U bood nuxurka

Biyo dhacyada Boyoma

Boyoma Falls
Chutes de Boyoma
Boyomawatervallen
Maporomoko ya Maji ya Boyoma
Boyoma Falls.
MeeshaWebiga Lualaba, Kisangani, Jamhuuriyadda Dimuqraadiiga Kongo
TypeCataract
Total height200 feet (61 m)
WatercourseWebiga Kongo
Average
flow rate
16,990 m3/s (600,000 cu ft/s)[1]

Boyoma Falls (Af Sawaaxili: Maporomoko ya Maji ya Boyoma, Af Faransiis: Chutes de Boyoma, Af Nederlaand: Boyomawatervallen),[2] oo markii hore loo yaqaanay Stanley Falls (Faransiis: Chutes Stanley; Hollandiga: Stanleywatervallen), waa taxane ka kooban toddoba cataracts, mid walba oo ka mid ah ma aha mid ka sarreeya 5 m (16 ft), kuwaas oo ku fidsan in ka badan 100 km (62 mi) iyadoo ay raacayaan qalooca Webiga Lualaba inta u dhaxaysa magaalooyinka dekedda webiga ee Ubundu iyo Kisangani (oo sidoo kale loo yaqaan Boyoma) ee Gobolka Orientale ee Jamhuuriyadda Dimuqraadiiga Kongo.[3]:Vol.Two,175 Toddobada cataracts waxay leeyihiin dherer dhan 61 m (200 ft). Waxay sameeyaan biyo-dhaca ugu weyn marka loo eego mugga heerka qulqulka sanadlaha ah ee adduunka, iyagoo dhaafsiisan Niagara Falls iyo Iguazu Falls.[xigasho u-baahan]

Laba ka mid ah cataracts-ka waaweyn ayaa ah kuwa ugu horreeya ee hooseeya Ubundu, iyagoo sameynaya durdur cidhiidhi ah oo qalloocan oo aan si fudud loo geli karin, iyo kan ugu dambeeya ee laga arki karo loona booqan karo Kisangani. Xagga hoose ee rapids-ka, Lualaba waxaa loo yaqaanaa Webiga Kongo. A 1 m-gauge (3 ft 3 in) tareenka portage ayaa ka gudba taxanaha rapids-ka, isagoo isku xira Kisangani iyo Ubundu.[xigasho u-baahan]

Kan ugu dambeeya ee toddobada cataracts ee Boyoma Falls waxaa sidoo kale loo yaqaan Wagenia Falls (Af Faransiis: Chutes Wagenia, Af Nederlaand: Wageniawatervallen),[2] iyadoo loola jeedo kalluumaysatada deegaanka ee Wagenya, kuwaas oo sameeyay farsamo gaar ah oo ay kaga kalluumaystaan webiga. Waxay dhisaan nidaamyo saddex-lugood oo alwaax ah oo ka gudba rapids-ka kuwaas oo lagu hagaajiyay godad lagu xardhay dhagaxa oo ay sameeyeen qulqulka biyaha. Kuwani waxay u adeegaan sidii barroosino loogu talagalay dambiisha oo qabta kalluunka waaweyn. Dambiisha ayaa lagu dejiyaa rapids-ka si ay "shaandheeyaan" biyaha kalluunka. Waa hab kalluumaysi oo aad u xulasho badan, maadaama dambiishani ay aad u waaweyn yihiin, kalluunka waaweyn oo keliya ayaa lagu qabtaa.

Biyo-dhaca waxaa markii hore loogu magac daray Henry Morton Stanley, oo sahamiyay gobolka oo xusay farsamada kalluumaysiga ee Wagenya. Sida uu sheegay Stanley, "...iyadoo laga faa'iideysanayo dhagaxyada, dadka waddaniga ah waxay awoodeen inay hagaajiyaan tiirarka culus ee toosan, 6 inches (150 mm) dhexroor ah, mid kasta oo iyaga ka mid ah waxay ku xiraan dambiilo kalluun oo waaweyn iyagoo isticmaalaya fiilo rattan-cane ah. Waxaa jira laga yaabee lixdan ama todobaatan dambiilood oo lagu dhigay webiga dhinac kasta, maalin kasta; inkastoo qaar laga yaabo in kor loo soo saaro iyagoo madhan, guud ahaan waxay u muuqdaan kuwo si cadaalad ah u guulaystay, waayo lix dambiilood... labaatan iyo sideed kalluun oo waaweyn ayaa la ururiyay..."[3]:197

  1. "Wagenia, Chutes, Congo, Democratic Republic of the - World Waterfall Database". www.worldwaterfalldatabase.com (in Ingiriisi). Retrieved 2020-01-16.
  2. 1 2 Ndeo, Oscar; Hauffe, Torsten; Delicado, Diana; Busanga, Alidor; Albrecht, Christian (2017-05-02). "Mollusk communities of the central Congo River shaped by combined effects of barriers, environmental gradients, and species dispersal". Journal of Limnology. 76. doi:10.4081/jlimnol.2017.1585.
  3. 1 2 Stanley, H.M., 1899, Through the Dark Continent, London: G. Newnes, Vol. One ISBN 0486256677, Vol. Two ISBN 0486256685

Xiriirinta dibadda

[wax ka badal | wax ka badal xogta]

0°29′28″N 25°12′23″E / 0.49111°N 25.20639°E / 0.49111; 25.20639