Cabdullaahi Qarshe
Abdullahi Qarshe عبدالله قرشي | |
|---|---|
 | |
| Macluumaadka asalka | |
| Magaca dhalashada | Cabdilaahi Qarshe |
| Dhashay | 1924 Moshi,Tanganyika (present-day Tanzania) |
| Asal | Somali |
| Dhintay | 1994 ( 69–70 jir) Boqortooyada Ingiriiska |
| Nooca fanka | Balwo, Heello,[1] Qaraami |
| Qalabka | Cuud, biyaano, gitaar, luud |
| Sanadaha Shaqada | 1940s–1970s |
| Calaamadaha | Wadani |
Abdullahi Qarshe (Soomaali: Cabdilaahi Qarshe , Carabi: عبد الله قرشي ) (1994-1924) wuxuu ahaa muusikiiste Soomaaliyeed , abwaan iyo qoraa loo yaqaanay "Father of Somali music”Sannadkii 1957-kii ayuu sameeyay heesta calanka Soomaaliyeed ee Qolobaa Calankeed.
Taariikh nololeedka
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Nolosha hore
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Qarshe wuxuu ku dhashay 1924-kii, wuxuuna ku dhashay qurba-joogta Soomaaliyeed ee magaalada Moshi , Tanzania. Waxa uu ka tirsanaa beesha Muuse Carreh ee beesha Habar Yoonis ee Garxajis Isaaq oo inta badan degta gobolka Togdheer ee Somaliland. Ka hor intii aanu u dhoofin Tanzaaniya, qoyskiisu waxa ay fadhigoodu ahaa magaalada Maydh ee gobolka Sanaag ee bariga Somaliland, halkaas oo ay ahaayeen ilaalayaashii qabriga Sheekh Isxaaq oo ahaa haldoorkii guud ee qoyska beesha Isaaq Sannadkii 1931-kii, amarkii qoyskiisu, waxa uu ka tagay Tanzania oo uu u degay magaalada Cadan ee dalka Yemen si uu waxbarashadiisa u bilaabo, halkaas oo uu ku xifdiyay Qur'aanka oo dhan Waa magaalada Cadan halkaas oo uu Cabdullaahi sidoo kale kula kulmay shaleemo iyo raadiyow uu ku ciyaarayay aflaan reer galbeed ah iyo muusig Hindi iyo Carabi , taasoo ku dhiirri-galisay inuu iibsado luut si uu u gaaro himiladiisa cusub ee ah abuurista muusigga afka Soomaaliga . Waxaa guursaday Cadaaya Qarshe oo ay u dhaleen afar caruur ah, Ruqiyo Qarshe, Safiyo Qarshe, Canab Qarshe iyo Mahad Qarshe
Xirfad
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Qarshe oo ay weheliyaan fannaaniin kale oo jiilkii kowaad ah sida Cali Feyruuz iyo Maxamed Naxari ayaa ka mid ahaa hormuudka fanka Soomaaliyeed ee casriga ah. Fanaanka hal-abuurka leh, Qarshe waxa uu inta badan ku shaqaysan jiray qalab kala duwan oo fankiisa ah, sida gitaarka, biyaano iyo cuud . Waxa kale oo uu caan ku ahaa maansooyinka iyo masraxiyadda uu ka samayn jiray Muqdisho iyo Hargeysa . Nooca Balwo , si kastaba ha ahaatee waxaa aasaasay Cabdi Sinimo sida uu sheegay Qarshe. Wareysi uu la yeeshay Cabdullaahi Qarshe oo ay daabacday Bildhaan Vol. 2 bogga 80-aad waxa uu yidhi “Muusika casriga ahi waxa uu hawada ku jiray waagii Cabdi Sinimoo, oo dadweynuhu ku tirinayeen in uu ahaa garaad-yahankii habeeyey ee belwo ka soo abaabulay, sidaasna uu ammaan iyo maamuus uu mudnaa ugu qaatay.
Hellooy
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Qarshe ayaa soo bandhigay qaab cusub iyo mid ka gaaban oo Heello ah isagoo isku dayay suugaan dhaqameed Soomaaliyeed iyo hees. 1940-kii waxa uu sameeyay heestiisii ugu horaysay ee Ka kaay (Kac). Qarshe waxa uu heesihiisa Heello in badan oo ka mid ah uga faa’iidaystay in uu ku muujiyo madax-bannaanida iyo dareenka gumaysi-diidka. Isaga oo ixtiraamaya Patrice Lumumba waxa uu tiriyey heesta Lumumba ma noole mana dhimane (Lumumba ma noola mana dhiman) 1960kii. 1957 kii waxa uu sameeyay heesta calanka Somaliyeed ee Qoloba Calankeeda waa cayn (Ummad kastaa waxay leedahay calan u gaar ah). 1955kii Qarshe waxa uu aasaasay kooxdii Walaalo Hargeysa oo riwaayado kala duwan ku soo bandhigay Somaliland, oo ay ka mid ahayd Soomaalidii Hore iyo Somaalidii dambe (Soomaali hore iyo hadda). Heestii Qarshe ee Aqoon la'aan waa iftiin la'aan 1961 waxay ahayd saxiixa Radio Muqdisho . Intaa waxaa dheer, Qarshe wuxuu xubin ka ahaa kooxdii fanka Soomaaliyeed ee hormuudka ka ahayd Waaberi wuxuuna saameyn ku yeelan lahaa ku dhawaad dhammaan Heelloy danbe .
Wax aan macquul ahayn
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Sannadkii 1957-kii markii uu ka shaqaynayey Radio Hargeysa ayaa la waydiistay inuu u tiriyo laxankii BBC-da ee Soomaaliya oo uu u adeegsaday laxan uu markii hore ku tiriyey erayadii maanso gumaysi-diidka ah. Heesta saxeexa weli waa la isticmaalayaa.
Xusuusin
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Afrika: An Encyclopedia of Culture and Society [3 volumes]: Encyclopedia of Culture and Society
Buugga Sannadka ee Stateman's 2014: Siyaasadda, Dhaqanka iyo Dhaqaalaha Adduunka
“Waraysigii Marxuum C/laahi Qarshe (1994) ee Guriga Obliqe Kartoon ee Jabuuti”
Qaamuuska Taariikhda Soomaaliya ee Maxamed Xaaji Mukhtaar. Bogga 13-14
Tixraac
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Johnson, John William (1996). Heelloy: gabayada casriga ah iyo heesaha Soomaalida
- ↑ Ph.D, Toyin Falola; Jean-Jacques, Daniel (2015-12-14). Africa: An Encyclopedia of Culture and Society [3 volumes]: An Encyclopedia of Culture and Society (in Ingiriisi). ABC-CLIO. ISBN 9781598846669.