Dhaqaalaha Midowga Soofiyeeti

Dhaqaalaha Midowgii Soofiyeeti waxa uu ahaa hanti-wadaag loo qorsheeyay dhaqaale dhexe oo leh qorshe shan sano ah gaar ahaan 1928 ilaa 1985, waxa uu u qaybsamaa 3 xilli: War Communism (1918-1921), NEP (1921-28) iyo Socialism (1928-dabayaaqadii 1980-meeyadii). Si loo bixiyo sharraxaad dhammaystiran:

Horumarka aadanaha

Si aad fikrad uga hesho sida heerka nololeed uu u fiicnaaday Midowgii Soofiyeeti, meel fiican oo laga bilaabo waa Tusaha Horumarinta Aadanaha (HDI).

Tusmada Horumarka Aadanaha ee Taariikhiga ah (HIHD) waxay cabbirtaa hagaajinta heerka nolosha iyadoo la adeegsanayo afar tilmaame: rajada nolosha ee dhalashada, akhris-qoraalka 15-jirka iyo ka weyn, diiwaangelinta dugsiga, iyo GDP qofkiiba. Tusmadu waxay dabooshaa tirooyinka u dhexeeya 0 iyo 1. Marka ay u dhowdahay 1, ayaa kor u kaca horumarka.

Dalka kaliya ee hore ee USSR ee aan u hayno xogta HDI laga soo bilaabo 1870 wixii ka dambeeyay waa Ruushka, oo ah kan ugu weyn jamhuuriyada uu ka kooban yahay.

Xogta uu bixiyay Max Roser (2018) waxay muujinaysaa in 1913 (sanadkii ugu dambeeyay ee aan xogta ku hayno Ruushka inta lagu jiro Tsarism), HDI ee Ruushka wuxuu ahaa 0.12. Tiradani waxay ka yaraatay saddex meelood meel heerka New Zealand, oo ah waddan leh horumar taariikhi ah, kaas oo 1913-kii lahaa heerka kobaca 0.38. Boqortooyada Midowday (UK) waxay lahayd hal 0.33, halka Maraykanku uu istaagay 0.31. Sida cad, Ruushka ka hor hanti-wadaaga ayaa aad uga dambeeyay adduunka intiisa kale ee horumaray.

Sannadkii 1970-kii, HDI ee RSFSR (Jamhuuriyadda Hantiwadaaga Soofiyeedka ee Ruushka) waxay ahayd 0.5. Tani waxay 4.2 jeer ka sarraysaa tii 1913 iyo 92.59% ee heerka New Zealand iyo Maraykanka, labadaba HDI ee 0.54.

Halbeeggani wuxuu bilaabay inuu hoos u dhigo Brezhnev, laakiin 1990kii wuxuu weli ku guuleystey inuu gaaro 0.52, 88.14% New Zealand.

Halbeegga kale ee guushu waa dadweynaha faraxsan, waxaana sidoo kale jira tusmaynta tan. Tusmada qanacsanaanta nolosha, oo lagu qiyaasay 1 ilaa 10, waxay ahayd 7.26 magaalada Soofiyeedka ee Tambov 1981, 7.2 Belarus 1984, iyo 6.46 ee RSFSR ee 1988 (Clark iyo Senik, 2014, p. 28). Ka dib qaadashada hanti-wadaaga, qanacsanaanta nolosha ayaa hoos u dhacday. Tixdu waxay hoos ugu dhacday 4.23 Tambov 1995, ilaa 4.81 ee 1999 ee Belarus, iyo 6.09 ee 2005 ee Russia (Clark iyo Senik, 2014, p. 28). Wasakhaynta qofkasta ee USSR, marka laga reebo qiiqa baabuurta, way ka hoosaysay Maraykanka 1987 (Kolstad iyo Golub, 1993, p. 4).

Ka dib markii Ruushku qaatay hanti-wadaaga, HDI wuxuu hoos ugu dhacay 0.48 sannadkii 1995. Sannadkii 2010, HDI-ga Ruushka wuxuu la mid ahaa 1990. Sannadkii 2015, HDI-ga Ruushku wuxuu ahaa 66.28% oo keliya heerka New Zealand. Marka la eego cabbirkan, hantiwadaaga ayaa Ruushka ka dhigay mid ka daciifsan Galbeedka, oo aan ka xoog badnayn.

Wax soo saarka guud ee gudaha

Calaamad kale oo fure u ah guusha dhaqaalaha waa wax soo saarka guud ee gudaha. Nasiib darro, tani aad bay u adag tahay in la xukumo USSR.

Si aan ku siiyo fikrad ah sida ay u niyad jabsan tahay in la helo tirakoobka saxda ah ee Midowga Soofiyeeti, waxaan la kulmay in ka badan 5 tirooyin kala duwan oo ah waxa GDP-ga uu ahaa heerkii ugu sarreeyay. Sannad kasta Mashruuca Maddison wuxuu soo saaray tiro-koobyo cusub, waxay soo saareen tirooyin kala duwan oo dalal badan oo hantiwadaag ah. Garashada midda lala shaqaynayo aad bay u adkeyd, si aan u fududeeyo waxyaabaha waxaan ku dari doonaa labadaba lambarada daabacaadda 2018 iyo 2020 si aad adigu go'aansato naftaada midda aad raacayso.

Mashruuca Maddison wuxuu bixiyaa xogta GDP taariikhiga ah qofkiiba dollar joogto ah 2011 dalal kala duwan. Qiyaasihii hore waxay isticmaaleen habka Geary-Khamis, iyadoo 1990 uu yahay sanadka aasaasiga ah. Isticmaalka hal sano oo aasaasi ah muddo dheer oo taxane ah waxay dhalin kartaa qallooc markaan ka guureyno hadda, maadaama aysan ku jirin isbeddelka isticmaalka ama qiimaha qaraabada.

Intaa waxaa dheer, habka Geary-Khamis waxaa laga yaabaa inuu ku dhaco saameynta Gerschenkron: taas oo ah, waxaa laga yaabaa inay soo saarto qiyaaso eex ah wadamadaas kharashkooda iyo qaab dhismeedka qiimahooda uu aad uga duwan yahay celceliska caalamiga ah, kaas oo u muuqda inay xukumaan wadamada dakhligoodu sarreeyo ( Rangelova, 2007).

Xogta Mashruuca Maddison ee 2018 waxa ay taxday GDP ee Boqortooyada Ruushka qofkiiba 1913 $2,825 iyo GDP Midowgii Soofiyeeti qofkiiba 1990kii $20,389. Xogta Mashruuca Maddison ee 2020 waxa ay taxday GDP-ga Boqortooyada Ruushka qofkiiba 1913 $2,255 iyo GDP-ga Midowgii Soofiyeeti qofkiiba 1989kii oo ahaa $11,336. Tani waxay ka dhigan tahay isbeddel cad oo ku yimid hab-nololeedka oo si weyn u beddelay natiijooyinka. Halkii aan ka dhex bixin lahaa kuwan midkee saxan, waxaan ku dhejin doonaa lambarada labadaba si aad u gaarto gabagabadaada.

Habka ugu wanaagsan ee lagu qiyaasi karo tani waa iyada oo loo marayo heerarka kobaca qaraabada ah: marka loo eego xogta ugu dambeysay (iyo muxaafidka) ee laga soo xigtay mashaariicda Maddison, USSR waxay kordhisay GDP 1,139% laga bilaabo 1921 ilaa 1990. Tani waxay ka dhigan tahay in USSR GDP / c ay 10 jeer ka weyn tahay heerka ugu sarreeya marka loo eego heerka ugu hooseeya ka dib dagaalkii sokeeye. Taas bedelkeeda, dhaqaalaha Ameerika iyo Boqortooyada Midowdayba mid kastaa wuu koray kaliya 280% isla muddadaas.

Haddii aad dib ugu noqoto 1913, kacaanka ka hor, farqigu weli wuu cad yahay. Midowgii Soofiyeeti waxa uu koray dhaqaalihiisa 400% (iyadoo la adeegsanayo Maddison 2020 Edition) ama 722% (iyaga oo isticmaalaya 2018 metrik) intii uu jiray. Iyada oo aan loo eegin halbeegyada uu qofku doorto in uu isticmaalo, xaqiiqadu waxa ay ahaanaysaa in Midowga Soofiyeeti uu la kulmay koboc dhab ah oo joogto ah intii uu jiray, gaar ahaan 1920 ilaa 1970, markaas oo uu ahaa dhaqaalaha labaad ee ugu kobaca badan adduunka kadib Japan. ( Allen , 2003.)

 

Xigasho: Allen, 2003

Waxa taas ka sii yaab badan waxa dhici lahaa haddii ay ku dhegganaan lahaayeen hantiwadaaga. Buuggiisa Farm to Factory, borofisar iyo dhaqaale yahan Robert Allen waxa uu sameeyay jilid dhammaystiran oo faahfaahsan oo ku saabsan kobaca Soofiyeedka ee suurtogalka ah ee hoos yimaada nidaamyada dhaqaale ee kala duwan. Natiijooyinkiisu waxay ahaayeen kuwo aan caadi ahayn: waxay arkeen korriin degdeg ah oo ku hoos jira hantiwadaagga marka loo eego waxay ku heli lahaayeen Tsar ama NEP.

Isticmaalka qofkasta ayaa sidoo kale ku kordhay si ka dhakhso badan USSR marka loo eego Galbeedka. Wadarta isticmaalka Soofiyeedka waxa uu ka dhigan yahay 37 boqolkiiba ta Maraykanka bartamihii 1960-meeyadii ilaa 42 boqolkiiba 1981 (CIA, 1984, pp. 7).

Ugu dambeyntii, waxaa muhiim ah in la ogaado in qaar ka mid ah khubarada Ruushku ay aaminsan yihiin in xogta laga helay ilo shisheeye iyo Ruush ee GDP Soviet ay tahay mid khaldan oo la dhayalsaday. Waa kuwan qaar ka mid ah sababaha: 1. Qiimaha lagu kordhiyey qaybaha dhaqaalaha waxa lagu xisaabiyaa qiimaha suuqa ee badeecadaha iyo adeegyada la soo saaro. Gudaha USSR, qiimaha suuqa ayaa inta badan laga helay suuqyada cuntada iyo dharka, iyo is-beddelka suuqyada ee wadarta mugga ganacsiga tafaariiqda ee gobolka ayaa ahaa mid aan macno lahayn. Dukaamada ay dowladdu leedahay, qiimaha tafaariiqda ma ahayn qiimaha suuqa, waxay wax yar dhaafeen qiimaha kuwa wax soo saara. Taasi waa sababta, gaar ahaan, badeecooyin badan oo qaali ah ay adkeyd in la helo oo horraantii 1990-meeyadii waxay ahaayeen kuwo aan suurtagal ahayn in la helo.

2. Ma jirin suuq hanti ma guurto ah oo ku yaal USSR. Guryaha guud ahaan waxaa si lacag la'aan ah u bixiyay gobolka mana lagu iibin karo suuqa (marka laga reebo guryaha iskaashatooyinka guryaha). Kirada iyo biilasha waxay ahaayeen kuwo aan macno lahayn taasina waxay ka muuqatay GDP-gooda.

Dhanka kale, gudaha Mareykanka, xitaa "kiro la xisaabiyay" ayaa lagu daraa GDP (ie, kirada mala-awaalka ah ee milkiilaha ku nool guriga mana kireynayo), taas oo muujinaysa inaysan ahayn qiyaasta ugu wanaagsan ee barwaaqada dhaqaalaha.

3. Ma jirin wax qiimo ah oo suuq ah oo xagga waxbarashada iyo caafimaadka ah, runtii ma jirin wax qiimo ah oo dhan. Waxbarashada aasaasiga ah, sare, sare, postgraduate iyo doctoral waxay ahaayeen gabi ahaanba bilaash, si la mid ah booqashooyinka rugaha caafimaadka, baaritaannada, qalliinka, daawaynta iyo cuntada isbitaallada.

4. Waddamada hantigoosadka ah, qaybta adeegga ee GDP ayaa dhaaftay saamiga warshadaha wax soo saarka. In USSR ah, qaybta adeegyada ee GDP la dhayalsan by khubarada, ma aha oo kaliya daryeelka caafimaadka iyo waxbarashada, laakiin sidoo kale gaadiidka (tusaale ahaan, safarka on gaadiidka ee qaybaha qaar ka mid ah muwaadiniinta ahaa lacag la'aan ah, iyo kharashka gaadiidka dadka kale ahaa mid aad u hooseeya), adeegyada xirfadeed iyo ganacsiga (tusaale ahaan, sharciga, garsoorka, cilmi baarista), hantida maguurtada ah, hawlaha maaliyadeed, ganacsiga iyo adeegyada dalxiiska. Si loo qiyaaso qiyaasta GDP ee USSR, waxaa lagama maarmaan ah in la qiyaaso qiimaha adeegyada kor ku xusan iyo adeegyada kale ee qiimaha suuqa ee wadamada kale.

5. GDP-ga USSR waxa loo beddelaa doollarka Maraykanka celceliska sarifka sannadlaha ah. Tusaale ahaan, 1980 waxay la mid tahay 0.66 rubles halkii dollar.

Qayb weyn oo ka mid ah qiimaha lagu daray qayb kasta oo ka mid ah dhaqaalaha qaranka (iyo, sidaas awgeed, GDP) waxaa matalaya mushaharka shaqaalaha. Sannadkii 1980kii, celceliska mushaharka shaqaalaha iyo shaqaalaha ee dhaqaalaha qaranka ee USSR wuxuu ahaa 169 rubles ($ 256). Dalka Maraykanka, waxa uu ahaa $1,300 bishii. Dabcan, wax soo saarka shaqada ee Maraykanka ayaa ka sarreeyay, laakiin maaha 5 jeer in ka badan. Waxay ku shaqaynayeen habab aad u kala duwan oo aan si sahal ah loo isku xidhi karin. Isbarbardhig la'aanta mushaharka shaqaalaha ee USSR iyo wadamada reer galbeedka waxay keenaysaa isbarbardhig la'aanta qiimaha lagu daro warshadaha wadamadaas iyo, sidaas darteed, aan la barbar dhigi karin GDP.

6. Sicirka shirkadaha tamarta iyo adeegyada guud ee dalka ma ahayn sicirka suuqa. Tusaale ahaan, gaasta dabiiciga ah, biyaha iyo tamarta kulaylka ayaa lagu keenay dadweynaha qiimo aad u jaban. Korontada magaalooyinka waxay ku kacaysaa ilaa 4 kopecks. halkii kW * saac. Marka la barbardhigo: 2016 qiimaha Moscow wuxuu ahaa 4.54 rubles saacaddii kW.

Nasiib darro, fadhiidnimada Brezhnev waxay qaadan doontaa khariidadeeda, Perestroika waxay noqon doontaa ciddiyaha ugu dambeeya ee naxashka nidaamka Soofiyeedka. Ku soo noqoshada hantiwadaaga waxay ahayd mid ba'an: 1996 GDP/c wuxuu ku burburay 40% kaliya $ 6,787. Ruushka oo kaliya, saboolnimada ayaa kor u kacday ilaa 43 boqolkiiba, mushaharka dhabta ah ayaa burburay, shaqaaluhuna waxay arkeen badbaadintooda noloshooda oo baabi'iyay sicir barar baahsan. Maanta, Ruushku wuxuu wali la halgamayaa hoos u dhaca heerka nololeed ee uu ka sii daray masiibada, iyo dhaqaalaha dalka deriska ah ee Ukraine ayaa si xun loo maamulay taas oo hawlgabku ay dhowaan noqon karaan wax la soo dhaafay.

Caafimaadka

Mid ka mid ah halbeegyada ugu muhiimsan ee heerarka nolosha waa caafimaadka. Si ka duwan sida Maraykanka, daryeelka caafimaadku gabi ahaanba waa bilaash Midowga Soofiyeeti (Crouzet, 1961, bogga 275), taas oo macnaheedu yahay in dadku waligood la macaamileen $ 10,000 biilasha caafimaadka sida anaga oo kale.

Xaaladaha nadaafadda ee Tsarist Russia waxaa loo tixgeliyey "wax laga naxo". 1912-kii, guddi dhexdhexaadin ah ayaa soo gabagabeeyey in "qayb weyn oo ka mid ah Ruushka weli aysan haysan wax bixinta daryeelka caafimaadka" (Howard, 1980). Nidaamkooda daryeelka caafimaadku waxa uu ahaa mid aan jirin oo kaabayaasha yar ee ay ku haysteen waxa loo qoondeeyay dadka hodanka ah. Xaaladaha nadaafadda ayaa sidoo kale ka mid ahaa kuwii ugu xumaa Yurub xilligaas. Dalka waxa aafeeyay cudurrada faafa, gaar ahaan tiifowga faafa oo in ka badan milyan qof uu soo ritay 1907 ilaa 1917. Sannadkii 1915, ku dhawaad ​​800,000 oo xaaladood oo cudurro faafa ah ayaa laga diiwaangeliyay Boqortooyada Ruushka, oo ay ku jiraan 43,000 xaaladood oo daacuun ah iyo 178,000 oo kiis oo typhus ah. Furuqu waxa uu dilay 32,000 oo qof sannadkii 1909. Taas beddelkeeda, 150 qof oo keliya ayaa sannadkaas ku dhintay Maraykanka ( Trask , 1911)

Ka dib markii la qabsaday awoodda Kacaankii Oktoobar, dib-u-habaynta nidaamka caafimaadka ee Ruushka ee qudhuntay ayaa ahayd mudnaanta koowaad ee Bolsheviks. Bishii Luulyo 1918, dawladdii Jamhuuriyadda Federaalka Soofiyeeti ee Ruushka waxay soo saartay go'aan lagu dhisayo Commissariat Nadaafadda Dadweynaha, oo ah hay'addii ugu horreysay ee dawladeed ee adduunka si ay u ilaaliso dhammaan caafimaadka bulshada ee dalka. Waxay dhiseen isbitaallo, waxay ballaariyeen helitaanka daawada, waxayna isku dayeen inay xaqiijiyaan xuquuqda daryeelka caafimaadka muwaadin kasta oo Soofiyeedka.

