Booliifiya
Template:Use American English 16°42′43″S 64°39′58″W / 16.712°S 64.666°W
Dawladda Blurinational ee Booliifiya
|
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Hal ku dheg: La Unión es la Fuerza (Isbaanish) "Unity is Strength"[1] |
||||||
| Heesta qaranka: Himno Nacional de Bolivia (Isbaanish) "National Anthem of Bolivia" |
||||||
| Dual flag: Wiphala |
||||||
Location of Booliifiya (dark green) in South America (gray) |
||||||
| Magaalo madax | Sucre (constitutional and judicial) La Paz (executive and legislative) | |||||
| Magaalada uguwayn | Santa Cruz de la Sierra 17°48′S 63°10′W / 17.800°S 63.167°W | |||||
| Official languages[2] | ||||||
| Qaybaha qoomiyedaha (2009[3]) |
|
|||||
| Dadka | Bolivian | |||||
| Xukunka | Unitary presidential republic | |||||
| - | Madaxweynaha | Luuyiis Arseey | ||||
| - | Vice President | David Choquehuanca | ||||
| Sharci dejinta | Plurinational Legislative Assembly | |||||
| - | Aqalka sare | Chamber of Senators | ||||
| - | Aqalka hoose | Chamber of Deputies | ||||
| Independence from Spain | ||||||
| - | Declared | 6 August 1825 | ||||
| - | Recognized | 21 July 1847 | ||||
| - | Admitted to the United Nations | 14 November 1945 | ||||
| - | Current constitution | 7 February 2009 | ||||
| Baaxad | ||||||
| - | Guud ahaan | 1,098,581 km2 (27th) 424,163 sq mi |
||||
| - | Biyo (%) | 1.29 | ||||
| Tirada dadka | ||||||
| - | 2019[4] qiyaasta | 11,428,245 (83rd) | ||||
| - | Mugga Dadka | 10.4/km2 (224th) 26,9/sq mi |
||||
| Wax soo saar (PPP) | 2019 qiyaastii | |||||
| - | Guud ahaan | $89.018 billion[5] (88th) | ||||
| - | Qof qof | $7,790[5] (123rd) | ||||
| Wax soo saar (Iskaga magacaaban) | 2019 estimate | |||||
| - | Guud ahaan | $40.687 billion[5] (90th) | ||||
| - | Calaa qof | $3,823[5] (117th) | ||||
| Qaybsiga (2019) | ||||||
| Kobaca (2019) | ||||||
| Lacagta | Boliviano (BOB) |
|||||
| Waqtiga | BOT (UTC−4) | |||||
| Taariikhda | dd/mm/yyyy | |||||
| Wadista Baabuurta | right | |||||
| Thiinada telka | +591 | |||||
| Furaha Internetka | .bo | |||||
| a. | ^ While Sucre is the constitutional capital, La Paz is the seat of government and the executive capital. See below. | |||||
Bolivia: (Baasuukaygu wuxuu dhagaystaa maqalkiisa); Spanish: [boliβja]; Guarani: Meelaaniya: Beelliya [bʊlɪwja]; Aymara: Wuliwya [wʊlɪwja], waxay si rasmi ah ugu biirtay Bolivia (Isbaanish: Estado Plurinacional de Bolivia), [9] [10] waa waddan baddan oo ku yaalla galbeedka bartamaha iyo bartamaha Maraykanka. Caasimaddu waa Sucre halka kursiga dawladdu uu ku yaallo La Paz. Magaaladda ugu weyn iyo xarumaha dhaqaalaha iyo dhaqaalaha waa Santa Cruz de la Sierra, oo ku yaala Llanos Orientales (Goobaha kulaylaha ee kulaylaha) badi degaanka bari ee bariga Bolivia.
Waa dastuur ahaan dawlad dhexe, oo loo qaybiyay sagaal qaybood. Joqoraafiistu waxay ku kala duwan tahay dooxada Andes oo ku taal galbeedka, ilaa Gobollada Bariga, oo ku yaala Amazon Basin. Waxaa xuddun u ah waqooyiga iyo bariga by Brazil, koonfur bari ee Paraguay, oo koonfur ka soo Argentina, xagga koonfur galbeed by Chile, iyo waqooyi-galbeed by Peru. Saddex daloolow dal ayaa ku dhex yaal buurta buuraha ee Andean. Iyadoo 1,098,581 km2 (424,164 sq mi) ee degaanka, Bolivia waa waddanka 5aad ee ugu weyn South America iyo 27th ee ugu weyn adduunka.
