Chilubi
Chilubi waa degsiimo ku taal jasiirad ku dhex taal Harada Bangweulu iyo dhiiqooyinkeeda, waana xarunta Degmada Chilubi ee ku taal Gobolka Waqooyi ee dalka Zambia.
Jasiiradda Chilubi
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Jasiiradda Chilubi waxay ku taal dhanka waqooyi ee bartamaha dhinaca bari ee harada. Waxay leedahay qaab aan caadi ahayn oo zig-zag ah oo ka kooban shan qaybood, mid kasta oo ka mid ah waa ilaa 12 km oo dherer ah iyo 1.5 ilaa 3 km oo ballac ah. Waxay u eg tahay abeeso Shiineys ah oo madaxeeda (dhanka waqooyi-galbeed) uu ku jiro harada furan halka jirkeeda iyo dabo-teeduna (dhanka koonfur-bari) ay ku jiraan dhiiqooyinka. Masaafada ugu gaaban ee dhulka laga soo bilaabo sanka ilaa dabada waa 25 km, waxayna leedahay ilaa 100 km oo xeeb ah.[1] Jasiiradda yar ee Nsumbu waxay ku taal 1 km koonfur-bari ee Jasiiradda Chilubi. Sawirka dayax-gacmeedka:
Xeebaha Jasiiradda Chilubi waxaa safan tuulooyin halka gudaha ay ka kooban tahay qaybo dhul-daaqsimeed ah oo geedo leh. Carradu badanaa waa ciid mana ahan mid aad u bacrin ah, cunnada kaliya ee si fiican ugu baxda waa gassafada (cassava), taas oo ah cuntada ugu muhiimsan ee dadka jasiiradda. Degsiimooyinka waaweyn ee Jasiiradda Chilubi waa Muchinshi, Bukotelo (xarunta Chief Chiwanangala), Yombwe, Kashitu, Kapampa, Muule, iyo Santa Maria, oo ah hawlgal Katoolik ah.[2]
Jasiiradda waxaa u adeega maraakiib rakaab ah oo ka yimaada Samfya iyo Nsombo ee Degmada Luwingu iyo Chaba oo ku taal dhinaca waqooyi ee harada, waxaana jira waddada diyaaradaha oo ku taal hawlgalka, taas oo horey ugu badnayd adeegga dhakhaatiirta duulaya.
Shaqada ugu weyn ee jasiiradda waa kalluumaysi iyo beerashada nolol-maalmeedka, iyadoo xoogaa shaqo ah ay bixiyaan dugsiyada, xarun caafimaad, Golaha Degmada iyo hawlgalka.
Magaalada Chilubi
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Magaalada ama tuulada weyn waxay ku taal dhinaca ugu waqooyi-galbeed ee jasiiradda. Chilubi waxay 45 km u jirtaa harada Samfya, 28 km u jirtaa Chaba iyo 38 km u jirtaa Nsombo. Chilubi waa mid gaar ah dalka Zambia, iyadoo ah midda kaliya ee ka mid ah 116-ka xarun ee degmo ama boma-yada oo ku taal jasiirad, aan lahayn wax xiriir waddo ah.[1]
Taariikhda
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Intii lagu jiray xilligii gumeysiga, jasiiradda waxaa si joogto ah u soo booqan jiray wakiilka dawladda ee deegaanka, kaas oo la yeelan jiray wadahadallo madaxda deegaanka iyo madax-hoosaadka, si uu u ogaado dhibaatooyinkooda iyo inuu sharxo siyaasadaha dawladda, iyo sidoo kale inuu qaado tirakoob, oo uu ururiyo canshuuraha. Warbixintoodu waxay ahayd mid qaab iyo nuxur ahaan la mid ah kuwii ku jiray Domesday Book.[3]
Boma ayaa markii ugu horreysay laga aasaasay dhinaca koonfureed ee jasiiradda,[4] laakiin waxaa la gubay bishii Maarso 1959 intii lagu jiray "Dhacdadii Chilubi".[5]
Tixraacyo
[wax ka badal | wax ka badal xogta]- 1 2 Google Earth Xeebta oo la cabbiray iyadoo la isticmaalayo xudunta 1 km.
- ↑ Terracarta/International Travel Maps, Vancouver Canada: "Zambia, daabacaaddii 2-aad", 2000.
- ↑ "Gervas Clay | Warbixinta Dalxiiska Bangweolu, Maarso 1931".
- ↑ Khariidadda Dhiiqooyinka Bangweulu (1952). Website-ka NRZAM.org: Directorate of Colonial Surveys: La galay 24 Abriil 2007.
- ↑ Neil Morris (24 May 2013). "Dhacdadii Chilubi, Maarso 1959" (PDF). mafrsouthernafrica. Retrieved 10 Abriil 2024.