Bolsheviks waxay sameeyeen horumar weyn bilawgii: laga bilaabo 1918 ilaa 1922, lix iyo toban kulliyadood oo caafimaadka ah ayaa la furay, tacliinta sare ee caafimaadka waxay noqotay bilaash oo ay heli karaan dhammaan muwaadiniinta RSFSR. Sannadkii 1946-kii, waddanku wuxuu lahaa 72 xarumo waxbarasho oo caafimaad (oo ka soo horjeeda 13 keliya 1913) oo ay ku jireen 116,000 arday (oo ka soo horjeeda 8,500 ee 1913). Machadka Cilmi-baarista Dhexe ee Hooyada iyo Carruurnimada waxaa la aasaasay 1922, halka xarumo la mid ah laga furay Kharkiv (1922), Baku (1927), Kiev (1929), Minsk (1931), Rostov-on-Don (1932), Almaty (1932) iyo magaalooyin kale. Jaamacadaha caafimaadku waxa ay soo saareen todoba jeer ka badan oo qalin jabiyay (900 sanadkii 1914 iyo 6,200 sanadkii 1928). Tirada booqashooyinka guriga ee xirfadlayaasha caafimaadka ee ka socda dhammaan hay'adaha iyo ururada magaalooyinka waxay ka korodhay 391,400 1913 ilaa 7,304,100 1930, koror 18-laab ah. ( VA Reshetnikov, NV Ekkert, L. Capasso, iyo al, 2019)

Way caddahay in baaxadda ballaarinta daryeelkooda caafimaad ay ku dhowdahay mid aan horay loo arag: wax walba laga bilaabo daryeelka carruurta ilaa xarumaha caafimaadka waxay arkeen koboc iyo horumar la taaban karo. Aynu soo qaadano tusaale ahaan daryeelka qoyska. Sannadkii 1928-kii, waddanku wuxuu ku faanay in ka badan 2,000 oo xarumood oo la-talin ah oo loogu talagalay haweenka iyo carruurta, 27,000 oo sariirood oo isbitaalka hooyada ah, iyo nidaam xannaano oo si degdeg ah u koraya. Adeegyada daryeelka hooyada iyo dhallaanka ayaa sidoo kale ku soo badanayay gobollada miyiga iyada oo la aasaasay xarumaha la-talinta haweenka iyo carruurta, kolkhoz (Ruush: колхоз) cusbitaalada hooyada, xarumaha dhalmada, iyo xanaanada. Laba sano gudahood, in ka badan 600 cosbitaal oo hooyada uurka leh, 1,600 xanaanooyin (oo loogu talagalay 100,000 carruur ah) iyo ku dhawaad ​​200 oo xarumo naasnuujin ah ayaa la dhisay. Dabayaaqadii 1940-aadkii, adeegyada hooyada iyo dhallaanka waxay ahaayeen nidaam dawladeed oo si wanaagsan loo habeeyey kaasoo mudnaanta siinayay xeelado ka hortag ah. Sannadkii 1940kii, waddanku wuxuu lahaa in ka badan 8,000 oo xarumaha la-talinta haweenka iyo carruurta iyo rugaha caafimaadka, 90,000 sariiraha carruurta ah, in ka badan 147,000 sariirood oo loogu talagalay haweenka uurka leh iyo kuwa qaybsan, waxaana shaqaaleysiiyay 19,400 dhakhaatiir carruurta ah, 10,600 dhallaanka-haweenka iyo haweenka. Sannadkii 1980kii, waxa jiray in ka badan 12,000 oo rugaha caafimaadka carruurta ah, 10,000 xarumo la-talin dumarka ah, iyo xanaanooyin badan oo loogu talagalay 14 milyan oo carruur ah ( VA Reshetnikov, NV Ekkert, L. Capasso, et al , 2019, p. 20)

Sannadkii 1913kii, Tajikistan waxay lahayd 0.4 sariirood oo isbitaal ah, 0.2 dhakhaatiir, iyo 0.3 shaqaale caafimaad oo heer dhexe ah 10,000 oo qofba, marka la barbar dhigo 13, 1.8, iyo 2.9 dalka intiisa kale? Iyo in dadaalka Bolsheviks ay uga mahadcelinayaan, tirooyinkani waxay xasiliyeen 1940 (inkasta oo kuwan chauvinists ay u tixgeliyeen "dambi ka dhan ah dadka Ruushka" ee isbitaallada loo dhisayo "scum" "kharashka Ruushka"). Waa maxay sababta hal sariir oo dhalmo ah looga waayay dhulka maanta Tajikistan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Azerbaijan, iyo Armenia 1913kii? Iyo dhulka Belarus ee 1913, waxaa jiray kaliya 215 sariirood oo dhalmo ah. Heerka dhimashada qaaxada magaalooyinka ee 1913 wuxuu ahaa 124,189. Marka la eego dadka ku nool magaalooyinka oo ah 25 milyan, way fududahay in la xisaabiyo in heerka dhimashada tiibishada 100,000 qofba uu noqon doono 496. Isla markaana, waxaa xusid mudan in xogtani ay tahay mid aan dhammaystirnayn. Tusaale ahaan, Brockhaus iyo Efron Encyclopedia, maqaalka qaaxada ( http://www.vehi.net/brokgauz/ ), waxaynu akhrinay: "Sida laga soo xigtay xisaabinta Professor Leyden, tirada dadka nudaha ah wakhti kasta waa qiyaastii 2% dhammaan dadka la heli karo: 50 kasta oo qof oo nool, waxaa jira hal qof oo unug ah; marka loo eego xisaabinta, waxaa jira qiyaastii 2.5 milyan oo unugyo ah oo ku nool Ruushka, kuwaas oo loo maleynayo in heerka dhimashada 3-4‰, 360-500 qof ay u dhintaan sannad kasta 360-500 qof. Tanina waxay ahayd dhammaadkii qarnigii 19-aad." Isla mar ahaantaana, waxaa muhiim ah in la fahmo in dhacdooyinka (iyo sidaas darteed dhimashada) ee qaaxada ee Boqortooyada Ruushka ay kor u kacday! Marka la eego dhayalsiga, cudurrada iyo dhimashada ee Boqortooyada Ruushka 1913 waxay ka badnaan karaan 1.5 ilaa 2 jeer.

Iyo in USSR? Xog la mid ah ayaa jirta (http://tibl-journal.com/wp-content…%5Bxiriiriye+dhintay%5D) . Sannadkii 1926kii, Machadka Qaaxada Dawladdu waxa uu bilaabay xisaabinta guud ahaan heerka dhimashada qaaxada ee 17 magaalo oo ka tirsan USSR. oo ay ku nool yihiin 100,000 ama ka badan: celceliska heerka wuxuu ahaa 192 100,000kiiba. Sannadkii 1927kii, heerka dhimashada qaaxada ee Moscow waxay ahayd 157, Paris 242, Vienna 204, Oslo 166, Stockholm 169, London 105, New York 78kii 100,000 ee deggan [2, 3]. Sannadkii 1938 kii, heerka dhimashada tiibishada ee Moscow waxay ahayd 148 100,000kiiba, Novosibirsk 389, iyo Tomsk 440 100,000kiiba. 45 magaalo oo ka tirsan USSR, heerka dhimashada qaaxada ee 1938 wuxuu ahaa 257, 1940 287, iyo 1945 230 100,000kiiba. Kahor Stalin, xogta ayaa lagu sheegay 17 magaalo oo USSR ah, ka dibna 45. In kasta oo heerka dhimashada qaaxada ee Ruushka bilowgii dagaalkii koowaad ee adduunka uu gaadhay 400:100,000, waxaa jiray 43 rugaha caafimaadka ee ka hortagga qaaxada iyo 18 sanatorium oo ku yaal dhammaan Boqortooyada Ruushka; in ka yar 1,000 sariirood ayaa loo qoondeeyay bukaanada qaaxada. Intii lagu jiray dagaalkii koowaad ee aduunka, 1,700,000 oo askari oo Ruush ah ayaa u dhintay dhaawacyo iyo cudurro; Isla muddadaas, khasaaraha dadka rayidka ah ee ka dhashay qaaxada ayaa gaarey 2,000,000 oo qof [38]. Markii USSR ay gashay Dagaalkii Labaad ee Adduunka, waddanku wuxuu lahaa 1,687 rugaha caafimaadka ee ka hortagga qaaxada, 100,000 sariirood oo loogu talagalay bukaannada qaaxada, 18 xarumaha cilmi-baarista (Lapina); 3,800 khabiiro ah ayaa loo tababaray inay u adeegaan qaybtan bukaanada [46]. Marka la barbardhigo 1913, 1941, dhimashada tiibishada ee USSR waxay hoos u dhacday 60%, oo gaadhay 80:100,000 [47]. Ilaha: Haines AJ. Shaqada nadaafadda ee Ruushka Soofiyeedka. New York: Vanguard Press, 1928. Newsholme A, Kinsbury J. Daaweynta Qaaxada - Sanatoriums iyo machadyada la xidhiidha. Gudaha: Daawada Cas: Caafimaadka Bulshada ee Ruushka Soofiyeedka. Garden City, NY: Laba-maalin, Doran, iyo Co., 1934 Sigerist H. E. Daawooyinka iyo Caafimaadka ee Midowga Soofiyeeti. New York: The Citadel Press, 1947. Tirada sariiraha isbitaalku waxay kordheen min 49,000 sanadkii 1914 ilaa 178,900 sanadkii 1939kii. Heerka dhimashada 1861 ilaa 1913 wuxuu hoos u dhacay 40.5% Talyaaniga, 41.1% Faransiiska, 43.27% Boqortooyada Ingiriiska, iyo 20.5% Jarmalka, halka Ruushka uu hoos u dhacay 0.8% kaliya.

1936kii, RSFSR, miyiga, waxaa jiray:

- 20,680 xarumo caafimaad iyo xarumaha feldsher marka la barbar dhigo 6,200 sanadkii 1913, tirada booqashooyinka oo kordhay 58.5 milyan sanadkii ilaa 186 milyan.

- 2.819 milyan oo boos oo dugsiyada xanaanada ah marka la barbar dhigo 0.009 milyan oo boosas ah 1914kii.

Siyaasadaha firfircoon ee kuwan oo kale ah, la yaab maaha in Soofiyeedku awood u yeesheen inay si degdeg ah u yareeyaan heerka dhimashada dhallaanka.

Haddaba, aynu u gudubno rajada nolosha. Sida laga soo xigtay xogta uu ururiyay Max Roser (2019), waxay ahayd 30.5 sano oo keliya 1910kii ee Tsarism, oo ka hooseeya celceliska adduunka ee 32 sano wakhtigaas oo aad uga hooseeya celceliska Yurub ee 42.7 sano. Wadarta dhimashada 1910kii waxay ahayd 25-30 1,000kiiba marka la barbar dhigo 13.5/1,000 gudaha Britain, 16.2/1,000 gudaha Germany iyo 15.9/1,000 gudaha Maraykanka. Bilowgii qarnigii 20aad, 25,000 oo muwaadinba 1 dhakhtar oo keliya iyo hal rug caafimaad 86,000 kasta. 84-ta gobol ee miyiga ah oo ay ku nool yihiin dad ka badan 80 milyan ayaa lahaa in ka yar 3,000 oo xarumo caafimaad ah oo la heli jiray 1913. ( Sigerist , 1933) xilligii Midowgii Soofiyeeti, rajada noloshu waxay gaartay 59.4 sano 1953 iyo 68.4 sano 1965, 15.2 sano ayaa ka sareysa celceliska adduunka. Waqtigaas, rajada nolosha ee Ruushka waxay kor u kacday 37.9 sano tan iyo 1900 waxayna ka badan tahay labanlaab, halka celceliska adduunka uu kordhay 21.2 sano.

Cimriga USSR ee 1975 wuxuu ahaa 70.4 sano, kaliya 8 bilood ayaa ka gaaban rajada nolosha ee Maraykanka isla sanadkaas. Cimrigii Midowga Soofiyeeti wuxuu ka sarreeyay Finland, Yugoslavia, Romania, Poland, Hungary, Czechoslovakia, Albania iyo Portugal. Waxay ahayd mid aad uga sareysa inta badan wadamada Latin America (Mexico 64.7 sano, Chile 62.6, Brazil 61.4, Argentina 68.2) iyo Asia (Afghanistan 40 sano, Iran 51, Turkey 56.9), in kasta oo ay wax yar uun ka hooseyso marka loo eego wadamada waaweyn ee hanti-goosiga sida Boqortooyada Ingiriiska (72.4 sano), Japan (72.9) iyo Jarmalka Galbeed (71.3). (Navarro, 1993.)

Ka dib markii la ansixiyay dhaqaalaha suuqa, celceliska rajada nolosha ee Russia ayaa si weyn hoos ugu dhacday, isagoo taagan 2002 3.8 sano ka hooseeya heerka 1987. Farqiga ayaa la xiray kaliya 2010.

Sannadkii 1913kii, 1,000kii ilmood ee dhashay 269 ka mid ah ayaa ku dhintay yaraantii (Popov, 1972, bogga 9). Sannadkii 1985kii, tiradani waxay hoos ugu dhacday 22 1,000kiiba (  Gèze et al.,  1986, bogga 92). Taas macnaheedu waa, 72 sano gudahood, heerka dhimashada dhallaanka ayaa hoos u dhacay in ka badan 120% (eeg shaxda 3).

Heerka dhimashada dhallaanka ee USSR sanadkii 1974 (27.9 1,000kiiba) marka la barbar dhigo 1975 heerarkii Austria (21kiiba 1,000), Jarmalka Galbeed (20), Talyaaniga (21), Boqortooyada Ingiriiska (16), iyo Australia (17) (Szymanski, 1982). Isbarbardhigga jamhuuriyadaha Aasiya ee USSR oo ay la barbardhigaan wadamada xuduudahooda ayaa muujinaya in tilmaamayaasha caafimaadku ay aad uga wanaagsan yihiin maanta wixii ay ahaayeen jamhuuriyadii hantiwadaaga ee USSR marka loo eego wadamada dariska ah ee hantiwadaaga, inkastoo tilmaamayaashani ay si siman u liitaan ka hor intaan hantiwadaaga la dhisin USSR. Qiyaasta heerka dhimashada dhallaanka ee Bartamaha Aasiya ee Soofiyeedka ee 46 1,000kii dhallaanka nool ee nool ee 1975 ayaa aad uga fiicnaa tan Turkiga (153kii 1,000), Afgaanistaan ​​(269), iyo Iran (120). (Navarro, 1993.)

Waa in la ogaadaa in dhimashada dhallaanka ee 1985 ay waxoogaa ka yara sarraysay dalalka kale ee horumaray iyo Yurubta bari, sababtoo ah jamhuuriyadii Soofiyeedka ee badhtamaha Aasiya waxay taariikh ahaan lahayd dhimashada dhallaanka oo sare u kacday taas oo kordhisay celceliska waddanka. Tusaale ahaan, heerka dhimashada dhallaanka 1,000kii dhallaanka nool waxay ahayd 13.1 Jamhuuriyadda Hantiwadaagga Soofiyeedka ee Byelorussian (SSR) 1988 ama 11.5 ee Lithuania SSR, marka la barbardhigo 48.9 ee SSR. Ka Tajikistan (  Goskomstat,  1988).

USSR waxay hoos u dhigtay dhimashada dhallaanka si ka dhakhso badan wadamada kale ee Yurub, iyadoo hoos u dhigtay 89.89% laga soo bilaabo 1913 ilaa 1965, marka la barbardhigo 84.06% Spain.

Arrin aan laga wada hadlin oo ah daryeelka caafimaadka Soofiyeedka waa tayada adeegyada degdegga ah. Si fudud looga helo dhammaan USSR adigoo garaacaya "03", adeegga ambalaasku wuxuu bixiyaa gaadiidka degdega ah ee isbitaalka kuugu dhow. Intaa waxaa dheer, nidaamku wuxuu bixiyaa adeegyada daryeelka aasaasiga ah ee guriga ee aan degdega ahayn. Cisbitaalka/qalabka bukaan-socodku waxa uu ku shaqeeyaa "Neotlozhahnaya Pomosch" aan degdeg ahayn kaas oo siiya adeegyada guriga bukaanada "sida loogu baahdo", inta badan kuwa la ildaran cudurrada daba-dheeraada. Sannadkii 1983, goob loo dalxiis tago oo Badda Madow ah oo soo jiidata 4 milyan oo dalxiisayaal ah sannadkii, 215,000 oo wicitaan ayaa la helay oo laga jawaabay celcelis ahaan 4 daqiiqo, qiyaastii kala badh wakhtiga ay qaadanayso in ambalaas laga helo halkan Maraykanka.

Isbarbar dhig taas Ameerika, halkaas oo safarka isbitaalku ku kici karo boqolaal doolar, waxaadna bilaabaysaa inaad fahamto sababta ay tani u tahay xoogga nidaamka Semashko.

Intii u dhaxaysay 1913 iyo 1969, tirada sariiraha cusbitaalka ee USSR waxay ku dhufatay 8.15 jeer, laga bilaabo 1.3 sariirood 1,000 qof oo deggan 1913 ilaa 10.6 sariirood 1969 (Popov, 1972, p. 9-10). Sannadkii 1970kii, 1,000kii qof ee USSR waxay ahaayeen 10.6 sariirood, marka la barbar dhigo 8.2 gudaha Maraykanka (Smith, 1977, pp. 89). Tirada ardayda caafimaadka waxay kordheen min 19,785 1913 ilaa 63,162 1928 iyo 76,027 1932. ( Sigerist, 1944, pp. 53).

Sannadkii 1970-kii, USSR waxay lahayd boqolkiiba ugu sarreeya ee dhakhaatiirta qofkiiba adduunka, oo leh 23.8 takhaatiir 10,000 qofba, marka la barbardhigo 15.8 ee Maraykanka (Smith, 1977, pp. 89).

Isbarbardhigga tirakoobyadan iyo kuwa wadamada reer galbeedka, waxaan arki karnaa in Ruushka oo hoos yimaada Tsar uu aad uga dambeeyay, laakiin uu ku guuleystey inuu la qabsado iyaga oo hoos yimaada hantiwadaagga. Horumarka degdega ah ee noocaas ah waa mid cajiib ah oo muujinaya guusha nidaamkooda.



Qodob kale oo xooggan oo ka mid ah nidaamkooda caafimaad wuxuu ahaa goobaha dalxiiska. Halka adduunka intiisa kale ay u arkeen inay yihiin madadaalo, Soofiyeedku sidoo kale waxay u arkeen inay yihiin arrimo caafimaad. Bilowgii qarnigii 20aad, Ruushku wuxuu lahaa 36 goobood oo nasasho leh oo leh 60 sanatoriums (3,000 sariirood) iyo dhowr goobood oo caafimaad oo koumiss ah (Ruush: кумысолечебница). Si kastaba ha ahaatee, Boqortooyada Ruushka, kaliya darajooyinka ugu sarreeya ee bulshada ayaa awoodi kara iyaga, taas oo ka dhigaysa gebi ahaanba dadka intooda badan.