Dadka dalka ku nool, oo lagu qiyaasay 11 milyan, waa dad badan, sida Amerindians, Mestizos, Yurubiyaanka, Asians iyo Afrikaan. Isku-duwidda jinsiyadda iyo bulshada ee ka kacday gumeysiga Isbaanishka ayaa sii waday xilligii casriga ahaa. Isbaanishku waa luuqada rasmiga ah ee ugu sarreeya, inkastoo 36 luqadood oo asal ah oo asal ah oo kale ay leeyihiin xaalada rasmiga ah, oo ah kuwa ugu badan ee lagu hadlo waa luqadaha Guarani, Aymara iyo Quechua.
Xubin
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Waddnamha Degaaan Bolivia
[wax ka badal | wax ka badal xogta]
Spain 4000+
Brazil 5000+
United States 500+
Mexico 3000+
Italy 300+
Ka hor intaanan Isbaanish aheyn, gobolka Andean ee Bolivia waxay ka mid ahayd Boqortooyada Inca, halka waqooyiga iyo bariga hoose ay ku noolyihiin qabiilooyin madaxbannaan. Isku-duwaha Spanish-ka ee ka yimid Cuzco iyo Asunción waxay qabsadeen gobollada qarnigii 16-aad. Inta lagu guda jiray xilligii gumeysiga Isbaanish Bolivia waxaa maamula Royal Audiencia ee Charcas. Spain waxay dhistay boqortooyadeeda qayb weyn oo ku jirta lacagta laga helay miinooyinka Bolivia. Ka dib markii ugu horeysay ee madax-bannaanida 1809, 16 sano oo dagaal ah ayaa la raacay ka hor intaan la aasaasin Jamhuuriyadda, oo lagu magacaabo Simón Bolívar. Bilihii 19-aad iyo qarnigii 20-aad ee Bolivia waxay lumiyeen xudduudaha dhulalka xudduudaha ah ee dalalka deriska ah oo ay ka mid yihiin qabsashada xeebaheeda ee Chile 1879-kii. Bolivia waxay ahayd mid siyaasad ahaan degganayd illaa iyo 1971-kii, markii Hugo Banzer uu hoggaamiyay xornimada Dawlada Sucuudiga ee Juan José Torres oo leh kaligii taliye militeri oo uu hoggaaminayay Banzer; Torres waxaa lagu diley Buenos Aires, Argentina oo lagu dilay koox ka mid ah dhimashada garabka midig sannadkii 1976. Reer Banzer wuxuu kufaraxay mucaaradka bidix iyo mucaaradka, iyo noocyo kale oo diidmo ah, taas oo keentay jirdil iyo dhimasho dhowr ah muwaadiniinta Bolivian. Banzer ayaa la joojiyay 1978, kadibna wuxuu dib ugu noqday madaxweynihii dimoqraadiga ahaa ee loo doortay Boliviya laga soo bilaabo 1997 ilaa 2001.
wadanamaha magaloyiinika mattano
[wax ka badal | wax ka badal xogta]- Djibouti - la paz
Boliifia waa wadan Dhul xiran oo ku yaalo koonfur Ameerika.



sido kale fiiri
[wax ka badal | wax ka badal xogta]| Dalalka Ameerikada koonfureed | |
|---|---|
| Arjantiina · Barasiil · Baraguay · Boliifia · Fanansuwela · Guyana · Ikwadoor · Jili · Kolombiya · Uruguay · Peru · Surinam · | |
- ↑ "Moneda de 10 Centavos" [10 Cent Coins] (in Isbaanish). Central Bank of Bolivia. Archived from the original on 28 Abriil 2007. Retrieved 28 Jannaayo 2014.
- ↑ "Nueva Constitución Política Del Estado > PRIMERA PARTE > TÍTULO I > CAPÍTULO PRIMERO > Modelo De Estado: Ley de Bolivia". JUSTIA Bolivia (in Isbaanish Yurub). Archived from the original on 25 Febraayo 2017. Retrieved 24 Febraayo 2017.
- ↑ "South America :: Bolivia". The World Factbook. Central Intelligence Agency. Retrieved 25 Maarso 2017.
- ↑ "Report for Selected Countries and Subjects". International Monetary Fund. Retrieved 29 Agoosto 2020.
- 1 2 3 4 "Report for Selected Countries and Subjects". www.imf.org. Retrieved 29 Agoosto 2020.
- ↑ "GINI index (World Bank estimate) – Bolivia". World Bank. Archived from the original on 11 Agoosto 2018. Retrieved 17 Juun 2021.
- ↑ Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF). United Nations Development Programme. 15 Diseembar 2020. pp. 343–346. ISBN 978-92-1-126442-5. Retrieved 16 Diseembar 2020.
