U bood nuxurka

Chott el Fejej

Chott el Fejej
Meesha dhacdo33°52′N 9°13′E / 33.867°N 9.217°E / 33.867; 9.217
Noocaharo cusbo leh
Ka soo qulqulabiyaha dhulka hoostiisa
DhexmaraTerminal Uumi-bax
Wadanka biyo fadhiisigaTunisia
Max. length110 km (68 mi)
Max. width32 km (20 mi)

Chott el Fejej, oo sidoo kale loo yaqaano Chott el Fedjedj iyo Chott el Fejaj, waa marin dheer oo cidhiidhi ah oo ka tirsan harada endorheic-ga ah ee cusbada leh ee Chott el Djerid ee koonfurta Tunisia.[1]

Taariikhda iyo juqraafiga

[wax ka badal | wax ka badal xogta]

Salka Chott el Fejej wuxuu ka hooseeyaa heerka badda wuxuuna marin cidhiidhi ah uga baxaa qaybta weyn ee Chott el Djerid ilaa uu ka gaaro atbaalka saxaraha Tunisia ee El Hamma, meel u dhow Gacanka Gabès ee Badda Dhexe. Masaafada u dhaxaysa meesha uu Chott el Fejej ku biiro Chott el Djerid ilaa dhammaadkiisa meel u dhow El Hamma waa qiyaastii 70 miles (110 km). Dhererkiisa oo dhan, Chott el Fejej waligiis kama ballarto wax ka badan 20 miles (32 km) meelo badanna aad buu uga sii cidhiidhiyahay.[2] Dhamaadka bari ee Chott el Fejej waxaa badda Mediterranean-ka ka saaraya dhabar ciid ah oo ballaciisu yahay qiyaastii 13 miles (21 km) meel u dhow El Hamma.[3]

Dhabarkan ciidda ah ee cidhiidhiga ah, ee kala saara Chott el Fejej iyo Badda Dhexe, ayaa soo jiitay indhaha juqraafiyadanno, injineero iyo diblomaasiyiin kala duwan. Shakhsiyaadkani waxay doonayeen inay abuuraan "Bad Saxare ah" oo gudaha ah iyagoo marinaya biyaha badda Mediterranean-ka godadka Saxaraha weyn ee ka hooseeya heerka badda. Soo jeedin caan ah oo arrintan ku saabsan waxaa dabayaaqadii 1800-meeyadii soo bandhigay juqraafiyandkii u dhashay dalka Faransiiska ee François Élie Roudaire iyo naqshadeeyihii Kanaalka Suez, Ferdinand de Lesseps, laakiin way istaagtay ka dib markii dawladda Faransiisku ay kala laabatay maalgelintii.[3][4][5] Soo jeedino dambe, oo loo sameeyey qayb ka mid ah Operation Plowshare,[6] waxay qabeen in qaraxyo nukliyeer ah oo nabdoon loo isticmaali karo in lagu qodo kanaalka la soo jeediyey ee ka yimaada Mediterranean-ka ilaa Chott el Fejej iyo godadka kale ee Saxaraha ee ka hooseeya heerka badda; soo jeedimahani sidoo kale ma noqon kuwo guulaysta.[7]

Juqraafiyada dhagaxa

[wax ka badal | wax ka badal xogta]

Chott el Fejej waa chott caadi ah, ama haro qallalan, oo Saxaraha ah. Waxay si kastaba ha ahaatee ku fadhidaa anticline weyn oo loo yaqaano Fejej Dome. Anticline-kan iyo qaab-dhismeedyada kale ee ku xeeran waxaa lagu doodayaa inay yihiin natiirada kala dillaaca dhulka ee xilligii Cretaceous.[8]

  1. Lisowscy, Andrzej; Lisowscy, Elżbieta (2011). DK Eyewitness Travel Guide: Tunisia. New York: Penguin. ISBN 978-0756684792. Retrieved 16 December 2012.
  2. Wheeler, Donna; Clammer, Paul; Filou, Emilie (2010). Tunisia (5th ed.). Oakland, CA: Lonely Planet. ISBN 978-1741790016. Retrieved 16 December 2012.
  3. 1 2 Plummer, Harry Chapin (1913). "A Sea in the Sahara". National Waterways: A Magazine of Transportation. 1 (2). National Rivers and Harbors Congress: 131–138. Retrieved 16 December 2012.
  4. Spinage, Clive Alfred (2012). African Ecology: Benchmarks and Historical Perspectives. Springer Geography (Illustrated ed.). New York: Springer. ISBN 978-3642228711. Retrieved 16 December 2012.
  5. McKay, Donald Vernon (1943). "Colonialism in the French geographical movement 1871-1881". Geographical Review. 33 (2). American Geographical Society: 214–232. doi:10.2307/209775. JSTOR 209775.
  6. Barletta, Michael (August 2001). Pernicious ideas in world politics: "Peaceful nuclear explosives" (PDF). San Francisco, CA: Annual Meeting of the American Political Science Association. Archived from the original (PDF) on 26 Bisha Saddexaad 2024. Retrieved 16 December 2012. {{cite conference}}: Check date values in: |archive-date= (help)
  7. Jousiffe, Ann (2010). Tunisia. Globetrotter: Guide and Map Series (4th ed.). London: New Holland Publishers. ISBN 978-1845378646. Retrieved 16 December 2012.
  8. Gharbi, Mohamed; Masrouhi, Amara; Espurt, Nicolas; Bellier, Olivier; Amari, El Amjed; Ben Youssef, Mohamed; Ghanmi, Mohamed (March 2013). "New tectono-sedimentary evidences for Aptian to Santonian extension of the Cretaceous rifting in the Northern Chotts range (Southern Tunisia)" (PDF). Journal of African Earth Sciences. 79. Elsevier Ltd.: 58–73. doi:10.1016/j.jafrearsci.2012.09.017.