Waagii Soofiyeedka wuxuu arkay soo noolaynta iyo kobaca degdega ah ee goobaha dalxiiska iyo sanatoriumyada. Wareegtada ku saabsan kheyraadka daweynta iyo dhulalka muhiimka ah ee qaranka, oo la ansixiyay Abriil 4, 1919, ayaa ahaa tan ugu muhiimsan kuwan, maaddaama ay asal ahaan u wareejisay maamulka dhammaan goobaha dalxiiska ee Guddiga Dadka ee Arrimaha Fayadhowrka ee RSFSR iyada oo la raacayo mabda'a midnimada dhammaan daryeelka caafimaadka Soofiyeedka. RSFSR waxay ahayd dawladii ugu horaysay ee aduunka si ay uqaadato mas'uuliyadda bixinta daryeelka caafimaadka ee goobaha nasashada iyo goobaha caafimaadka ee dadweynaha sidi nooc gaar ah oo daryeel caafimaad ah. ( VA Reshetnikov, NV Ekkert, L. Capasso, iyo al, 2019)

Markii ay soo baxeen qorshayaashii shanta sano ee ugu horreeyay (Ruushka: первый пятилетний план) ee dhaqaalaha qaranka dabayaaqadii 1920-meeyadii, waddanku wuxuu bilaabay inuu dhiso goobo cusub oo madadaalo ah. Horraantii 1940kii, USSR waxay lahayd wadar ahaan 3,600 sanatoriums iyo goobo fasaxyo oo loogu talagalay 470,000 oo qof. Sannadihii 1980-aadkii, waxaa jiray 14,000 oo sanatorium ah 2.5 milyan bukaan. Waagii Soofiyeedka wuxuu arkay soo noolaynta iyo kobaca degdega ah ee goobaha dalxiiska iyo sanatoriumyada. Wareegtada ku saabsan kheyraadka daweynta iyo dhulalka muhiimadda qaranka, ee la soo saaray Abriil 4, 1919, ayaa ahayd tan ugu muhiimsan kuwan, maadaama ay asal ahaan u wareejisay maamulka dhammaan goobaha dalxiiska ee Guddiga Dadweynaha ee Arrimaha Fayadhowrka ee RSFSR iyadoo la raacayo mabda'a midnimada dhammaan daryeelka caafimaadka Soofiyeedka. RSFSR waxay ahayd dawladii ugu horaysay ee aduunka si ay u qaadato masuuliyada bixinta daryeelka caafimaadka dadka ku nool goobaha nasashada iyo goobaha caafimaadka sida nooc gaar ah oo daryeel caafimaad ah. ( VA Reshetnikov, NV Ekkert, L. Capasso, et al , 2019) Shabakaddan goobaha loo tamashlaha tago ee caafimaadka ku jihaysan iyo goobaha caafimaadku waxa ay ahayd nooc gaar ah oo si sax ah loo qaddarin karo calanka daryeelka caafimaadka Soofiyeedka.

USSR waxay ku guulaysatay inay si buuxda u cirib tirto cudurrada sida furuqa, daacuunka, daacuunka iyo duumada waxayna si weyn u yareeyeen dhacdooyinka dabaysha, gawracatada iyo xiiqdheerta (Popov, 1972, p. 9). Waxay qabteen shaqo cajiib ah oo maaraynta cudurka: waxay ku qaadatay kaliya 19 maalmood inay cirib tiraan cudurka furuqa, oo ah waxqabad cajiib ah marka loo eego jawaabta Mareykanka ee Covid. Dhab ahaantii, wax ku biirinta USSR ee dagaalka ka dhanka ah ayaa ah sababta ugu weyn ee aynaan mar dambe ula tacaalin. WHO riixitaanka tan waxaa lagu sameeyay codsi ka yimid Wasiirka Caafimaadka V. M. Zhdanov (Henderson, 1998, p. 113), iyo Soofiyeeti ma aha oo kaliya inay door muhiim ah ka ciyaaraan bilawga barnaamijka ciribtirka laakiin sidoo kale waxay ahaayeen taageere weyn dhammaan heerarka fulinta. Sannadkii 1958, sannadkii la aasaasay, dawladda Soofiyeeti waxay WHO siisay 25 milyan oo qiyaas tallaalka furuqa qalalan, kuwaas oo la gaadhsiiyay dalal dhawr ah ( GA Shchelkunova iyo SN Shchelkunov , 2017). Isugeyn in ka badan 1.5 bilyan oo qiyaasood oo tallaalka Soofiyeedka soo saaray ayaa loo isticmaalay tallaal ballaaran 45 waddan intii lagu jiray barnaamijka ciribtirka caalamiga ah ee laba iyo toban sano socday ( GA Shchelkunova iyo SN Shchelkunov 2017), oo xambaarsan culayska ugu badan ee dagaalka lagula jiro cudurka furuqa ilaa laga dabar gooyo 1980kii.

Waxtarka xeeladaha ka-hortagga Soofiyeedka iyo tallaabooyinka fayadhowrka ayaa horeyba loo aqoonsaday dibadda: Professor Oskar Vogt iyo Lipmann waxay booqdeen USSR 1924 waxayna goob joog u ahaayeen natiijooyinka aan caadiga ahayn ee lagu gaaray xaaladaha nadaafadda ee dadka Commissariat ee Caafimaadka.

Dadku waxay u muuqdaan inay weynaadaan haddii ay ka nafaqo wanaagsan yihiin oo ay ka fiicnaadaan, waxaanan arki karnaa dhacdadan mid ka mid ah Midowga Soofiyeeti sidoo kale. Celceliska dhererka ragga Ruushka ee dhashay 1913 wuxuu ahaa qiyaastii 1.67 mitir, oo ka hooseeya 1.72 mitir ee ragga Mareykanka 1910 (Brainerd, 2006, p. 12). Dabayaaqadii 1960-aadkii, ragga ku nool Ruushka Soofiyeedka iyo Mareykanka waxay gaareen isku celcelis dherer ah, qiyaastii 1.77 mitir, dumarka Soofiyeedka Ruushka waxay dhaafeen Ameerikaanka qiyaastii hal sentimitir (Brainerd, 2006, p. 15). In kasta oo ay xaqiiqdii ahayd geeddi-socod aad u adag, haddana USSR waxay ku guulaysatay inay kordhiso fayo-qabka muwaadiniinteeda intii lagu jiray warshadaynta, taas oo aan ka dhicin si la mid ah Maraykanka iyo Boqortooyada Ingiriiska. (  Brainerd,  2006, bogga 17).

Guusha kale ee nidaamka Soofiyeedka waxay ahayd inuu keeno daryeelka caafimaadka meelaha ugu daran ee aan markii hore ka faa'iidaysan karin adeeggan:

❝Adeegyada caafimaad ee hadda ee USSR waa natiijada afartan sano oo horumar, khibrad iyo cilmi baaris. Qaab dhismeedka adag ee ka dhashay horumarkan waxaa ka mid ah tiro badan oo hay'ado xiriir dhow la leh iyo xubno shaqeynaya, kuwaas oo sameeya nidaam mideysan oo ku fidaya dhammaan qeybaha caafimaadka oo ay aafeeyeen dhammaan xarumaha dadweynaha ee ka kooban 15 jamhuuriyada Midowga, gaarey xitaa tuulooyinka ugu yar iyo kuwa ugu fog fog iyo meelaha beeraha.❞ (WHO, 1963, pp.

Dhammaan horumarkan xagga nadaafadda ah waxaa arkay Smith (1977):

❝ Socdaalkii Aasiyada Dhexe iyo meelo kale, waxaan helay aragti ah in guusha guud ee daryeelka caafimaadka Soofiyeedka ay ka mid tahay guulihii ugu yaabka badnaa ee nidaamku gaaray nus-qarnigii tan iyo markii Lenin uu ku dhawaaqay, "Ama injirta waxay jabisaa hantiwadaagga, ama hantiwadaagga waxay jabisaa hantiwadaagga. injirta." Cudurada faafa si weyn ayaa loo xakameeyay. Dhimashada dhallaanka waxay hoos ugu dhacday heerar ku dhow kuwa shan iyo tobanka waddan ee ugu horumarsan. Cimrigu cimrigu waa todobaatan sannadood.❞ (bogga 89).

Inkasta oo ay run tahay in intii lagu jiray 1970-yadii rajada noloshu ay si weyn hoos ugu dhacday qaar ka mid ah jamhuuriyadii Soofiyeedka iyo guud ahaan USSR, shanta jamhuuriyadood ee Soofiyeedka ee Bartamaha Aasiya, Asarbayjaan SSR ama Georgian SSR, waxay sii waday korriin joogto ah, oo ka sarreeya waddammada horumaray qaarkood (eeg Shaxda 2).

Hoos-u-dhaca tilmaamayaasha caafimaadka ee USSR tan iyo 1970-yadii waxaa lagu sharxi karaa hoos-u-dhigga dhimashada dhallaanka ee marxaladaha hore, sida lagu muujiyay daraasaddan, hagaajinta diiwaannada dhalashada iyo dhimashada ee gobollada aan horumarsan (Brainerd, 2006, pp. 17-18), iyadoo la kordhinayo isticmaalka khamriga (Brainerd, 2.turedi), ama dhimista caafimaadka 5.3% wadarta guud ee miisaaniyada gobolka 1975 ilaa 4.6% 1985 (Urban, 1988, pp. 24). Xadgudubka khamriga gaar ahaan waa mid ka mid ah sababaha ugu waaweyn ee rajada nolosha hoose ee ragga ee RSFSR iyo farqiga weyn ee u dhexeeya rajada nolosha dumarka iyo ragga: taasina waa sababta ay si weyn u korodhay ka dib ololihii ka hortagga khamriga ee Gorbachev.

Gabagabadii, Soofiyeedku waxay dhiseen nidaam daryeel caafimaad oo aad uga horumaray kuwii hore, haddana waxay ku bixiyeen lacag la'aan. In kasta oo ay bilawday in ay istaagto laga bilaabo 1970-meeyadii, guusheedii ugu horreysay ee dhimista dhimashada waa mid cajiib ah mana aha in si fudud loo eryo. Xitaa cilladihiisa, wuxuu ku guuleystey inuu ka fiicnaado kharibantii byzantine ee nidaamka Maraykanka dhinacyo badan, inkastoo uu ka yimid waddan sabool ah. Waxay lahayd dhibaatooyinkeeda, laakiin waxay qabteen shaqo aad uga wanaagsan intii ay ku heli lahaayeen ammaan.

Dugsiga

Kacaankii ka hor, faqriga iyo fakhriga oo is biirsaday ayaa horseeday maamul la’aan. Bilowgii qarniga, 1,000kii qofba waxaa jiray afar shaqaale dawladeed, marka la barbar dhigo 12.6 Jarmalka iyo 17.6 Faransiiska. Xitaa hagaajinta dakhliga, hay'adaha Ruushku waxay ka dambeeyaan kuwa wadamada kale. Sannadkii 1897-kii, heerka wax-akhris ee Ruushka wuxuu ahaa 21 boqolkiiba, taasoo ka tarjumaysa xaaladda xun ee nidaamka waxbarashada Ruushka. Sannadkii 1904-tii, kaliya 27 boqolkiiba carruurta ayaa lagu qoray waxbarashada aasaasiga ah. Japan, oo ah waddan leh GDP qof kasta oo la mid ah Ruushka 1903, tiradaasi waxay ahayd 93 boqolkiiba. Febraayo 1917, nidaamka tacliinta sare ee Ruushka, sida waddanka oo dhan, wuxuu ku jiray dhibaato qoto dheer. Jaamacadaha Ruushka iyo machadyada kale ee tacliinta sare waxaa ku hareeraysnaa caqabadaha ilaalinta hantida. In kasta oo sharciga jaamacaddu aanu soo rogin wax xannibaado hanti ah, nidaamka waxbarashada jaamacadeed wuxuu abuuray shuruudaha ugu wanaagsan ee helitaanka machadyada tacliinta sare ee dadka ka soo jeeda fasallada sharafta leh iyo kuwa xafiisyada.

Sida kor ku xusan, 1917, nidaamka tacliinta sare ee Boqortooyada Ruushka, iyo sidoo kale xaaladda siyaasadeed iyo bulsho ee dalka, waxay ku jireen dhibaatooyin qoto dheer. Waa kuwan qaar ka mid ah sifooyinka ugu muhiimsan ee nidaamka tacliinta sare ka hor Febraayo 1917:

Waxbarashada sare waxaa heli kara oo kaliya kooxaha bulshada ee mudnaanta leh, kuwaas oo ka kooban aqoonyahanka. Marka loo eego tirakoobkii 1880-kii, 80% ardayda jaamacaduhu waxay ahaayeen caruur ay dhaleen aristocrat, wadaado, iyo saraakiisha gobolka. Fasalka shaqadu ma lahayn wax waxbarasho sare ah. Sannadkii 1914, 3-4% carruurta shaqaalaha iyo beeralayda ayaa wax ku bartay jaamacadda (Biyushkina, Kapralova, 2010, 5-39). Maamulka machadyada tacliinta sare waxay ahaayeen qaybo badan. Jaamacaduhu waxay hoos tagi jireen Wasaaradda Waxbarashada Qaranka, qaar ka mid ah xarumaha tacliinta sare waxay hoos imanayeen wasaarado kale.

Jaamacadaha badankoodu waxay ku yaaleen badhtamaha Ruushka, taas oo adkeynaysa helitaanka waxbarasho sare ee tirada badan ee dadweynaha. Maamulka tacliinta sare si ku filan ugamay hadlin hawsha si caqli gal ah u meelaynta machadyada tacliinta sare ee la xidhiidha baahiyaha horumarinta bulshada, dhaqaalaha iyo dhaqanka ee Ruushka. Si kastaba ha ahaatee, xaaladani waxay bilawday inay isbedesho dagaalkii 1aad ee aduunka, markii jaamacado badan oo tacliinta sare laga saaray gobollada dhexe loona raray bariga Ruushka (Ivanov, 1991). Marka loo eego tirakoobkii 1911, waxaa jiray 150,000 oo macallin, kuwaas oo 60,000 ka mid ah ay ahaayeen macallimiin sharciga rabbaaniga ah, ie, wadaaddada. Isku geynta tirada isdiiwaan galinta dugsiyadu waxay ahayd ku dhawaad 8 milyan.

Waqti dheer ka hor Kacaankii Oktoobar, dadka shaqeeya, oo uu hogaaminayey Xisbiga Shuuciga, waxay dalbadeen dib-u-habeyn waxbarasho oo xagjir ah: waxbarasho khasab ah oo bilaash ah, dugsiyo badan, fursado badan oo tababar xirfadeed, iyo wixii la mid ah. Laakiin dawladii sarsare way iska indho tirtay dalabaadkan sharciga ah. Carruurta ay dhaleen baayacmushtar yaryar, cunto kariyeyaal, iyo adeegayaal lama gelin dugsiyada naxwaha.

"Alxamdulilah!" Sarr ayaa ku dhawaaqay markii uu ogaaday in ku dhawaad dhammaan beeraleyda ciidanka loo diray aysan wax akhrin karin.

Maamulayaasha Tsarist waxay ku qiyaaseen, sida majaladda Vestnik Vospitaniya (Gazette Waxbarashada) ay qortay 1906, in ay qaadan doonto ugu yaraan 180 sano si loo ciribtiro wax qoris la'aanta dadka Ruushka, iyo 300 oo sano oo haween ah. Wakhtiga loo baahan yahay in la cirib tiro aqoon la’aanta ka jirta dhulka dacallada ah ee dalka waxa la qiyaasay kumanaan sano.

Laakiin kacaankii Oktoobar ee 1917 ka dib, waxaa bilaabmay xilli waxbarasho caan ah. Dhowr maalmood ka dib dhismihii dawladda Soofiyeedka, bishii Noofambar 1917, waxay dejisay mabaadi'da waxbarashada dadweynaha: waxay ahayd inay noqoto mid caalami ah, bilaash ah, oo ku khasban carruurta labada jinsi. Tusaale ahaan, agabka agabka waa in loo sameeyaa qof walba, iwm. December 26, 1919, hindisaha Lenin, Golaha Komisarrada Dadku waxay soo saareen go'aan ah in dhammaan dadka da'doodu u dhaxayso 8 iyo 50 ay bartaan akhrinta iyo qorista afkooda ama Ruushka. Tobanaan kun oo macalimiin ah, arday, arday iyo shaqaale ayaa ku biiray ololaha akhris-qoraalka. Ururka Shuuciga da'da yar ayaa si gaar ah u firfircoonaa. Meel walba, xubnaha Leegada waxay u dagaalameen sidii ay u cirib tiri lahaayeen wax qoris la’aanta, waxay gacan ka geysteen dhismihii dugsiyada, waxayna ka shaqaynayeen macallinimo.

Sida uu sheegay Kharashaadka guud ee gobolka iyo miisaaniyada maxalliga ah ee USSR: (Dyachenko VP Taariikhda Maaliyadda ee USSR (1917-1950) Moscow: Nauka, 1978. P. 146) Way fududahay in la xisaabiyo in 1922-23 sanad maaliyadeedka, 7.95% ee kharashka miisaaniyadda -199 dhan waxbarashada -2 -3 dhammaan kharashyada kharashka 19-2. 11.94%, 1924-25 - 11.70%, 1925-26 - 12.36%. Maxaase ahaa xaaladii kacaanka ka hor? Sanadkii 1903, Wasaaradda Waxbarashada waxaa loo qoondeeyay 39,353 kun oo rubles, iyada oo wadarta kharashka dawladda ee caadiga ah uu yahay 1,883,026 kun rubles. (Statistical Yearbook of Russia. 1913 (sanadkii tobnaad). SPb., 1914. bogga XII-16, CII-18). Ο 2.09% Sannadkii 1913, 143,074 kun oo rubi, iyada oo wadarta kharashka guud ee caadiga ah uu yahay 3,094,248 kun rubles. (Buugga Sannadka Istaatistikada ee Ruushka. 1915 (sanadkii laba iyo tobnaad). Pg., 1916. bogga XII-11, CII-13). Ο 4.62% Miisaaniyadda Federaalka ee Federaalka Ruushka ee 2016, 580.0 bilyan rubles ayaa loo qoondeeyay waxbarashada, ama 3.6%. In ka yar tii 1913, balse ka sarraysa tii 1903.

Fasalada akhris-qoraalka ayaa inta badan laqaban jiray galbihii waxaana lagu qaban jiray dugsiyada, naadiyada shaqaalaha, warshad kasta iyo tuulo kasta. Fasallada waxa loo baray kooxo ka kooban saddex ilaa soddon qof, inta badan waxa la bari jiray hal arday. Wuxuu ahaa saliibaan qaran oo dhab ah oo ka dhan ah akhris-qoris la'aanta.

Sannadkii 1930kii, waxbarashada qasabka ah ee caalamiga ah ee afarta sano ah ayaa loo soo bandhigay dhammaan carruurta da'doodu tahay siddeed iyo wixii ka weyn; iyo waxbarashada qasabka ah ee todobada sano ah ayaa loo bilaabay kuwa ku nool magaalooyinka, degmooyinka warshadaha, iyo degsiimooyinka shaqaalaha.

