U bood nuxurka

Biyo xireenka Gaborone

Ka Wikipedia
Biyo-xireenka Gaborone
Biyo-xireenka Gaborone xilliga qorrax-dhaca
Biyo-xireenka Gaborone is located in Botswana
Biyo-xireenka Gaborone
Biyo-xireenka Gaborone
Location of Biyo-xireenka Gaborone in Botswana
DalkaBotswana
Ku taalDegmada Koonfur-Bari
DanahaSahayda biyaha magaalooyinka
Bilowga dhismaha1963
Taariikhda la furay1964
Biyo-xireenka iyo dhimista biya dheeraadka ah
Nuuca biyo-xireenkaCarro lagu dhisay (Embankment, earth-fill)
Joog25 metres (82 ft)
Dhererka biyo-xireenka3.6 kilometres (2.2 mi)
Kaydka
Qaadka guud141,100,000 cubic metres (4.98×109 cu ft)
Bedka sallaxa15 square kilometres (5.8 sq mi).[1]

Biyo-xireenka Gaborone waa biyo-xireen ku yaalla Webiga Notwane ee dalka Botswana oo leh awood dhan 141,100,000 cubic metres (4.98×109 cu ft).[2] Biyo-xireenka waxaa maamusha Shirkadda Adeegga Biyaha, waxaana uu biyo siiyaa caasimadda Gaborone.[3]

Biyo-xireenka Gaborone wuxuu ku yaallaa koonfurta Gaborone agagaarka waddada Gaborone-Lobatse, wuxuuna biyo siiyaa labada magaalo ee Gaborone iyo Lobatse.[4] Aagga biyo-qabatin ee wax ku oolka ah wuxuu daboolayaa ilaa 225 square kilometres (87 sq mi), waxaana qulqulaya webiga Notwane iyo webiyada ka yar ee Taung, Metsemaswaane iyo Nywane.[5] Intii u dhaxaysay 1971 iyo 2000, celceliska roobka sanadlaha ah wuxuu u dhaxeeyay 450 millimetres (18 in) iyo 550 millimetres (22 in). Heerkulku wuxuu u dhaxeeyaa 10 °C (50 °F) jiilaalka ilaa 37 °C (99 °F) xagaaga. Celceliska suurtagalka ah ee uumi-baxa biyaha waa qiyaastii 1,400 millimetres (55 in) sannadkii.[6][lower-alpha 1]

Dhismaha biyo-xireenka ayaa bilaabmay 1963-kii, isagoo qabanaya biyaha ka imanaya Webiga Notwane, xilli caasimadda cusub ee Gaborone ay ku jirtay marxaladaha qorsheynta.[7] Biyo-xireenkii asalka ahaa ayaa la dhammaystiray 1964-tii.[8] Biyo-xireenku waa dhismo carro ah.[1] Intii lagu jiray xilligii roobka ee 1965-66, kaydka biyuhu wuu buuxsamay wuuna fatahay.[7]

Intii u dhaxaysay 1983 iyo 1985 biyo-xireenka waxaa kor loo qaaday 7 metres (23 ft) si loo kordhiyo awoodda, isagoo gaaray dherer dhan 25 metres (82 ft) iyo dherer dhan 3.6 kilometres (2.2 mi). Kor u qaadista biyo-xireenka waa in si aad ah looga taxadaraa si loo hubiyo in aagga biyuhu aanay ka gudbi karin ee biyo-xireenka uu sii ahaado mid aan waxba gaarin oo la ballaariyay ilaa bangiga la kordhiyay.[8] Inta badan kaydka biyuhu waa wax ka yar 10 feet (3.0 m) qoto dheer.[9] Bedka oogada kaydka biyaha markuu buuxo waa 15 square kilometres (5.8 sq mi).[1]

Ilaa dhammaystirka Biyo-xireenka Dikgatlhong sannadkii 2011, biyo-xireenka Gaborone wuxuu ahaa kii ugu weynaa Botswana.[4]

Ka dib markii la furay oo la buuxiyay biyo-xireenka, heerka biyaha celceliska ah ayaa bilaabay inay hoos u dhacaan. Qayb ahaan, tani waxay sabab u ahayd isbeddel wareeg ah oo dhinaca roobabka ah, taasoo yareysay xaddiga biyaha lagu quudiyo kaydka biyaha iyo kordhinta saameynta uumi-baxa ee cimilada kulul, qalalan. Qayb ahaan waxay ahayd sababtoo ah koritaanka magaalada iyo baahida sii kordheysa ee biyaha halkii qof maadaama dadku ay noqdeen kuwo ladan, iyagoo u isticmaala biyaha ujeedooyin ay ka mid yihiin buuxinta barkadaha dabaasha iyo dhaqidda baabuurta. Dhamaadkii 2002 kaydka biyaha wuxuu ahaa 79% buuxa, iyo bilowgii 2004 wuxuu ahaa 54% buuxa.[10] Dhamaadkii 2004 kaydka biyuhu wuxuu ahaa 27% kaliya buuxa, dowladduna waxay ku qasbanaatay inay soo rogto xannibaado adag oo dhinaca isticmaalka biyaha ah.[11] Bishii Sebtembar 2005 kaydka biyuhu wuxuu hoos ugu dhacay 17% buuxa, ama 34 litres (7.5 imp gal; 9.0 US gal) halkii muwaadin ee Gaborone.[11]

Waddanka abaartu ku badan tahay, sahayda biyuhu waa walaac joogto ah. Calaamad neon ah oo ku taal magaalada ayaa u sheegta dadka deegaanka inta uu buuxo kaydka biyuhu.[7] Kaydka biyaha iyo aagga cagaaran ee ku hareeraysan waa nidaamka deegaanka ugu weyn uguna jilicsan ee aagga Gaborone.[12] Buug la daabacay 2004 ayaa xusay in dheecaanka biyaha roobka uu liito Gaborone, taasoo keenta fatahaado soo noqnoqda, iyo in musqulaha godadka iyo barkadaha bulaacadaha ee daadadka ay halis ku yihiin biyaha kaydka ku jira.[13]

Isticmaalka kaydka

[wax ka badal | wax ka badal xogta]

Kaydka biyaha ayaa bilaabay in loo suuqgeeyo sidii goob madadaalo ah. Dhinaca waqooyi ee kaydka biyaha ayaa la qorsheeyay inay noqoto goob madadaalo oo loo yaqaan The Waterfront.[14] Waxaa jira naadiga doonyaha, oo loo yaqaan Gaborone Yacht Club, oo ku yaalla dhinaca waqooyi ee harada.[15] Dhinaca koonfureed waxaa ku yaalla Naadiga Kalluumeysiga ee Kalahari iyo xarun cusub oo dadweyne oo loo yaqaan City Scapes. City Scapes waxaa ku yaalla jardiinooyin, garoomo lagu ciyaaro, iyo xarumaha doonyaha.[14] Biyo-xireenka ayaa caan ku ah daawashada shimbiraha, windsurfing, iyo kalluumeysatada.[16] Si kastaba ha ahaatee, ma jiro dabaal sababo la xiriira yaxaasyada iyo bilharzia, kuwaas oo gudbin kara cudurka halista ah ee schistosomiasis.[17]

Qoraallo

  1. Deegaan abaar ah oo roobka sanadlaha ah uu ka yar yahay uumi-baxa biyaha, ciidda iyo xitaa sariiraha webiyada badanaa way qallali doonaan marka laga reebo xilliga roobka.

Xigashooyin

Ilaha