u gudbay national sports team ee qaybtan.
Sawirro
[wax ka badal | wax ka badal xogta]- Former clay pit
- Straße der Einheit, town centre
- Bahnhofshotel (Railway Hotel)
- Villa in the spa district
- Spa park
- open air stage "Schmetterling" (en: butterfly)
Wiilal iyo gabdho ka tirsan magaalada
[wax ka badal | wax ka badal xogta]- Franz von Fleischer (1801–1878), aqoonyahan dhirta
- Friedrich Küchenmeister (1821–1890), dhakhtar iyo freemason
- Walther von Witzleben (1865–1949), sarkaalka guud ee Saxon
- Herbert Albert (1903–1973), pianiste iyo hoggaamiye orchestra
Tixraacyo
[wax ka badal | wax ka badal xogta]- ↑ Gewählte Bürgermeisterinnen und Bürgermeister im Freistaat Sachsen, Stand: 17. Juli 2022, Statistisches Landesamt des Freistaates Sachsen.
- ↑ "Digitales Historisches Ortsverzeichnis von Sachsen. Bad Lausick". Retrieved 30 November 2016.
- ↑ "Älteste Kirche Sachsens feiert 900. Geburtstag". Evangelisch-Lutherische Landeskirche Sachsens. 2006. Archived from the original on 2017-03-29. Retrieved 2016-11-29.
- ↑ "Von den Anfängen bis 1800". Stadt Bad Lausick. Archived from the original on 30 Bisha Kow iyo Tobnaad 2016. Retrieved 30 November 2016.
{{cite web}}: Check date values in:|archive-date=(help) - 1 2 3 "Von 1800 bis zum Ende des 2. Weltkrieges". Stadt Bad Lausick. Archived from the original on 30 Bisha Kow iyo Tobnaad 2016. Retrieved 30 November 2016.
{{cite web}}: Check date values in:|archive-date=(help) - 1 2 3 "Borna (b Leipzig) - Großbothen". Sachsenschiene. 28 February 2016.
- 1 2 "Von 1945 bis zur Gegenwart". Stadt Bad Lausick. Archived from the original on 30 Bisha Kow iyo Tobnaad 2016. Retrieved 30 November 2016.
{{cite web}}: Check date values in:|archive-date=(help) - ↑ Michael Richter. Die friedliche Revolution: Aufbruch zur Demokratie in Sachsen 1989–90. Vol. 2. pp. 549, 692, 1280.
- ↑ "Partnerstadt". Stadt Bad Lausick. Archived from the original on 30 Bisha Kow iyo Tobnaad 2016. Retrieved 30 November 2016.
{{cite web}}: Check date values in:|archive-date=(help) - ↑ "Kurgeschichte". Stadt Bad Lausick. Archived from the original on 30 Bisha Kow iyo Tobnaad 2016. Retrieved 30 November 2016.
{{cite web}}: Check date values in:|archive-date=(help) - ↑ "Schulen". Stadt Bad Lausick. Archived from the original on 30 Bisha Kow iyo Tobnaad 2016. Retrieved 30 November 2016.
{{cite web}}: Check date values in:|archive-date=(help) - ↑ "Die Sächsische Bläserphilharmonie". Retrieved 30 November 2016.
- Bogag leh xuduudo formatnum ah oo aan tiro ahayn
- Pages using gadget WikiMiniAtlas
- With short description
- Short description is different from Wikidata
- Pages using infobox settlement with potentially too many maps
- Germany articles requiring maintenance
- Bogagga isticmaalaya kordhinta Phonos
- Pages with Af Jarmal IPA
- Pages including recorded pronunciations
- Commons category link is on Wikidata
- Bogagga isticmaala kordhinta Kartographer