Dhismihii dugsiga oo aad u ballaaran ayaa la bilaabay, waxaa la furay koorasyo badan oo macallimiin ah, waxaana la xoojiyay daabacaadda buugaagta.

Sannadkii 1930kii, tirada carruurta dugsigga ku jirta waxay korodhay 3-3.5 milyan sannadkii. Sannadkii 1932-kii, 7.6 milyan oo qaan-gaar ah ayaa dhiganayay fasallada akhris-qoraalka iyo 6.5 milyan waxay dhiganayeen dugsiyo wax-akhris-qoraal ah. Wax-akhrisnimadu waxay kor u kacday 67% 1930 ilaa 90% 1939. Sannadihii xigay, tirada dadka wax akhriyi kara waxna akhriyi kartaa si joogto ah ilaa ay gebi ahaanba meesha ka baxday.

Markii uu qarxay dagaalkii labaad ee aduunka, Midowga Soofiyeeti waxa uu lahaa arday iyo arday ka badan wadamada kale. Diiwaangelinta dugsiyada guud ee Soofiyeedka ayaa 20% ka sarraysay marka la isku daro Great Britain, Germany, France, iyo Italy. Tirada ardayda wax ka barata dhammaan dugsiyada hoose/dhexe waxay kor u kacday 7,896,000 1914/15 ilaa 35,552,000 1940/41, tirada macallimiinta oo ahayd 231,000 ilaa 1,238,000. Nidaamyada Hantiwadaaga ayaa lagu amaanay barnaamijyadooda wax-akhris iyo wax-barasho, iyadoo xitaa NGO-yada xorta ah ay qireen guusha ay gaareen. Soofiyeedka Ruushka ayaa ka mid noqon lahaa kuwa ugu horreeya ee hirgeliya mid ka mid ah Libkez, laakiin qaar ayaa ku dooday in ay heli lahaayeen guul la mid ah xilligii Tsar haddii uusan jirin Kacaankii Oktoobar. Si aad u fahanto sida wanaagsan ee ay wax u qabteen, isla markaana aan u milicsano, waxaa haboon in la eego horumarkii hantiwadaaga ka hor la arkay iyo waxa ay ku hoos arkeen. Bal aynu eegno, miyaynu eegno?

Sannadkii 1857, kaliya 18.8% Ruushkii da'doodu ka weyn tahay 9 sano ayaa wax akhrin kara waxna qori kara. Sannadkii 1917kii, tiradani waxay kor u kacday 42.3% oo keliya, taasoo kor u kacday 25.5% oo ah 0.43% sannadkii. ( Mironov , 1991, bogga 240). Faa'iidooyinkaas waxay ahaayeen kuwo aad ugu ururay fasallada sare, maadaama 90% dadka gobta ah iyo 95% wadaaddada ay wax akhriyi karaan waxna qori karaan, marka la barbardhigo in ka yar 40% dadka caadiga ah ( Mironov , 1991, p. 242). Intaa waxaa dheer, kuma xisaabtamaan heerka akhris-qoris ee Bariga Fog ee Boqortooyada, maadaama hay'adaha tirakoobka ee xilligaas ay ku koobnaayeen qaybtooda Yurub. Tani waxay ka dhigan tahay in heerka akhris-qoris ee Ruushka oo dhan ay u badan tahay inuu hooseeyo, taasoo ka dhigaysa wixii Soofiyeedku ku sameeyay xitaa mid aad u cajiib ah.

Sannadkii 1939-kii, heerka akhris-qoraalka ee USSR wuxuu kordhay 87.4%, 1959-kii wuxuu gaadhay 98.5% (Mironov, 1991, p. 244). Korodhka laga soo bilaabo 1917 ilaa 1939 wuxuu ahaa 44.7% oo ah 2.03% sanadkii, taaso labanlaabtay dakhliga sadex meelood meel ahaan wakhtiga. Ma aysan arki lahayn horumarkan oo kale la'aanteed Libkez, oo muujinaya sida muhiimka ah ee Bolsheviks ay u ahaayeen casriyeynta Ruushka.

Sannadkii 1970-kii, akhris-la'aanta dadka da'doodu u dhaxayso 9 ilaa 49 ayaa gebi ahaanba laga tirtiray USSR. Sannadkaas, heerka wax-akhrisku wuxuu ahaa 99.7%, wuxuu taagnaa 99.7% dumarka, 99.8% ragga, 99.8% magaalooyinka iyo 99.5% dhulka miyiga (Bhola, 1984, pp. 48).

Midawgii Soofiyeeti kuma guulaysan oo kaliya hammigoodii ahaa in bulshada wax la baro, waxa kale oo ay ku guulaysteen in ay yareeyaan sinnaan la'aanta waxbarashada ee ku salaysan jinsiga iyo kala qaybsanaanta miyi iyo magaalo. CPSU waxay gaartay meelaha laga takooro ee hoos yimaada Tsarism, taasoo keentay iftiinka waxbarashada gees kasta oo dalkooda ah. Tajikistan, kaliya 2.3% muwaadiniinta da'doodu u dhaxayso 9 iyo 49 ayaa wax akhriyi kara 1897. Ilaa 1939, tiradaasi waxay kor u kacday 82.8%, iyo 1959, ilaa 96.2% (Bhola, 1984, p. 54). Uzbekistan, heerka wax-akhrisku wuxuu ahaa kaliya 3.6% bilawgii qarniga, laakiin 1939 wuxuu kor u kacay 78.7%, 1959 wuxuu horey u ahaa 98.1% (Bhola, 1984, p. 54). Jamhuuriyadihii kala duwanaa ee Soofiyeedka, ardaydu waxay xor u ahaayeen inay doortaan Ruushka ama afkooda hooyo sidii luqadda akhris-qoraalka (Bhola, 1984, bogga 48). Under Lenin, waxay raaceen siyaasadda Korenizatsiya (ama "wadani ah"), kor u qaadida luqadaha hooyo in ka badan Ruush iyo siinta kooxaha wadaniga ah madax-bannaanida si ay u isticmaalaan.

Sida laga soo xigtay xogta ay ururiyeen Max Roser iyo Esteban Ortiz-Ospina (2018), heerka akhris-qoris ee Russia ee dadka da'doodu tahay 15 iyo ka weyn waxay ahayd 15% yar 1870, kala bar Spain iyo xitaa ka dambeeya kuwa reer galbeedka horumaray. Dhankooda, celceliska sanadaha waxbarashada, inta u dhaxaysa 15 iyo 64 sano, waxay ahaayeen 0.15 sano Russia marka la barbardhigo 1.58 sano ee Spain (in ka badan 10 jeer ka yar).

Sannadkii 1990kii, heerka wax-akhrisku wuxuu gaadhay 97.99% RSFSR, boqolkiiba ka sarreeya marka loo eego Spain. Celcelis ahaan sannadaha waxbarashadu waxay noqdeen 10.21 sano Soviet Russia, marka la barbardhigo 7.51 sano ee Spain.

Intii u dhaxaysay 1870 iyo 1990, akhris-la'aanta ayaa hoos u dhacday in ka badan 650% Soviet Russia, marka la barbardhigo 320% Spain. Dhanka kale, celceliska sanadaha waxbarashadu waxay kordheen 68-laab ee hantiwadaaga Ruushka, marka la barbar dhigo 4.8-laab gudaha Spain (eeg Shaxda 3). Hantiwadaaga USSR waxay ku guulaysteen inay hoos u dhigaan akhris-la'aanta si ka dhakhso badan sidii ay sameeyeen: haddii Tsarism ay sii jiri lahayd, waxay qaadan lahayd inta u dhaxaysa 150 iyo 300 sano si ay u sameeyaan. (  Bhola,  1984, bogga 40).

Guusha Soofiyeedku kuma koobnayn wax-akhris-qoraalka oo keliya: waxay bareen dad ka badan sidii hore. Sannadkii 1917kii, Ruushku da'doodu tahay 9 iyo wixii ka weyn waxay lahaayeen celcelis ahaan 1,112 sano oo dugsi ah. ( Mironov , 1991, bogga 242). Tani xitaa way ka yaraatay intii ay heleen qarni ka hor, halkaas oo celcelis ahaan ahaa 1,127 sano 1797. Waxbarashadu waxay ahayd mid aad u fadhiid ah qayb ahaan sababtoo ah waxay ahayd mid aad qaali u ah: inta badan dadka caadiga ah ma awoodaan inay helaan, iyo kuwa si toos ah u dhici kara fasalka sare. Ka dib markii ay xukunka la wareegeen Bolsheviks waxay u rogeen xaq, iyagoo siinaya dadka Ruushka fursado waxbarasho oo dhab ah markii ugu horeysay taariikhdooda. Faylasuuf faransiis ah Jean-Paul Sartre ayaa mar yiri "Waxa kaliya ee Bolsheviks ay ku qaldanaayeen waxay ahayd in Ayn Rand waxbarasho siiyaan" -ka yaabkii xanaaqeeda degdega ah ee ka dhanka ah hantiwadaagga ayaa ah in ay u badan tahay inaysan waligeed awoodin inay qoraan haddii aysan taasi ahayn, maadaama qoyskeeda ganacsatada yaryar aysan awoodin inay u diraan kulliyad. Marka loo eego hantiwadaagga, heerarka waxbarashadu waa cirka isku shareeray, iyadoo Ruushku ay da'doodu ahayd 3,376 sano 1930-meeyadii iyo in ka badan 6 sano 1957. ( Mironov , 1991 bogga 242). Waxay ku gaadheen 40 sano wixii ay Tsars ku fashilmeen qarni.

Sanadkii 1910, kaliya 17.6 boqolkiiba dhalinyarada da'doodu u dhaxayso 5 ilaa 14 ee Boqortooyada Ruushka ayaa ku biiray dugsiga hoose, marka la barbardhigo 4.0 boqolkiiba 1870. (Benatov, 1988, p. 205). Markii Bolsheviks ay xukunka la wareegeen, tiradani waxay kor u kacday boqolkiiba 84.5 (isku darka iyo miisaanka isqorista dugsiyada hoose iyo sare labadaba si loo helo da'da u dhiganta tii Benavot iyo Riddle 1988) ee 1939 iyo ilaa 99 boqolkiiba 1958. (De Witt, 1961, pp. 138)

Sannadkii 1897-kii, ninku wuxuu saddex jeer uga dhowaa naagta inay wax akhrido. Sannadkii 1939kii, kala duwanaanshuhu wuxuu ku dhawaaday inuu meesha ka baxo (Akadamiyadda Sayniska ee Ruushka, 1992, miiska 8). Waxbarashadu kuma koobnayn akhris-qoraalka oo keliya, balse waxa ku jiray waxbarashada dugsiga sare, farsamada iyo jaamacadda.

Horumarradan ayaa faa'iido weyn u keenay dadka caadiga ah, gaar ahaan xubnaha xoogga shaqada. Tirada shaqaalaha iyo shaqaalaha USSR ee leh waxbarashada sare iyo sare ee 1,000 qof ee xoogga shaqada ayaa ka kacay 123 1939 ilaa 846 ee 1982, i.e., ku dhawaad ​​toddoba laabmay koror; Uzbekistan, kororku wuxuu ahaa 61 ilaa 888; Tajikistan, laga bilaabo 45 ilaa 817; iyo gudaha Kyrgyzstan, laga bilaabo 56 ilaa 846  qof. ( Babkina, 1984, bogga 76.)

Waxaa cad in ay ku guulaysteen in ay meesha ka saaraan aqoon la’aanta, balse ka waran tacliin sare? Sannadkii 1918-kii, Boqortooyada Ruushka waxaa ka jiray shan jaamacadood oo keliya, halka Maraykanku uu 200 jeer ka badan dadka khibradda tacliinta sare leh iyo boqollaal dugsiyo ka badan kuwii Midowga Soofiyeeti. Sida kor ku xusan, dadka intooda badan ma awoodin, taasoo ka dhigaysa kulliyadda riyo aan la gaari karin dad badan. Thanks to fikradda sinnaanta ee Soofiyeedka, waxbarashadu waxay ahayd mid caalami ah, bilaash ah, oo la siiyay shaqo dammaanad ah ka dib qalin-jabinta. Markay ugu sarraysay guusheeda, qalabka waxbarashada sare ee Soofiyeedka wuxuu soo dhaweeyay ilaa shan milyan oo arday sannadkii intii u dhaxaysay 1936 iyo 1986. Ardayda Soofiyeedka weligood lama kulmin ku dhawaad ​​$30,000 oo deyn ah si ay u helaan shahaado la mid ah kuwa Ameerika.

Ilaa 1914, waxaa jiray 105 jaamacadood oo ku yaal Ruushka oo dhan. Sannadkii 1990, waxaa jiray in ka badan 900. 1914, waxaa jiray qiyaastii 125,000 oo arday jaamacadeed oo ku yaal Boqortooyada Ruushka, laakiin 1990kii USSR waxay lahayd in ka badan 5 milyan.

Shaqada

Midowgii Soofiyeeti, gacan ku haynta shaqaalaha ee habka wax-soo-saarka waxa ay yeelatay qaab dawlad sheegtay in ay ku shaqeyso magacooda. Inkasta oo ay mararka qaarkood ku guuldareysatey in ay ku noolaato magaca xisbi shaqaale ahaan, CPSU waxay siisay madax-bannaani la taaban karo iyo saameyn ay ku leeyihiin kormeerayaashooda. Bishii Ogosto 1935, dacwad oogaha magaalada Saratov ayaa sheegay in 118 ka mid ah Kiisaskii mushaharka ee uu dhawaan xafiiskiisu gacanta ku hayey, 90 ka mid ah ayaa la xalliyey oo lagu qanciyey shaqaalaha. Waxay marar badan ka hadleen maamulayaashooda: magaalada bari ee Vladivostok oo keliya, shaqaaluhu waxay u direen 2,000 warqadood (badanaa iyaga ka mid ah) wargeyska warshadda ee Voroshilov qeybtii hore ee 1935. ( Thurston , 1996, p. 5)

Richard Oehring waxa uu baadhay dhibaatooyin dhaqaale oo kala duwan iyo isbeddellada ka jira waddamada Yurub, gaar ahaan USSR. Waxa uu ku nuuxnuuxsaday awoodda macaamiisha sii kordheysa ee shaqaalaha Soofiyeedka iyo shaqaalaha sababtoo ah kor u kaca joogtada ah ee mushaharka (dhammaadka 1930, dakhliga dhabta ah ee USSR proletariat wuxuu ahaa 145% dakhliga dagaalka ka hor, iyo 170% ka dib marka la tixgeliyo faa'iidooyinka bulshada). Tusaale ahaan kabaha baastada: halka dagaalka ka hor, Ruushku wuxuu isticmaalay kaliya 55 milyan oo kabo maqaarka ah sannadkii, warshadaha kabaha ballaaran ayaa horeyba u qorsheynayay inay soo saaraan 120 million by 1931. Baahiyo cusub ayaa soo baxay oo ay weheliyaan fursado cusub. Halkii laga heli lahaa kabaha baastada ee beeralayda, oo laga yaqaan sheekooyinka tuulada idyllic ee sheekooyinkii hore, kabaha maqaarku waxay noqdeen shay maalinle ah oo caalami ah. Sannadkii 1988-kii, USSR waxay soo saartay ku dhawaad saddex jeer kabo badan oo maqaarka ah qofkiiba sida FRG. In ka badan 3.5 jeer in ka badan Japan. Ku dhawaad 1.4 jeer in ka badan Great Britain. In ka badan 3 jeer in ka badan Maraykanka.

Shaqaalaha Soofiyeedka waxay ka qaybqaateen boqollaal kun oo kormeerayaal ah, guddiyo, iyo guutooyin kuwaas oo kormeerayay shaqada maamulayaasha iyo hay'adaha. Wakaaladahani mararka qaarkood waxay lahaayeen awood la taaban karo. Tusaale ahaan, shaqaalihii hore wuxuu isu rogay kormeere V. R. Balkan, oo ay weheliyaan sarkaal ka tirsan ururka, waxay baareen shil ka dhacay warshad Moscow 1937. Helitaanka sababta keentay in si khaldan loo tijaabiyo agabka, labadoodu waxay ku ganaaxeen madaxa waaxda wax soo saarka 100 rubles (qiyaastii mushaharka toddobaadka wakhtigaas) waxayna ku dhejiyeen canaan log ah madaxa hore. ( Thurston , 1996, bogga 167). Xataa inta lagu jiro dhererka Nadiifinta Weyn, shaqaaluhu waxay sii wadeen inay ka hadlaan walaacooda iyada oo aan la caburin. Mid ka mid ah tahriibayaasha ayaa dib u xusuustay sida ay hooyaday aabbaheed oo ka mid ah shaqaalaha warshadda ay “inta badan u canaanan jirtay madaxa” oo ay uga caban jirtay xaalad nololeed oo aan la xidhin. John Scott, oo Maraykan ah oo ka shaqaynayey alxanka Magnitogorsk dabayaaqadii 1930-meeyadii, ayaa ka qayb galay shir ka dhacay warshad ku taal Moscow 1940-kii halkaas oo shaqaaluhu ay "dhaleeceyn karaan maamulaha warshadda, soo jeedinta talooyin ku saabsan sida loo kordhiyo wax soo saarka, hagaajinta tayada, iyo kharashyada hoose." ( Thurston , 1996, bogga 178)

Waxaas oo dhami waxay dhaceen wakhti gaar ahaan shaqaalaha Maraykanku ay u halgamayeen aqoonsiga aasaasiga ah ee ururka, taas oo ah wax ay dhab ahaantii ku qasbanaadeen inay u dagaallamaan oo inta badan aan saameyn rasmi ah ku yeelan goobta shaqada. Xataa maanta, waa lagu eryi karaa wax kasta laga bilaabo cabashada iyo qaadashada nasashada musqusha ilaa sigaarka guryahooda. Waxa lagula kacaa jujuub, cagajugleyn iyo faraxumayn, iyada oo madaxdoodu xataa u soo diraan hanjabaad dil ah iyaga oo xaaqin wax kasta oo rooga hoostiisa ah. Xitaa wadamada u muuqda inay xor yihiin oo dimuqraadi ah, shaqaaluhu ma laha awood ay ku maamulaan goobahooda shaqo oo xitaa ma isticmaali karaan xoriyadooda hadalka goobta shaqada. Loo-shaqeeyayaashu xitaa waxay aadayaan ilaa ay ku qasbaan shaqaalahooda inay taageeraan musharrixiinta siyaasadeed haddii kale aysan doonayn. Oo marka ay isticmaalaan algorithms si ay u baaraan qof kasta oo xitaa farqi bil ah ku leh resumeygiisa, in la eryo waxay dareemi kartaa sida xukun dil ah oo dhab ah.

Shaqaalihi kacaankii ka horeeyay ee Ruushka waxa ay shaqaynayeen 10 ilaa 12 saacadood maalintii, 6 maalmood todobaadkii, ama inta u dhaxaysa 60 iyo 72 saacadood todobaadkii (Bosch, Dawkings, and Michon, 1994, p. 313). Mid ka mid ah amarradii ugu horreeyay ee la ansixiyay Kacaankii Oktoobar 1917 ka dib wuxuu ahaa abuurista maalin shaqo oo 8 saacadood ah (Bosch, Dawkings iyo Michon, 1994, bogga 313). Midowgii Soofiyeeti, maalinta ugu badan ee shaqadu waxay ahayd ilaa 40 saacadood todobaadkii (Heffer and Launay, 1992, bogga 118). Warshadaha dhuxusha Soofiyeedka ee 1986, dadku waxay shaqaynayeen celcelis ahaan 33.8 saacadood todobaadkii, marka la barbar dhigo celceliska saacadaha 39.4 ee dhaqaalaha guud ahaan (Bosch, Dawkings, and Michon, 1994, p. 315). Tani waxay si weyn uga duwan tahay sida Colliers loola dhaqmay meelo kale, halkaas oo saacadaha dheer iyo foosha carruurta ay weli yihiin caadada. Sannadkii 1973-kii, saacadihii sannadlaha ahaa ee ka shaqaynayey USSR qof kasta oo shaqeeya waxay ahaayeen 1,791 saacadood, marka la barbar dhigo 2,150 saacadood Spain, 1,804 saacadood ee Jarmalka, 1,930 saacadood Switzerland ama 2,042 saacadood Japan. (  Maddison,  1997, bogga 340).

Fasaxyada la dammaanad qaaday ee USSR waxay ahaayeen inta u dhaxaysa 12 iyo 48 maalmood, inta u dhaxaysa 24 iyo 48 ee shaqooyinka ugu adag iyo 48 maalmood ee macallimiinta (Crouzet, 1961, bogga 275-276). Waxay celcelis ahaan ku dhawaad ​​​​22 maalmood oo fasax lacag ah ku bixiyeen 1977: taa beddelkeeda, shaqaalaha Maraykanku waxay celcelis ahaan celcelis ahaan toddobo ka heleen 1996.

Hawlgabka ragga ee USSR waxay ahaayeen da'da 60 ama 25 sano oo adeeg ah, halka hawlgabka dumarku ay ahaayeen 55 ama 20, siday u kala horreeyaan. (Magaalo, 1988, bogga 24). Marka la barbardhigo, da'da hawlgabka ee Maraykanka, Isbaanishka, Kanada, Boqortooyada Ingiriiska, Finland ama Nederland waxay ahayd 65 sano, Danmarkna 67 sano (Urban, 1988, bogga 24). Lacagta hawlgabka ugu yar ee shaqaalaha cad-cad iyo kuwa buluugga ah waxay ahayd 50 rubles, lacagta hawlgabka ugu badana waxay ahayd 120 rubles (Urban, 1988, bogga 25). Tani waxay u ekaan kartaa in yar oo hoose, laakiin dadka hawlgabka ah waa laga dhaafay bixinta cashuurta (Urban, 1988, bogga 25) oo waxay heleen qiyaastii kala badh mushaharkoodii ugu dambeeyay. (  Crouzet, 1961, bogga 275). Sannadkii 1985 celceliska hawlgabka USSR wuxuu ahaa 67 rubles bishii; Sababtan awgeed iyo da'da hawlgabka hore, 1986 10 milyan oo qof oo waayeel ah ayaa go'aansaday inay sii wadaan shaqada si ay u doortaan mushahar sare (Urban, 1988, p. 25).

Ka waran shaqo la'aanta? Waddan kasta oo hanti-wadaag ah oo adduunka ah, waxaa had iyo jeer jiray koox dad ah oo shaqo raadis ah laakiin mid aan helin, iyagoo ku qasbanaaday inay dhex maraan suuqa shaqada halkaas oo shaqooyinka heerka gelitaanka ay u baahan yihiin khibrad hore oo inta badan loo-shaqeeyayaasha waxay ku shaandheeyaan codsiyadooda algorithms. Tani weligeed dhibaato kuma ahayn Midowgii Soofiyeeti: Dawladdu waxay aad ugu dheeraatay inay qof walba siiso shaqo, iyadoo inta badan meesha ka saartay shaqo la'aantii oo dhan taariikhdeeda.  Waxay gaadheen waxa reer galbeedka sida caadiga ah loogu yeedho shaqo buuxda, oo qiimahoodu aad uga hooseeyo 5%. Tani waxay si fiican u barbar dhigaysaa dhaqaalaha hanti-wadaaga sida ugu wanaagsan, oo aad uga wanaagsan iyaga marka lagu jiro hoos u dhac dhaqaale. 

Iyadoo shaqo la'aanta dabadheeraatay ay ahayd astaan ​​hanti-wadaaga tan iyo maalintii koowaad, shaqo la'aanta USSR waxay ahayd mid aan jirin inta ay jirtay. Inkastoo dib u habayn lagu sameeyay dhaqaalaha suuqa, shaqo la'aanta RSFSR waxay ahayd 0.1% 1991, kaliya waxay kor u kacday in ka badan 8% 2009 ka dib soo celinta hantiwadaaga. ( Crouzet , 1961; Clark & Senik , 2014; Kolstad & Golub , 1993)

Waa run in waxa loogu yeero "sharciga ka-hortagga dulinka" ay ka dhigeen NEET ka baxsan su'aasha, laakiin iyada oo Soviets laga yaabo in ay sii wadaan kala-duwanaanta u dhexeeya shaqada iyo gaajada, waxay ugu yaraan hubiyeen in dadku ay ikhtiyaar u leeyihiin inay sidaas sameeyaan. Mid ka mid ah ballanqaadyada dhaqdhaqaaqa hantiwadaagga waa dhammaadka shaqo la'aanta, inkastoo ay si fiican u maareyn kareen, Midowga Soofiyeeti ayaa weli soo dhiibay.

Hadii loo fiirsado waxa muuqata in ay ku guulaysteen in ay shaqooyin badan ka helaan dadkoodana ay helaan mushahar fiican. Shaqaalaynta dhaqaalaha qaranka Soofiyeedka intii u dhaxaysay 1940 iyo 1981, tusaale ahaan, waxay ka korodhay 33,926,000 ilaa 113,961,000.

dadka, taas oo ah, 3.36 jeer. Mushaharka lacagta qofkiiba shaqaalaha ayaa kordhay in ka badan shan laab isla muddadaas, laga bilaabo 33.1 Rubles ilaa 172.5 rubles, halka dakhliga dhabta ah ee qofkasta uu kordhay lix laab oo ku dhawaad ​​labanlaabmay 15kii sano ee la soo dhaafay. ( Babkina , 1984).

Muddadii u dhaxaysay 1987 iyo 1988, faqriga ba'an wuxuu taagnaa ku dhawaad ​​1%, waana qiyaas la mid ah wadamada horumaray hantiwadaaga sida Great Britain (Milanović, 1998, bogga 68-69). Jamhuuriyadihii Soofiyeedka ee Bartamaha Aasiya (Kazakhstan, Kyrgyzstan, Turkmenistan iyo Uzbekistan) faqrigu waxa uu ka yaraa kala bar ka Brazil ama dalalka kale ee Yuurasia sida Turkiga ( Milanović,   1998, bogga 68-69).

Muddadii u dhaxaysay 1993 iyo 1995, faqrigu cirka isku shareeray ka dib dib u soo celinta hantiwadaaga 23 jeer jamhuuriyada Baltic, 32 jeer jamhuuriyada Slavic (Belarus, Moldova, Russia iyo Ukraine) iyo 33.73 jeer Federaalka Ruushka. Tani waxay runtii muujinaysaa inta ay le'egtahay horumarka ay ku talaabsadeen hantiwadaaga.

Dhammaadkii sideetamaadkii, ilaa 97% qoysaska Ruushka iyo Soofiyeedka waxay haysteen kayd kayd ah, 2022 saamigani wuxuu hoos ugu dhacay 42%, ilaa 55% qoysaskuna way waayeen kaydkoodii.

Sinnaan la'aan

Bulshada loo siman yahay waa bulsho xooggan. Heerarka sare ee sinnaan la'aanta dakhliga ayaa la muujiyay inay wiiqaan kobaca, sii xumeeyaan dhibaatooyinka caafimaadka, daciifiyaan wada jirka bulshada, iyo ballaarinta farqiga u dhexeeya kuwa hodanka ah iyo kuwa kale ilaa heerar khatar ah. Sinaanta dakhliga sare, dhinaca kale, waxay bixisaa dhaqdhaqaaq bulsho oo weyn iyo sinnaanta fursadaha, oo simaysa goobta ciyaarta si dad badan ay u guuleystaan.

Adduunka oo dhan, sinnaan la'aanta hantida ayaa gebi ahaanba ka baxday xakamaynta, taasoo gaadhay heerarkii ugu sarreeyay ee aan aragno qarniyo. Waxay ku kacday dhaqaalaha Mareykanka in ka badan $23 tiriliyan tan iyo 1990-kii, Faafida COVID-ka ayaa ka sii dartay, iyadoo shaqaaluhu ay lumiyeen $3.7 tiriliyan halka kuwa aadka u taajirsan ay heleen lacag la mid ah. Danaha ganacsigu waxay ka faa'iidaysteen dhibaatada caafimaad ee caalamiga ah si ay u abaabulaan wareejin kale oo kor u kac ah oo hantida ma aha inay noqoto wax la yaab leh: maal-qabeenadu waxay tan ku samaynayaan qarniyo badan iyada oo loo marayo kobcinta faa'iidada, ururinta frenetic, iyo kaydinta hantida halka kuwa kale ay u dhintaan la'aantiisa. Tani waa sida nidaamku u shaqeeyo, meesha hungurigu wanaagsan yahay, lacagtuna waa dhammaan arrimaha muhiimka ah. Marka loo daayo qalabkeeda, waxay keenaysaa sinnaan la'aan aad u xun sida kuwa sababay Kacaankii Faransiiska. Anagoo og halka ay martay, waa inaan bilownaa inaan u aragno kala duwanaanshiyahan inay yihiin walaac halis ah.

Markaa way iska caddahay in sinnaan la'aantu tahay dhibaato iyo in nidaamyada lagu qiimeeyo sida wanaagsan ee ay u maamulaan. Sidee haddaba, Midowgii Soofiyeeti u maareeyey? Konserfatifyadu waxay jecel yihiin inay ku kaftamaan sida ay u ahayd sinnaanta sababtoo ah qof kastaa wuxuu ahaa sabool, laakiin gadaashiisa xusuusta waa xaqiiqda ah inay dhiseen ruux dhab ah oo sinnaanta, taas oo keentay faa'iidooyin maadi ah oo dhab ah oo mudan in la aqoonsado.

Faa'iidada dakhliga ee hantiwadaaga marxaladda dambe waxay u egtahay in loo gudbiyo 10% ugu sarreeya, oo laga tago inta soo hartay. Taas beddelkeeda, USSR waxay u qaybisay si ka badan si siman. Intii u dhaxaysay 1956 iyo 1989, dhammaan boqolleyda waxay kordhiyeen dakhligoodu in ka badan ama ka yar si isku mid ah, iyada oo boqolley kastaa arkay ugu yaraan 2% kobac iyo kuwa ugu saboolsan ay helaan wax ka badan 3% sannadkii. Tan iyo dib u soo celinta hanti-wadaaga intii u dhaxaysay 1989 iyo 2016, kobaca dakhliga dhabta ah ayaa hoos ugu dhacay kuwa ugu qanisan, iyadoo boqolkiiba 99 ay arkeen in ka badan 6 boqolkiiba hantidooda halka 90 boqolkiiba hoose ay arkeen hantidoodii oo hoos u dhacday. Taas oo gacanta lagu hayo, waxa muuqata in danyartu ay hantiwadaaga ka korodhsadeen, maalqabeenna ay hanti wadaag ka heleen.

Haddaba, bal aynu eegno sida loo qaybiyey dakhligoodii qaranka. Sannadkii 1905-tii, boqolkiiba 10-kii ugu qanisan Ruushka waxay lahaayeen boqolkiiba 46.88 hantida qaranka, halka 50 boqolkiiba ugu saboolsan ay leeyihiin kaliya 16.74 boqolkiiba, boqolkiiba 40 ee dhexena waxay leeyihiin 36.38 boqolkiiba. Sannadkii 1980 kii, boqolkiiba 10-kii ugu qanisan waxay lahaayeen wax ka yar 21.0 boqolkiiba wadarta dakhliga guud ee hantiwadaagga, halka 50 boqolkiiba ugu saboolsan ay leeyihiin in ka badan 31 boqolkiiba halka 40 boqolkiiba ay leeyihiin ku dhawaad ​​boqolkiiba 50. Sannadkii 2015, saamiga ay haystaan ​​10% ee ugu qanisan ayaa bilaabay inuu kordho mar kale, isagoo gaadhay 45.52% wadarta dakhliga, halka 50% ugu saboolsan iyo 40% ay arkeen saamigoodu hoos u dhacay 16.99% iyo 37.49%, siday u kala horreeyaan. Shaxda hoose waxay muujinaysaa sida sinnaan la'aantu u dhacday oo ay mar kale kor ugu kacday kor u kaca iyo dhicistii Midowgii Soofiyeeti.

Laakiin ka waran 1%, kuwa ugu taajirsan ee jecel inay naftooda urursadaan? Tsarism waxay aragtay fasalka aristocratic oo leh ku dhawaad ​​​​19% wadarta dakhliga qaranka, qayb aan la aqbali karin oo lagu dhisay meydka serfs kuwaas oo naftooda u shaqeeyay ilaa dhimasho. Boqolkiiba boqolkiiba 1980 kii wuxuu gaadhay hoos u dhac taariikhi ah oo ah 3.45% intii lagu jiray hantiwadaaga waxayna sare u kacday 20.24% 2015 kadib qaadashada hantiwadaaga.

Hantiwadaaga ayaa hoos u dhigtay sinnaan la'aanta guud ahaan. Xidhiidhka Gini ee Ruushku wuxuu ka kacay 0.55 1905 oo hoos timaad nidaamsm ilaa 0.28 1988 ee hantiwadaaga, ka hor inta uusan mar kale kor u kacay 0.55 ee 2015 ee hantiwadaaga. ( Novokmet, Piketty iyo Zucman,  2017, fig. 10c).

Nooc kale oo ka mid ah sinnaan la'aanta mudan in la cabbiro waa sinnaan la'aanta jinsiga, wax Soofiyeedku ay tixgeliyeen mudnaanta muhiimka ah ee dagaalka. Marka la eego xukunka hantiwadaaga ee Ruushka iyo Bariga Yurub, gobolku wuxuu dhalin lahaa mid ka mid ah kuwa ugu fiican adduunka marka loo eego tusmada sinnaanta jinsiga ee taariikhiga ah ilaa 1990-meeyadii, markii uu burburay ka dib dib u soo celinta hantiwadaaga. Inkasta oo siyaasaduhu ay kala duwan yihiin waqti ka waqti, haweenku waxay bilaabeen inay door firfircoon ka qaataan bulshada Soofiyeedka, iyagoo gaadhay guulo la taaban karo oo lagu dhimayo sinnaan la'aanta jinsiga. Ku dhawaad ​​​​saddex meelood meel garsoorayaasha caadiga ah ee Soofiyeedka waxay ahaayeen haween, seddex meelood meel baarlamaanka waxay ahaayeen haween, 70 boqolkiiba dhakhaatiirtu waxay ahaayeen dumar, iyo 85 boqolkiiba haweenka da'da shaqada waxay shaqeynayeen 1974, ilaa qiyaastii 1974. 50% gudaha Mareykanka (Smith, 1977, p. 152).

Maadaama hantida iyo sinnaan la'aanta jinsiga ay walaac weyn u yihiin dad badan, waa inaan aqoonsannaa in Midowga Soofiyeeti uu qabtay shaqo weyn oo yareynta labadaba.

Alaabta iyo adeegyada

Marka ay timaado alaabooyinka macaamiisha, waayo-aragnimada Soofiyeedka waxaa loo tixgeliyaa mid ka mid ah cilladaha ugu weyn. yaraantu waxay ahayd dhibaato, iyadoo safaf dhaadheer iyo liiska sugitaanka ay ka hortagayaan dadka Ruushka ah inay helaan alaab ay kuwa kale u qaataan si fudud. Dadka intooda badan ma aysan lahayn baabuur sababtoo ah xafiiska byzantine waxay ahayd inay maraan si ay u helaan, qoysaskuna waxay ku qasbanaadeen inay hagaajiyaan marka waxyaabaha ay rabaan la heli karo.

Sannadkii 1913, in ka badan 80% guryaha magaalada ee Imperial Russia waxay ka koobnaayeen hal ama laba dabaq oo alwaax ah, biyo la'aan ama helitaanka nidaamka bullaacadaha (Zhukov iyo Fyodorov, 1974; 11). Kaydka guryaha ee Soofiyeedka ayaa si weyn loo casriyeeyay qarnigii 20-aad oo dhan, taas oo caddaynaysa bixinta adeegyada aasaasiga ah sida kuleylka dhexe, bulaacada, iyo tuubooyinka. RSFSR ee 1940, saamiga guryaha magaalooyinka ee leh adeegyadan waxay ahaayeen kaliya 20%, 43%, iyo 50%, siday u kala horreeyaan. Sannadkii 1990-kii, tirooyinkani waxay kordheen 92%, 92%, iyo 94%, siday u kala horreeyaan, iyadoo guryaha gaarka loo leeyahay iyo dhulka miyiga ah ay aad dib u dhaceen. Laga bilaabo 2015, tirooyinkani waa kuwo aan waxba iska beddelin 92%, 89%, iyo 91%, siday u kala horreeyaan. 143-kii magaalo ee ugu waaweynaa 1910kii, 72% dhismayaal ayaa wali ka samaysan alwaax, St. Petersburg (40%) iyo Moscow (50%) ee cidhifka hoose ee spectrum, iyo magaalooyin badan oo ku yaal Siberiya iyo meelo kale oo ka tirsan qaybta waqooyiga Yurub ee Ruushka oo leh in ka badan 90%. Iyadoo dhismayaasha dhagxaanta lagu garto dhismaha casriga ah ee qarnigii 19-aad, shubka la xoojiyay ayaa noqday qalab dhisme oo qeexaya qarnigii 20-aad. Magaalada Leningrad, 1900, markii la tiriyey 1,418,000 oo qof, waxaa la ogaaday in 38,000 oo muwaadiniin ah, oo ka tirsan beelaha laga tirada badan yahay, mid kastaa uu haysto 30 ilaa 70 mitir oo wareeg ah oo ay ku nool yihiin.

Marka la barbardhigo tan, 82,000 oo muwaadiniin ah, oo ka mid ah kuwa ugu liita, ayaa ku qasbanaaday inay ku tuujiyaan meelo cidhiidhi ah, oo leh wax ka yar 2 mitir oo laba jibbaaran. Panorama-kan, wadar dhan 11,376 guri ayaa bannaan, madhan, taallooyin fool-xun oo ku saabsan qashinka ugu akhlaaqda xun, caddaalad-darrada ugu daran. Dabadeed waxaa jiray shaqaale tiro badan oo ku noolaa qolalka jiifka, dugsiyada hoyga ah, iwm.

Dhawaan 1910kii, 63,089 qof ayaa ku noolaa 8,292 qolal hoose ah, oo ay ku dhex jireen qoyaan, jiir, iyo waxyaabo kale oo farxad leh oo u qalma sheeko naxdin leh oo nool. Ha ku kadsoomin kuwa soo bandhigay hoos u dhac ku yimid tirooyinka mitirka laba jibbaaran ee qofkiiba: halka qaar ka mid ah buugaagta sanadka ay muujinayaan in qofkasta uu ku noolaan karo ("zhilaja ploschad," oo ka kooban dhammaan qolalka laga jaray jikada, musqulaha, marinnada, iyo armaajooyinka) ayaa ka dhacay 8.5 mitir oo laba jibbaaran 1927 ilaa 5.8 mitir oo laba jibbaaran 1935 ayaa weli go'an.

Isla muddadaas, dadka Leningrad, oo ka dhashay horumarka degdegga ah ee warshadaha, waxay si degdeg ah u kordheen min 1,700,000 ilaa in ka badan 2,700,000, ka hor inta aysan kor u kicin ku dhawaad ​​3,000,000 habeenkii dagaalkii labaad ee aduunka. Xogtu waxay noo sheegaysaa, intii lagu jiray 1930-meeyadii, 23,200 guri ayaa mar horeba lagu xidhay shabakadda gaaska. Tani waxay ka dhigan tahay, iyada oo la tixgelinayo guryaha la wadaago ee leh musqulaha iyo madbakhyada la wadaago (70-80%), in, wakhtigaas, ku dhawaad 200,000 oo qof, oo ka mid ah in ka badan 2,000,000, ayaa horey ugu riyaaqay raaxadan aadka u casriga ah. Muddadii shanta sano ahayd ee 1923 ilaa 1927, in ka badan 12.5 milyan oo mitir oo laba jibbaaran oo bannaan ayaa lagu dhisay USSR, iyo muddada shanta sano ah ee soo socota, laga bilaabo 1927 ilaa 1931, 28.85 milyan oo mitir oo laba jibbaaran. Waa in la ogaadaa in dhismahani aanu ku koobnayn magaalooyinka jira. Muddadii saddexda sano ahayd ee u dhaxaysay 1926 ilaa 1939, waxa soo baxay 213 magaalo oo cusub iyo 1,323 bulshooyin magaalo oo cusub (eeg Yuri Yaralov, op. cit.).

Wadar ahaan, tirada magaalooyinka ee USSR waxay kordheen min 675 ilaa 1,451 intii u dhaxaysay 1917 iyo 1951. Magaalooyinkan cusub iyo degsiimooyinka ayaa ku koray meel kasta: ee Kazakhstan, meelaha warshadaha ee Ukraine iyo Ural, iyo meelo ka baxsan Arctic Circle. Isbarbardhigga celceliska goobta uu ku nool yahay qofkiiba ee guryaha shaqaalaha ka hor 1917 iyo horraantii 1938 waxay muujinaysaa isbeddel muuqda. Tusaale ahaan, Leningrad, celceliska goobta uu ku nool yahay qofkiiba labanlaabmay, Moscow waxay kordheen 94%, magaalooyinka Donbass 176%, Ural 195% (xogta ku salaysan tirakoobka 1938).

La alifay dabayaaqadii qarnigii 19-aad, waxaa si tartiib tartiib ah loogu beddelay dhismo bulukeeti iyo dhagxaan ah intii lagu jiray xilligii dagaalka. Muddadani waxay sidoo kale aragtay bilawga warshadaynta dhismaha guryaha, oo ay ku jiraan prefabrication, kaas oo qaabeeyey qaab-dhismeedka tijaabada ah ee avant-garde ee 1920-meeyadii (Bliznakov, 1993). Marka loo eego tirakoobkii 1926-kii, guryaha alwaaxdu waxay weli yihiin 72% dhammaan saamiyada guryaha ee RSFSR; Saamigani wuxuu hoos ugu dhacay 47% 1940kii (Sosnovy, 1954: 93). Shuruudaha kala-soocidda ugu muhiimsan waa heerarka dhismaha loo dhisay. Kuwa ugu cadcad waa: dhererka qolalka, ballaadhka qolalka, boqolkiiba sare ee meelaha aan la degganayn (waddada, musqusha, jikada, iwm.), iyo walxaha qurxinta ee wejiga.

Mashruucyadii ugu dambeeyay ee dhismayaasha Stalin-ta waxaa ansixiyay Golaha Wasiirrada ee RSFSR Sebtembar 16, 1954.

1987kii, 80 guri ayaa laga dhisay USSR 10,000 oo qofba. Ku dhawaad 88% ka mid ah waxaa lagu siyay lacag la'aan dadka deegaanka.

Isla sanadkaas, tilmaame la mid ah wadamada waaweyn ee reer galbeedka ayaa ahaa:

Awstariya - 51.

Great Britain - 40.

Isbaanish - 52.

Talyaaniga - 30.

Kanada - 88.

USA - 68.

Jarmalka - 37.

Faransiiska - 45.

Heerka Soofiyeedka ee rubuci-qarnigii u dambeeyay ee horumarinta hanti-wadaaga Ruushka waxa lagu gaadhay laba sano oo keliya: 2014-2015. Sannadkii 2015, 1,195,000 guri ayaa laga dhisay Ruushka. Tani waa qiyaastii 82.4 10,000kii qofba. Waxaan aaminsanahay in tiradani ay mar kale hoos u dhacday 2016; xogta weli lama hayo. -Kacaanka ka hor, xataa magaalooyin badan oo waaweyn, sida Ivanovo-Voznesensk, Yekaterinburg, iyo Tashkent, ma lahayn biyo socda. Xaaladda bullaacadaha ayaa xitaa ka sii darneyd: magaalooyinka waaweyn sida Ivanovo-Voznesensk, Kazan, Taganrog, Novorossiysk, Kostroma, Arkhangelsk, Tomsk, Astrakhan, iyo kuwa kale ma lahayn nidaamka bullaacadaha. 51% magaalooyinka ma lahayn koronto. Marka la barbardhigo: Jarmalka, ilaa 800 oo magaalo ayaa lahaa nidaamka bullaacadaha, iyo England iyo Maraykanka, ma jiraan ku dhawaad ​​degsiimo ay ku nool yihiin dad ka badan 5,000 oo aan midna lahayn.

Isla mar ahaantaana, saamiga biyaha wasakhda ah ee lagu sii daayo nidaamka bullaacadaha magaalada marka loo eego dhammaan biyaha qasabadda ee lagu soo rogay nidaamka waxay gaareen 65% 1940, halka ay ahayd 24% 1917. Waqtigaas, daaweynta biyaha wasakhda ah waxay gaartay 43.5% wadarta guud ee biyaha wasakhda ah. Magaalooyinkii Ruushka ee kacaankii ka horreeyay, wax-ka-qabashada biyaha wasakhda ah waxay ahaayeen kuwo aad u yar.

Guud ahaan, qofku wuxuu si dheer uga hadli karaa sida adeegyada dadweynuhu u horumareen shuuciyadii.

Tusaale ahaan, isticmaalka biyaha qofkiiba ee Moscow wuxuu kordhay 3.7-laab sannadkii 1939 marka loo eego 1913: 226 litir oo biyo ah qofkiiba maalintii halkii ay ka ahayd 61.5. Si la mid ah shidaalka. Halka sannadkii 1913kii 6,000 oo guri oo Moscow ku yaallay gaasta lagu shiday, marka la barbar dhigo 56,000 sannadihii dagaalka ka hor, 1953kii 418,000 ayaa gaas lagu shubay. Sannadkii 1913kii, isticmaalka gaaska ee Moscow wuxuu gaaray 14.2 milyan mitir kuyuubik, kaas oo 43.6% ka mid ah uu ahaa baahida qoyska, 27.9% baahida farsamada, iyo 28.5% nalalka waddooyinka. Bartamihii 1941kii, wax soo saarka gaaska ee Moscow wuxuu gaadhay 176 milyan oo mitir kuyuubik ah, tirada guryaha gaaska lagu sameeyayna waxay ahayd 62,300. Sannadkii 1959kii, Moscow waxay hore u cuni jirtay 4.5 bilyan cubic mitir sannadkii. Sannadkii 1913kii, Moscow waxay lahayd 20,842 nalalka waddooyinka, kuwaas oo 4,007 ka mid ahi ay ahaayeen koronto, 7,806 gaas, iyo 9,026 kerosene ah. Sannadkii 1938kii, Moscow waxay lahayd 39,013 nalalka waddooyinka (nalalka korontada), 1950-kii, 60,000.

Nidaamka bullaacadaha dhexe ee ugu horreeyay ee Boqortooyada Ruushka ayaa lagu rakibay Odessa (1877). Ka hor 1917, kaliya 18 magaalo oo ku yaal Ruushka ayaa lahaa nidaamyo isku mid ah, caadi ahaanna kaliya qaybta dhexe ee magaalada, iyo biyaha wasakhda ah ayaa lagu sii daayay iyada oo aan la daaweynin biyaha (wabiyada, balliyada, harooyinka) ee xuduudaha magaalada. Waxaa jirtay dhacdo naxdin leh markii, mid ka mid ah cudurrada faafa ee daacuunka ee ka dhacay St. Petersburg, halkaas oo biyaha dhulka hoostiisa ay si fiican isugu qasan yihiin bulaacada, mas'uuliyiinta ayaa si lama filaan ah uga welwelay baaxadda cudurka waxayna ku amreen dhammaan tabaha biyaha la kariyey in ay dhigaan taangiyada biyaha la kariyey ee waddooyinka si aysan dadku u cabbin biyo wasakh iyo wasakh ah.

Sannadkii 1932-kii (15 sano gudaheed), nidaamyada bullaacadaha ayaa horay looga dhisay 55 magaalo oo ku yaalla Ruushka, oo leh awood dhan ilaa 575,000 m³ maalintii. Sannadkii 1987kii (4 sano ka hor burburkii), Midowgii Soofiyeeti, nidaamyada bullaacadaha ayaa lagu rakibay 1,851 magaalo (85.1%) iyo 2,132 tuulo (53.4%).

Tirada dadka ku jira liiska sugitaanka ayaa dhowr jeer la dhimay iyadoo loo marayo hab been abuur ah, waxaana sidoo kale la dhimay tirada guryaha qaybinta. Natiijo ahaan, tirada muwaadiniinta helaya guriyeynta bilaashka ah ee gobolka ay jecel yihiin ayaa hoos u dhacay lix ilaa todoba laab, waxayna ku qasbanaan doonaan inay sugaan 20 ilaa 25 sano guriyeynta, marka la barbardhigo lix ilaa todoba sano oo USSR ah. Halkan waxaa ah tusaale kale oo ku saabsan sida ay mas'uuliyiintu "u habeeyaan" tirada dadka ku jira liiska sugitaanka. Gobolka, oo ay matalaan adeegyada bulshada, ayaa si taxadar leh ula socda xaaladda qof kasta oo ku jira liiska sugitaanka. Illahay ha ka fogeeyo in wax yar isku bedelaan qof liiska sugitaanka ku jira. Haddii booskooda gurigu hoos u dhacay, tusaale ahaan, sababtoo ah beddelaad qasab ah, markaa waa laga saari doonaa safka, iyaga oo xaq u leh inay soo gudbiyaan dukumentiyo kaliya shan sano ka dib. Ama ilmo, oo ku soo koray safka toban sano, ayaa bilaabay inuu helo labaatan kun oo doolar: "soo noqo" si uu uga tago liiska sugitaanka sidoo kale. Khubarada dugsiga sare ee dhaqaalaha ayaa ogaaday in celceliska qoyska Ruushku ku noolaayeen guri la dhisay 1978; Si kale haddii loo dhigo, kala badh qoysaska Ruushku waxay ku noolaayeen guryo la dhisay ka hor 1978, inta kale waxay ku noolaayeen guryo la dhisay ka dib. Iyadoo la tixgelinayo in dhismaha guryeynta ee USSR uu gaaray heerkii ugu sarreeyay 1980-yadii, waxaa muuqata in inta badan Ruushka, sida ay ugu noolaayeen guryaha "Soviet", ay sii wadaan inay ku noolaadaan. Dhacdo ahaan, saddex meelood meel dadweynaha waxay ku nool yihiin guryo ka weyn 45 sano. Waxyaabaha ugu qosolka badan ayaa ah in xitaa kuwa awoodi kara guryaha aysan iibsan guryaha halyeeyada ah ee Putin, laakiin kuwa Soofiyeedka. Sida lagu sheegay warbixinta HSE. Ma jirin wax isbeddel ah oo tayo leh oo ku yimid sahayda guryaha: inta badan wax kala iibsigu waxa ay ahaayeen guryihii xilligii Soofiyeedka, guryo cusubna waxa la dhisay ugu horrayn iyadoo la adeegsanayo tignoolajiyada iyo naqshadaynta dabayaaqadii 1980-yadii. Haddaba, guri noocee ah ayay dadka Ruushku ku nool yihiin? Sida cad ma aha Putin. Sida laga soo xigtay ururinta Rosstat "HOUSING IN RUSSIA 2016," 20.3 milyan oo guri, kaliya 3.3 milyan, ama kaliya 16%, ayaa la dhisay 1995 ka dib. In ka badan 80% dhismayaasha la deggan yahay ee Ruushka maanta waxay dib ugu soo noqdaan wakhtiyadii Soviet.

1937, wax soo saarka shaqada ee warshadaha Soofiyeedka wuxuu ahaa 257% ka sarreeya 1928, Poland 129%, iyo Maraykanka 108%. Laakiin garaafyada been abuurka ah, wax soo saarka shaqada ee USSR ayaa dhab ahaantii hoos u dhacay. Heerka wax-soo-saarka shaqada ee USSR marka loo eego Maraykanka wuxuu ahaa 16.2% 1928, 26.2% 1932, iyo 40.5% 1937. Natiijooyinkani waxay guud ahaan la socdaan kuwa ay heleen dhaqaaleyahannada kale ee Soofiyeedka ee muddada, iyo sidoo kale kuwa dhaqaaleyahan Maraykan ah Walter Galenson, kaas oo go'aamiyay in warshadaha -3 USSR-9 ee wax soo saarka USSR. 45-50% ee heerka US 1954kii. Wax-soo-saarka korontadu wuxuu kordhay 18.75-laab intii u dhaxaysay 1916 iyo 1940-kii, Maraykankana 5.2-laab oo keliya, halka (laga billaabay 1913-kii) Faransiiska uu kordhay 10.55-laab, Ingiriiska 15.96-laab, Jarmalkana 12.35-laab. Sannadkii 1913kii, 114,000 kWh ayaa la soo saaray saacaddii shaqaale kasta, halka 1951kii uu gaadhay 694,000, iyo in ka badan 2,000 celcelis ahaan sannadihii 1980-aadkii. Isticmaalka korontada ee baahida qoyska dadweynaha ayaa ka korodhay 352 milyan kWh 1913kii ilaa 20,366.8 milyan 1955kii. Laga soo bilaabo 1937 ilaa 1952, korantada beeraha wadajirka ah waxay kordheen min 10% ilaa 87% beeraha dawladda, iyo 1952 ilaa 1965, waxay ka korodhay 20% ilaa 95% beeraha wadajirka ah. Sannadkii 1917-kii, waxa jiray 53.8 jeer telefoono ka yar kuwa Maraykanka. Sannadkii 1909kii, Boqortooyada Ruushku waxay lahayd 54.3 jeer telefoon ka yar kan Maraykanka, 22.1 jeer in ka yar Sweden, 11.5 jeer in ka yar Jarmalka, iyo 9.3 jeer in ka yar kan England. Sannadkii 1985kii, farqigu wuxuu ku soo koobmay 6.7, 7.88, 5.49, iyo 4.64 jeer, siday u kala horreeyaan.

Laga bilaabo Luulyo 1, 1917, sida laga soo xigtay Boqortooyada Ruushku waxay lahayd 12,378 baabuur, iyada oo shirkadaha Ruushku ay ku xisaabtameen 1.5% kaliya ee suuqa gudaha.

Sannadkii 1917-kii, kaliya Russo-Baltics waxay awoodeen inay iyagu iska haystaan suuqa gudaha. Waxa laga yaabaa inay u ekaato mid is-khilaafsan, laakiin sababta ugu weyn ee badbaadada qaraabada ee waaxda baabuurta ee Riga Works Carriage Works waxay ahayd soo saarista baabuurta... amaahday iyo halkii baabuurta caadiga ah. Inkasta oo ay ku qalabaysan yihiin wadista gawaarida, sanduuqa gearbox, iyo aluminium mashiinka aluminiumka ah, Russo-Balts ma ahayn kuwo u dhigma baabuurta sida Rolls-Royce ama Crossley, oo ay ku qiimeeyeen sharafta Ruushka. Sidaa darteed, iyaga oo leh qiime aad u sarreeya oo loogu talagalay baabuur noocaas ah, Russo-Balts waa inay ka lumaan suuqa Ruushka wakhti dheer ka hor. Laakiin taageerada qoyska Imperial iyo amarada milatari ee yar yar ayaa ka dhigay inay sabeeyaan.

Sannadkii 1913kii, dhammaan raxantii baabuurta ee Tsarist Russia waxay tiradoodu ahayd 8,800 baabuur, oo ay si gaar ah u leeyihiin dabaqadda dhexe iyo kuwa sharafta leh, ugu horrayn St. Petersburg iyo Moscow.

Kooxda oo dhan waxay ka koobnayd baabuur la soo dejiyay. Waad ku mahadsan tahay hirgelinta guusha leh ee Qorshayaasha Shanta Sano ee Koowaad iyo Labaad, warshad baabuur oo awood leh ayaa laga abuuray USSR; 57 tan oo baabuur ah ayaa la soo saaray Qorshaha Shanta Sano ee Koowaad, 555 tan labaad, ama ku dhawaad 10 jeer ka badan. Gaadiidka USSR (kumanaan) waxay ahaayeen 18.7 1928, 117.8 1933, iyo 760 ee 1938, ama 85 jeer in ka badan 1913 iyo 6.5 jeer in ka badan 1933 [MSE. Vol. 10. Moscow, 1940. P. 219].

Haddaba, maxaan naqaan? Ma aragtaa? Warshadaha baabuurta ee Ruushku waxay ahaayeen curdin ka hor kacaankii. Kaliya Riga Ruush-Baltic Plant waxay soo ururiyeen baabuurta qaybo laga keeno, iyo xitaa tiro yar: kaliya 450 ayaa la soo saaray sagaal sano.

Sannadkii 1913, Maraykanku wuxuu soo saaray 485,000 oo baabuur! England - 34,000, Kanada - 18,000, France - 45,000. Sannadkii 1914kii, Maraykanku waxa uu soo saari jiray 569,000 baabuur sannadkii, Jarmalka - 20,000, Faransiiska - 45,000. Wax-soo-saarka adduunku 1928kii wuxuu ahaa 5,239,000 unug, 1932-kiina wuxuu hoos ugu dhacay 1,979,000. Wax soo saarka baabuurta ee USSR wuxuu ka kordhay 1,000 1928 ilaa 200,000 1937, oo la siman Kanada iyo Faransiiska! Isla markaana wadamadii si weyn uga horeeyay USSR sanadkii 1928 ayaa wax soo saarkoodu yara kordhiyey, qaarkoodna way yaraayeen (Austria).

Waxa kale oo jira macluumaad yar oo ku saabsan cagafyada. Waxaa la og yahay in Boqortooyada Ruushka bishii Janaayo 1, 1913, ay jireen 165 cagaf-cagaf oo keliya [Arimaha Dhaqaalaha. 1949. Vol. 2. P. 56]. Kuwan, 93 ka mid ah waxay haysteen matoorada saliidda lagu shido, inta soo hartayna waxay ahaayeen kuwo ku shaqeeya uumi. Dabcan, dhamaantood waa la soo dhoofiyay. Oktoobar 1, 1916, ciidamada Ruushku waxay lahaayeen 408 cagaf oo nooc kasta ah, midkoodna lama soo saarin gudaha. Intaa waxaa dheer, wax soo saarka semi-mythological ee Mamin ee "Cagafyada Ruush", kuwaas oo tirooyinka aad u kala duwan yihiin 4 (u dhow in xaqiiqada) in 100 mishiinada, ayaa la dhimay bilowgii dagaalka. Ka hadli maayo wax soo saarka cagaf ee USSR; qofka wax garadka ah waa inuu taas ogaadaa. Kaliya waxaan ogaan doonaa in dhamaadka 1930-meeyadii, hal MTS laga yaabo inuu lahaa wax ka badan dhammaan Tsarist Great Russia ka hor kacaanka. Sanadkii 1913, Boqortooyada Ruushku waxay lahayd 165 cagaf, 1937-kii, USSR waxay lahayd 165,000 oo kaliya oo gooseyaal ah.

Taasi waxay tidhi, ku noolaanshaha si fiican kuma filna inaad si fudud u isticmaasho alaabta. In kasta oo ay run tahay in USSR ay awoodi wayday inay siiso wax kasta oo ay ahayd inay lahaato, xaaladdooda badeecada macaamiishu maaha mid u xun sida loo sawiray marka la eego. Dhab ahaantii, waxaa laga yaabaa inay sameeyeen waxyaabo ka wanaagsan dalalka kale, gaar ahaan marka ay timaado qiimaha. Ugu dambayntii, waxa mudan in la eego noocyada badeecadaha iyo adeegyada ay heli jireen, haddaba aynu si sax ah u quusno, miyaannu ku quusannaa?

Ugu horreyntii, waxaa habboon in la sheego in Midowga Soofiyeeti uu hirgeliyay siyaasadda xasilloonida qiimaha. Natiijo ahaan, intii u dhaxaysay 1960 iyo 1981, tusaha qiimaha macaamiisha (CPI) wuxuu kordhay celcelis ahaan 1.52% sannadkiiba USSR, marka la barbardhigo 7.52% sannadkiiba Maraykanka (CIA, 1984, p. 14). In kasta oo mushaharka Soofiyeedka laga yaabo inuu hoos u dhaco, qiimaha rubalkoodu hoos uma dhicin sida doolarkayaga.

Iyadoo USSR ay arki lahayd hoos u dhac dhaqaale oo hoos yimaada Brezhnev, tani waxay la timid dahaarka qalinka ee dhaqanka macaamiisha sii kordhaya. Sannadkii 1965kii, 100kii qoysba, 32 waxay lahaayeen telefishin, taasoo gaadhay 95 qoys sannadihii 1980-aadkii (Chernyshova, 2013, bogga 186). Sannadkii 1985, 99 ka mid ah 100kii qoys ee USSR waxay lahaayeen telefishan iyo raadiyo, miyi iyo magaalaba, iyo tobankii qoysba mid ka mid ah reer magaalka wuxuu lahaa laba telefishan (Chernyshova, 2013, pp. 186). Sanadkii 1965, 17 ka mid ah 100 qoys ayaa haystay qaboojiyaha, 1985, 92 ka mid ah waxay lahaayeen hal (Chernyshova, 2013, bogga 186). Sannadkii 1981-kii, 78 boqolkiiba qoysaska magaaladu waxay haysteen mashiinka dharka lagu dhaqdo, marka loo eego saddex meelood meel sannadihii 1960-yadii. Sannadkii 1985, tiradani waxay mar kale kor u kacday 82% (Chernyshova, 2013, bogga 186). Sannadkii 1965-kii, 11% qoysaska Soofiyeedka waxay lahaayeen vacuum cleaner iyo 4% waxay lahaayeen cajalad duube, 1981-kii, tiradani waxay korodhay 39% iyo 33%, siday u kala horreeyaan (Chernyshova, 2013, pp. 186).

Isku soo wada duuboo, isticmaalka cuntadii qofkasta wuu labanlaabmay, dakhliga la tuuri karo ayaa afar jibaarmay, isticmaalka badeecooyinka burburay ayaa saddex jibaarmay, iibsiga badeecooyinka waara waxa uu kordhay laba iyo toban laabmka Midowgii Soofiyeeti intii u dhaxaysay 1950 iyo 1970 (Smith, 1977, pp. 74). Isticmaalka qofkasta sidoo kale wuxuu ku kordhay si ka dhakhso badan USSR marka loo eego Galbeedka (eeg shaxda 11). Wadarta isticmaalka Soofiyeedka wuxuu ka dhigan yahay boqolkiiba 37 ee Maraykanka 1960-meeyadii ilaa 42 boqolkiiba 1980-yadii (CIA, 1984, bogga 7).

Horraantii sagaashamaadkii dalka Ruushka waxa 100kii qofba lahaa 16 telefoon. Tiradani waxa ay ka hoosaysay Yurubta Galbeed ama Jabaan, oo saamiyadu ku kala duwanaayeen 50 ilaa 70, balse aad uga badan saamiga wadamada kale ee hanti-goosiga sida Argentina (8), Brazil (1), Iraq (3) ama Turkey (6) (Dogan 1995, pp. 367-69).

Waxaas oo dhami waxay sidoo kale mahad naq u ahayd kororka wax soo saarka badeecadaha. Wax-soo-saarka telefishinadu waxa uu kordhay in ka badan 3.5 milyan sannadkii 1965 ilaa in ka badan 8 milyan sannadkii 1981. Isla muddadaas, wax-soo-saarka talaajadu waxa uu kordhay min 1,675,000 ilaa 6 milyan, wax-soo-saarka vacuum Cleaners wuxuu kordhay min 800,000 ilaa 3,359,000, iyo wax-soo-saar casri ah sida wax-soo-saarka cajalad-0005 ayaa kordhay. 3,216,000 (Chernyshova, 2013, p. 187).

Hadda, mowduuca guud ee doodda ee aad maqli doonto oo ku saabsan heerarka nolosha ee Soofiyeedka ayaa ahaa sida ay u adkeyd in la helo baabuur marka loo eego Galbeedka. Ururku waxa uu lahaanshiyo hoose oo baabuur ah 45kiiba 1,000kii qofba 1985 (Siegelbaum, 2006, p. 90) sababtoo ah aad bay qaali u ahaayeen halka darawaliinta iman kara ay marayeen hab dheer oo adag si ay xataa fursad u helaan mid ay ku iibsadaan. Tani waxay muujinaysaa sida nidaamkoodu u awoodi waayay inuu daboolo baahiyaha maadiga ah ee dadkooda, isagoo aad uga dambeeya Maraykanka ee hadafkiisa ah inuu siiyo shaqaalaha waxay rabaan.

Ugu yaraan, taasi waa waxa ay kuu sheegaan inaad rumayso. Xaqiiqda, heerka lahaanshaha baabuurka hoose ma ahayn dhibaato sidaas u weyn: dhab ahaantii, waxaad ku doodi kartaa inay ahayd shay wanaagsan. Ma aha oo kaliya shilalka baabuurta gaarka ah soo jiidasho sharaf leh oo ka dhigaysa magaalooyinka aan lagu noolaan karin, laakiin dadka ku nool Midowga Soofiyeeti waxay heleen gaadiid dadweyne oo heer caalami ah oo qarxiyay wax kasta oo Ameerika ah. Qaado tareeno, tusaale ahaan. Ka dib dagaalkii weynaa ee waddaniyadda, isku-xidhka gaadiidka tareenada ee Soofiyeeti wuxuu ahaa mid ka mid ah kuwa ugu horumarsan adduunka, oo ka sarreeya inta badan dhiggiisa adduunka koowaad. Waxa uu koray xajmigiisa, waxa uu ku socday 639 km sannadkii 1965 ilaa 1980, halka kobaca gaadiidka tareenada ee wadamada aduunka kowaad uu hoos u dhacay ama hakad galay. ( Wilson , 1983, b. 201) Hufnaanta waddooyinka tareenada ayaa soo hagaagay muddo ka dib: 1980-meeyadii waxa ay lahayd tilmaameyaal waxqabad oo badan oo ka sarreeya kuwa Maraykanka, in kasta oo ay qaadeen rakaab badan oo iyaga ka badan.

Baabuur la'aantaas baahsan awgeed, muwaadiniinta Soofiyeedka intooda badan waxay ku safri jireen gaadiidka dadweynaha. Waxay ku safreen labanlaab baska, tareenada iyo gaadiidka dadwaynaha marka loo eego dadka ku nool aduunka kowaad (Funduation International Monetary Fund and OECD 1991, p. 56). Tagaasida ayaa sidoo kale aad loo isticmaali jiray: qiimihiisu 1970-meeyadii-1980-meeyadii waxa uu ahaa 10-20 kopeck (0.1 ilaa 0.2 rubles) halkii kiiloomitir, waa qayb yar oo ka mid ah mushaharka dadka intooda badan.

Waad ku mahadsan tahay tan iyo siyaasadaha kale, wasakheynta qofkasta ee USSR waxay ka hoosaysay Maraykanka 1987 (Kolstad iyo Golub, 1993, p. 4).

Dhagaxa taajka ee gaadiidkooda dadweynaha wuxuu ahaa Metro Moscow. Waxaa la dhisay 1930-meeyadii oo hoos yimaada Joseph Stalin, waxay leedahay in ka badan 250 saldhig waxayna weli tahay khadka shanaad ee ugu dheer adduunka. Iyo safarrada qiimihiisu yahay 5 kopecks, dadka deegaanka waxay heli karaan ku dhawaad ​​meel kasta oo ay rabaan qayb yar oo ka mid ah kharashka.

Kadib markii uu xukunka qabsaday 1950-meeyadii, Khrushchev waxa uu damcay in uu xaliyo dhibaatada guryeynta ee dalka ka jirtay dagaaladii ka dambeeyay isaga oo dhisay guryo dabaqyo ah oo aad u weyn oo lagu magacaabo Khruschovkas, oo reer galbeedku u yaqaaniin Commieblocks. Intii u dhaxaysay 1956 iyo 1976, 44 milyan oo guri oo cusub ayaa laga dhisay Midowga Soofiyeeti, in ka badan waddan kasta oo adduunka ah muddadaas (Smith, 1977, pp. 92). Intii u dhaxaysay 1981 iyo 1985, waxa la dhisay 10,028,000 guri (Magaalo, 1988, bogga 29) oo cabbirkoodu wuxuu kordhay 42.3 mitir oo laba jibbaaran 1960kii ilaa 56.4 mitir laba jibbaaran 1985 (Urban, 1988, pp. 28).

Guryahaas dabaqyada ah waxaa laga yaabaa in loo ekeysiiyay sidii fool-xumo iyo caajisnimo, laakiin waxay ahaayeen horumar weyn oo laga soo hormariyay wixii horay u yimid. Markii ugu horeysay taariikhda, reer Yurubta bari ayaa la siiyay guryo ay ku wacaan iyaga oo aan lahayn xaalad xun oo ay yaqaaneen qarniyo. Dhismayaasha laftooda ayaa si cajiib ah loo nashqadeeyay: iyada oo la adeegsanayo ismaamulada yar yar (ama microraions), wax kasta oo dadku u baahan yihiin maalin kasta waxa la dhigay meel u jirta masaafo u jirta gurigooda. Kuwaas waxaa ka mid ah dugsiyada sare, xannaanooyinka, dukaamada waaweyn, dukaamada adeegga gaarka ah, kanteenada, naadiyada, garoommada ciyaaraha iyo xafiisyada dayactirka, iyo sidoo kale dukaamo badan oo khaas ah. Sida qof ku xayiran Los Angeles, waa inaan la tacaalaa taraafikada caajiska ah si aan u helo meel aad u qurux badan, sidaa darteed qorsheynta magaalada Soofiyeedka ayaa durba aad u wanaagsan.

Ma aha oo kaliya in Khrushchevkas si fiican loo dhisay, sidoo kale waxay ahaayeen kuwo aan qaali ahayn. Sicirrada waa la xaddiday oo waa la kabay, taasoo la micno ah in qof kastaa awoodi karo iyaga oo aan saameyn ku yeelan dakhligooda la iska tuuri karo. Qiimaha guri dabaq ah oo 45-square-mitir ah oo Soofiyeedka ah oo loogu talagalay qoys magaalo oo afar ah, oo leh musqul iyo jikada, wuxuu ahaa 15.58 rubles bishii 1977 (Schroeder iyo Edwards, 1981, p. 77). 

Tani waa qayb yar oo ka mid ah celceliska mushaharka shaqaalaha, taas oo macnaheedu yahay inay wax badan ku kharash gareeyeen wax kasta oo kale oo ay rabaan. Siciradan ayaa ah kuwo aan isbeddelin wixii ka dambeeyay 1928 (Urban, 1988, p. 28-29), markaa kororka kirada degdega ah gabi ahaanba su'aashu kama saarna. Dalka Maraykanka, dhanka kale, xogta Xafiiska Tirakoobka ayaa muujinaysa in ku dhawaad ​​kala badh dadka Maraykanku ay ku bixiyaan ugu yaraan 30% dakhligooda kirada. Ma qiyaasi kartaa intee in le'eg ayaan ka fiicnaan lahayn haddii ay ku kacayso waxa ku kacaya Soviets?

Dabcan, helitaanka weli waxay ahayd arrin: USSR waxay la kulantay dhibaato guriyeed weyn oo dhan inta lagu jiro jiritaankeeda oo dhan sababtoo ah waqti adag oo lagu daboolayo baahida sii kordheysa, sidaas darteed kuwa doonaya guri dabaq ah oo iyaga u gaar ah waa inay la macaamilaan liiska sugitaanka iyo nidaamka baasaboorka gudaha ee laga dhaxlo Tsar. Iyaga, arintu waxay ahayd helitaan laakiin maaha kharash, halka anaga ay tahay helitaan iyo kharash. Laga soo bilaabo 1814 ilaa 1917, in ka badan boqol sano, 36,000 oo hal-abuur ah ayaa laga soo qaatay Rushka. Kahor 1896, 6,332 shati ayaa la siiyay Ruushka, laakiin 70% ka mid ah waxay ku jireen gacmo shisheeye. Laga soo bilaabo 1812 ilaa 1917, kaliya qiyaastii 36,000 oo ikhtiraac ah ayaa la ansixiyay, kuwaas oo 6,000 oo kaliya ay ka tirsan yihiin hal-abuurayaal gudaha ah. Midowgii Soofiyeeti, 580,000 halabuur ayaa la diiwaan geliyay 60 sano (ilaa 1980). Sannadkii 1962-kii oo keliya, 12,000 oo hindisayaal Soofiyeedka ayaa la galiyay Diiwaanka Dawladda. Mugga gaadiidka xamuulka ee balaayiin tan-kiiloomitir ee USSR wuxuu ahaa kaliya 17.36% ka sarreeya 1913 marka loo eego USA ee tareenada, halka 1955 ay ahayd 105.3%. Laga soo bilaabo 1913 ilaa 1955, waxay kor u kacday 133% webiyada iyo harooyinka, iyo 425 buuxa ee baabuurta xamuulka ah. Shabakadaha tareenada [kumanaan kiiloomitir oo waddo ah] ayaa kordhay 68.3% laga bilaabo 1913 ilaa 1955 gudaha USSR waxayna hoos u dhaceen 11.52% gudaha USA. Taraafikada rakaabka [ balaayiin kiiloomitir oo rakaab ah] ayaa kordhay 366.7% gudaha USSR laga bilaabo 1913 ilaa 1955, laakiin gudaha Mareykanka wuxuu hoos u dhacay 17.86%.

Nafaqada

Hadal kasta oo ku saabsan sugnaanta cuntada ee Midowga Soofiyeeti waxay u egtahay inay soo bandhigto sawirada khadadka rootiga iyo beeralayda gaajada, gaar ahaan dadka u maleeya inay ku guuldareysatay. Waa run in waddanku uu horraantii taariikhdiisa soo maray abaaro xunxun, cunto-yaraantuna waxay noqotay mid aad u daran dabayaaqadii 1980-aadkii, laakiin sheekooyinkan murugada leh iyo qisooyinkan wax yar ayay nooga sheegaan cuntadii Soviet-ka guud ahaan. Dadka ma waxaa lagu quudin jiray hanti-wadaaga mise nafaqo-xumada ayaa caadi ahayd?

Jiritaanka cunto yarida ee Tsarist Russia dabayaaqadii qarniyadii 19-aad iyo horraantii 20aad waa shaki kuma jiro. Gaajada soo noqnoqda ("Gaajo-joojin") ayaa si weyn looga hadlay saxaafadda sannadahaas, iyada oo inta badan qorayaashu ay xoogga saareen dabeecadda habaysan ee dhibaatada cuntada ee dalka. Sidaa darteed, intii lagu jiray abaartii 1890-kii, Leo Tolstoy wuxuu qoray in cunto yaraantu ay ahayd dhacdo nidaamsan oo ka jirta tuulooyinka Ruushka, iyo "kaliya sanadkan ayaa waxaas oo dhan waxay u muuqdaan kuwo naga sii ifaya, sida rinjiyeyn hore oo lagu daboolay varnish."

G. Korolenko waxa kale oo uu xusay in macluushani ay siyaabo badan uga sii dartay cunno yaridii jirtay sannadihii la soo dhaafay, taasoo soo jiitamaysay qarnigii 19-aad iyo xataa ka hor. (2) Nafaqo-xumada joogtada ah ee beeralayda Ruushka waxaa sidoo kale xusay A. N. Engelhardt (3). Qormooyinkan ka sokow, waxaa sidoo kale jiray shaqooyin tiro-koob oo ay sameeyeen Chayanov (4) iyo S. A. Klepikov (5). Laga soo bilaabo shaqooyinka casriga ah, mid ayaa ogaan kara shaqada Nikita Mendkovich (6).

Sida laga soo xigtay xogta lagu soo bandhigay 1st All-Ruushka Congress on Waxbarashada Qoyska, "32% carruurta Ruush si dirqi ah wax cunaan, iyo 52.7% ma haystaan ku filan cunto." (Tallaabooyinka Shirweynihii Koowaad ee Ruushka oo dhan ee Waxbarashada Qoyska ee St. Petersburg. -30.12.1912-6.01.1913, vol. 1. St. Petersburg, 1914. P. 413. Waxaa laga soo xigtay: Sinova I.V. Nolol maalmeedka carruurta ee dadka shaqeeya ee St. St. Petersburg: Asterion, 2013. P. 36)

Iyada oo ku saleysan shaqooyinka kor ku xusan, laba gunaanad oo waaweyn ayaa la soo saari karaa. Marka hore, dadka Tsarist Russia waxay ahaayeen kuwo si joogto ah oo joogto ah nafaqo darro. Midda labaad, waxaa jiray kala-saarid halis ah oo ka dhex jirta dadweynaha xagga dakhliga, iyo sidaas darteed nafaqeynta.

Kacaankii ka horeeyay Ruushku waxa uu soo saaray alaabo qasacadaysan; 1913kii, 95 milyan oo gasacadaha caadiga ah ayaa la soo saaray, qiyaastii 0.6 qasac qofkiiba. Laakiin warshadaynta Stalin ayaa si weyn u beddeshay xaaladda: 1.113 milyan gasacadaha caadiga ah ayaa la soo saaray 1940-kii, 5.9 qasac qofkiiba.

Marka la barbar dhigo nafaqaynta dadweynaha ee kacaankii ka hor ee Ruushka, nafaqaynta dadka ee 1954 aad ayay u soo hagaagtay wayna sii socotay.

Isticmaalka qof kasta ee dadweynaha USSR 1954, marka loo eego xilligii kacaanka ka hor, wuxuu ahaa:

Alaabada rootiga - 90%

Baradhada - 204%

Khudaarta iyo bocorka - 165%

Hilibka iyo subagga - 119%

Kalluunka iyo wax soo saarka kalluunka - 133%

Caanaha iyo caanaha - 114%

Ukun - 175%

Sonkor - 258%

Marka la barbardhigo wakhtiyadii kacaanka ka hor, nafaqaynta dadweynaha USSR tiro ahaan iyo tayo ahaanba way fiicnaatay: isticmaalka khudaarta iyo qaraha, ukunta, kalluunka, iyo sonkorta ayaa si aad ah u kordhay, halka isticmaalka caanaha iyo caanaha, hilibka iyo hilibka uu kordhay boqolkiiba 14-19. Isla mar ahaantaana, waa in la tixgeliyo in shaqada shaqaalaha iyo beeralayda hadda si weyn loo farsameeyay loona baahan yahay tamar yar. Kacaanka ka hor, shaqada beeralayda, oo ka kooban inta badan dadweynaha Tsarist Russia, ayaa lala xiriiriyay kharashaad tamareed oo muhiim ah: kharashka tamarta ee goosashada ayaa gaadhay 7,300 kalori, oo loogu talagalay xashiishka -5,242 kalori, iyo xirmooyinka tolida-4,957 kalori.

Sannadkii 1956, in ka badan 80% dhammaan shaqada beeraha waxaa fuliyay MTS. Wadayaasha cagaf-cagafyada iyo kuwa isku daraya kuwa goosta, kharashka tamarta waxaa lagu qiyaasaa ku dhawaad 3,200-3,500 kalori maalintii.

Shaqada shaqaalaha warshadaha ayaa xitaa ka sii badan makaanized, sidaas darteed shaqaalaha Midowga Soofiyeeti waxay isticmaalaan tamar aad uga yar intii kacaankii ka hor. Tani waxay ka hadlaysaa guusha USSR ee bixinta cuntada dadweynaha.

Jawaabta oo kooban waxay tahay qofna uma eka inuu ku raacsan yahay. Qiyaasta qaadashada kalooriga Soofiyeedka ayaa aad ugu kala duwan inta u dhaxaysa ilo kala duwan (hoos eeg), iyadoo qaar ka mid ah ay soo jeedinayaan cunto ka badan kuwa reer galbeedka, halka qaar kalena ay ku doodayaan inay ka yar tahay. Halkii aan isku dayi lahaa in aan macno u samayno waxaas oo dhan, waxaan soo bandhigi doonaa waxa aan ka ognahay nafaqada Soofiyeedka oo aan kuu ogolaado inaad go'aamiso adiga kuu gaar ah. Inta badan tan waxaa laga soo qaatay maqaalkan aan hore u turjumay waxaanan ku dari doonaa qiyaaso kala duwan oo kcal ah maalintii si aad adigu naftaada u garan karto.

Inkastoo qaar ka mid ah dib-u-dhacyo waaweyn ay soo gaareen, ammaanka cunnada ayaa si aad ah u soo fiicnaaday sannadihii ka dambeeyay Kacaankii Oktoobar, isagoo noqday kan toddobaad ee ugu wanaagsan adduunka bartamihii 1980-aadkii sida ay sheegtay Hay'adda Cuntada iyo Beeraha ee Qaramada Midoobay (FAO). ( Batchikov, Glasev iyo Kara-Murza,  2007, bogga 42). Warbixin kale oo caan ah laakiin muran dhalisay oo CIA ah (1983) ayaa muujisay in Soofiyeedka iyo Maraykanku ay cuneen cuntooyin isku mid ah, laakiin cuntada Soofiyeedku waxay ahayd mid ka tayo wanaagsan.

Waxaa xusid mudan in tira-koobkan uu muran ka taagan yahay, maadaama ay cabbireen sahayda cuntada, halkii ay ahayd in la qaato cunto waddan 30% ah lagu khasaaray. Dabcan, qiyaastii 40% cuntada ayaa lagu tuuraa gudaha Mareykanka, sidaa darteed tani ma ahayn mid gaar u ah USSR waxaana laga yaabaa inaysan ku filneyn in la sumcad-dilo xogta.

Qiimaha cuntada ayaa si aad ah loo kabay si ay u noqoto mid raqiis ah intii suurtagal ah. 

Isbeddelka halabuurka celceliska cuntada ayaa had iyo jeer mudan in la xuso. Sanadkii 1913, rootiga wuxuu ka kooban yahay 58% cuntada Ruushka, halka hilibku uu ahaa 7% (Golubev iyo Dronin, 2004, bogga 24). Sannadkii 1990-kii, boqolleydani waxay hoos ugu dhacday 23% roodhida waxayna sare u kacday 13% hilibka, ka hor inta aysan hoos ugu dhicin 29% iyo 10.5%, siday u kala horreeyaan, 1998 ka dib dib u soo celinta dhaqaalaha suuqa (Golubev iyo Dronin, 2004, p. 24). Soofiyeedku waxay kordhiyeen qaybtooda cunista hilibka in ka badan 200% intii u dhaxaysay 1913 iyo 1990, kaliya waxay hoos ugu dhacday 36% intii u dhaxaysay 1990 iyo 1998 (Golubev iyo Dronin, 2004, p. 24). Qaybtooda cunista kalluunka ayaa kor u kacday in ka badan 300% intii u dhaxaysay 1913 iyo 1980 (Golubev iyo Dronin, 2004, p. 24), taas oo muujinaysa sida ay cuntadoodu ugu kala duwan tahay hantiwadaagga. Marka loo eego Tsarism-ka, isticmaalka kalooriga qofkiiba ee Ruushku wuxuu ahaa 2,109 kcal maalintii 1913. Tani waxay aad ugu yarayd waddan leh cimilo qabow iyo toddobaadyo shaqo oo dheer, taas oo macnaheedu yahay in dadka intooda badan aysan cunin cunto ku filan. Marka la eego USSR, tani waxay kor u kacday 3,182 kilocalories maalintii 1990, 150.88% dheeraad ah (Golubev iyo Dronin, 2004, p. 24). Ka dib markii Ruushku qaatay dhaqaalaha suuqa, isticmaalka kalooriga qofkiiba wuxuu kor u kacay 2,471 kilocalories 1998, 77.66% heerkii 1990 (Golubev iyo Dronin, 2004, p. 24).

Gudaha USSR, cuntooyinka dhirta ku salaysan waxay ka ahaayeen in ka badan 70% cuntada, halka dalalka reer galbeedka ay wax yar dhaaftay 60%. La'aantan si tartiib tartiib ah ayaa loo saxay, laakiin si tartiib tartiib ah. Isku dheelitir la'aanta cuntada ee dadweynaha USSR waxaa sabab u ah isticmaalka hilibka iyo caanaha oo hooseeya, iyo sidoo kale la'aanta miro. Iyadoo taas maskaxda lagu hayo, hadafka ugu weyn ee barnaamijka cuntada ee USSR ma ahayn oo kaliya in si la isku halleyn karo loo bixiyo cuntada dadka dalka, laakiin sidoo kale in la hagaajiyo dheelitirka cuntada. Gaar ahaan 1990kii waxa la hiigsaday in qof walba cunista hilibka iyo hilibka laga dhigo 70 kg, caanaha iyo caanaha laga dhigo 330 kg, ukunta oo la gaarsiiyo 265 xabo, khudaar iyo qaraha oo la gaarsiiyo 127 kg, miraha iyo mirahana laga dhigo 68 kg.

Inta badan horumarkan waxaa la sameeyay xilligii Brezhnev, taas oo haddii kale lala xiriiriyo dib-u-dhac dhaqaale. Laga soo bilaabo 1961 ilaa 1970, USSR waxay aragtay koror joogto ah (aan ka badnayn 2% sannadkii) isticmaalka, iyo ka dib 1972, xasilinta heer ku dhow 3300 kcal maalintii.  Guud ahaan, inta lagu jiro muddada, kaloriinta cuntada celceliska ah ayaa kordhay 9.1%.  Isla mar ahaantaana, waxaa jiray qaar ka mid ah horumarinta tayada cuntada ee dadka deggan USSR: saamiga cuntada ee asalka xayawaanka ayaa kordhay 21% ilaa 25.7%.  Xilliyada koritaanka firfircoon ee saamiga cuntada ee asalka xoolaha ee cuntada ayaa dhacay 1965-1968 iyo 1973-1975.  Sidaa darteed, inta lagu jiro muddada dib-u-eegista, celceliska cuntada Soofiyeedka ayaa soo dhawaaday heerka ugu sarreeya ee lagu taliyey isticmaalka iftiinka shaqada ee aan farsamada ahayn.

Marka lagu daro horumarkan tirada badan ee nafaqada, USSR waxay aragtay isbeddelo badan oo ku saabsan qaab dhismeedka shaqada, taasoo keentay hoos u dhaca isticmaalka tamarta ee ay u baahan yihiin dadweynaha. Laga soo bilaabo 1960 ilaa 1980, saamiga waxa loogu yeero "karraaniga iyo khabiirada" - shaqaalaha shaqooyinka u baahan dalxiisyo jireed oo yar - waxay ka korodhay boqolkiiba 18.9 ilaa 26.9 boqolkiiba dadka shaqeeya, iyo saamiga beeralayda ayaa hoos uga dhacay 26 boqolkiiba ilaa 10.4 boqolkiiba. Isla mar ahaantaana, kharashka shaqada waxaa la dhimay makaanaynta shaqada: 1975, 45.7% shaqaalaha ayaa si buuxda loo farsameeyay, qaybta makaanaynta shaqada ee qaybaha kala duwan ee warshadaha beeraha ee bartamihii 1980-meeyadii waxay ahayd 25-31% [10].  Marka la barbardhigo xilligii kacaanka ka hor, usbuuca shaqada ayaa sidoo kale noqday mid gaaban oo kaabayaasha gaadiidka ayaa horumaray, taas oo keentay hoos u dhac weyn oo ku yimaada kharashka shaqada iyo isticmaalka tamarta ee loo baahan yahay.

Sida ku cad shaxda 10, 1981 USSR waxay lahayd cunista hilibka ka sareysa wadamada sida Norway, inkastoo ay ka hooseyso wadamada kale sida Czechoslovakia. Isla sanadkaas, USSR waxay cuntay 2.25 kalluun ka badan kan Maraykanka iyo 1.22 jeer ka badan oo sonkor ah.

Intii u dhaxaysay 1950kii iyo 1970kii, Cunista Qofkiiba Cunitaankiisu wuu labanlaabmay Midowgii Soofiyeeti, Dakhliga la tuuri karo ayaa afar jibaarmay, Cunista Badeecooyinka halaagaya ayaa sadex jibaarmay, Iibsiga Alaabaha waara waxa uu kordhay laba iyo toban laab (Smith, 1977, p. 74).

Taasi waxay tidhi, maxaan ka odhan karnaa haqab-beelka cuntada ee USSR?

• Midowgii Soofiyeeti ma gaajoon: ma aha macnaha adag ee ereyga, ama marka la barbardhigo dawladaha shisheeye.  Qaadashada cuntada maalinlaha ah waxay dabooshay qiyaasta kharashka shaqada ee dadka deggan USSR waxayna ahayd heerka inta badan wadamada warshadaha leh oo xitaa ka sarreeya iyaga.

Si kastaba ha ahaatee, tayada nafaqada ayaa ka tagtay wax badan oo la rabo.  Cuntada muwaadiniinta Soofiyeedka waxaa lagu gartaa boqolkiiba sare ee cuntooyinka dhirta marka loo eego inta badan wadamada reer galbeedka, oo ay ku jiraan hantiwadaaga Poland. Isticmaalka hilibka iyo waxyaabaha caanaha laga sameeyo, khudaarta, ukunta iyo sonkorta aad bay u yarayd.  Dhibaatooyinka isticmaalka labadan badeeco ee dambe ayaa la tirtiray 1980-yadii. Isla mar ahaantaana, cunista hilibka ayaa gaadhay heerka Ingiriiska, laakiin isticmaalka miraha iyo caanaha ayaa weli ahaa mid aad u hooseeya.

Dhaqdhaqaaqa cunista cuntadu wax saamayn ah kuma yeelan dhimashada iyo hababka siyaasadeed ee bulshada.  Waxaa la qiyaasi karaa in ka dib bilowga kala-guurka dadwaynaha, saamaynta nafaqeynta marka loo eego arrimaha tirakoobka iyo siyaasadda ay meesha ka baxdo.  Isla marka baahida nafaqada aasaasiga ah ee dadweynaha la buuxiyo, nafaqadu waxay u gudubtaa dhinaca wacyiga dadweynaha iyo siyaasadda, xitaa haddii noocyada kala duwan ee cuntooyinka gaarka ah ay weli ka fog yihiin kuwa lagu qanco.  Qorayaal badan ayaa aaminsan in yaraanta cuntada ay keentay bulshada Soofiyeedka fikradda ah "aan suurtagal ahayn in sidan oo kale loo noolaado" [37], laakiin aragtidan laguma taageerayo xogta.

• Guud ahaan, hoggaanka Soofiyeedka wuxuu ku guuleystey inuu ilaaliyo isbeddelka kordhinta isticmaalka alaabta cuntada, oo ay ku jiraan "kuwa yar", inta lagu jiro "sanadaha fadhiidka ah", xitaa kharashka joogtada ah ee kordhinta maalgashiga warshadaha beeraha iyo soo dejinta cuntada.  Si kastaba ha ahaatee, dib u dhaca ka dambeeya wadamada reer galbeedka ee isticmaalka caanaha iyo miraha ayaa noqday "daba joog" sanadaha fadhiidnimada ah, iyo baabi'inteeda sanadaha soo socda ayaa u muuqday mid aan macquul ahayn. Waxa kale oo dhibaatada sii kordhiyey nidaamka wax-iibsiga iyo qaybinta oo aan dheeli tirnayn, taasoo xilliyada qaar keeni jirtay carqalad weyn, gaar ahaan magaalooyinka yaryar.

Buugaagta

Brainerd, E. (2006). Reassessing the Standard of Living in the Soviet Union: An Anthropometric and Archival Analysis. Bonn: Institute of Labor Economics. Discussion Paper No. 1958.

Novokmet, Filip; Piketty, Thomas; and Zucman, Gabriel (2017). From Soviets to Oligarchs: Inequality and Property in Russia 1905–2016. World Inequality Database.

Urban, George (1988). Social and Economic Rights in the Soviet Bloc: A Documentary Survey Seventy Years after the Bolshevik Revolution. New Brunswick, NJ: Transition Books. ISBN 0-88738-186-3.

Golubev, Genady; and Dronin, Nikolai (2004). Geography of Droughts and Food Problems in Russia (1900-2000). Kassel: Center for Environmental Systems Research. Report A 0401.

Jones, Anthony, and Moskoff, William (1989). Perestroika and the Economy: New Thinking in Soviet Economics. Armonk, New York: ME Sharpe. ISBN 0-87332-569-9.

Milanović, Branko (1998). Income, Inequality, and Poverty During the Transition from a Planned to a Market Economy. Washington, DC: World Bank. ISBN 0-8213-3994-X.

Heffer, Jean, and Launay, Michel (1992). The Cold War. Madrid: Akal Editions. ISBN 84-460-0133-0.

Thurston, Robert. “Reassessing Soviet Workers’ History: Opportunities for Criticism and Participation in Decision-Making 1935–1941”

Siegelbaum, Lewis H. Boundaries of Socialism: Private Spheres of Soviet Russia. Palgrave Macmillan, 2006.

Shchelkunova, G. A., and S. N. Shchelkunov. “40 Years Without Smallpox.” Acta Naturae, vol. 9, no. 4, 2017, pp. 4–12., https://doi.org/10.32607/20758251-2017-9-4-4-12.