U bood nuxurka

Gobolka Katavi

Gobolka Katavi
Mkoa wa Katavi  (Af-Sawaaxili)
Laga bilaabo kor ilaa hoos:
Qorrax dhaca Katavi, Jeerta Katavi oo ku sugan Beerta Qaranka ee Katavi iyo qorrax dhaca ka dul dhacay Harada Tanganyika ee galbeedka Katavi
Naanaysta: 
Ruuxa Harada Tanganyika; Gobolka Dabiiciga ah
Goobta ay ku taal Tanzania
Goobta ay ku taal Tanzania
Isku-duwayaasha: 6°22′3.72″S 31°15′45.36″E / 6.3677000°S 31.2626000°E / -6.3677000; 31.2626000
Waddan Tanzania
AagGalbeedka
Gobol2012
CaasimadMpanda
Degmooyin
Dawladda
  Guddoomiyaha GobolkaMwanamvua Mrindoko (CCM)
Bedka
  Wadarta
45,843 km2 (17,700 sq mi)
  Darajada6 ka mid ah 31
Joogga ugu sareeya
(Kisusi)
2,130 m (6,990 ft)
Dadka
 (2022)
  Wadarta
1,152,958
  Darajada25 ka mid ah 31
  Cufnaanta25/km2 (65/sq mi)
Magaca dadkaKatavian
Qabaa'ilka
  Dadka soo degaySawaaxili & Sukuma
  Dadka u dhashayBende, Holoholo, Konongo, Pimbwe, Tongwe, Vinza & Rungwa
Aagga waqtigaUTC+3 (EAT)
Koodhka boostada
50xxx
Koodhka goobta025
Koodhka ISO 3166TZ-28 [1]
HDI (2021)0.483[2]
hoose · 24 ka mid ah 25
WebsaydhkaBogga rasmiga ah
Template:Infobox place symbols

Gobolka Katavi (Mkoa wa Katavi oo ku qoran Af-Sawaaxili) waa mid ka mid ah 31 gobol maamuleed ee Tanzania. Gobolku wuxuu daboolayaa bed dhan 45,843 km2 (17,700 sq mi).[3] Gobolku wuxuu la mid yahay cabbirka bedka dhulka ee wadanka Estonia.[4] Gobolka Katavi waxaa dhanka waqooyi iyo galbeed ka xiga Gobolka Kigoma, dhanka bari Gobolka Tabora, iyo dhanka koonfur Gobolka Rukwa iyo Gobolka Songwe. Ugu dambeyntii, Katavi waxay xuduud la leedahay DRC dhanka Harada Tanganyika ee galbeedka. Gobolku magaca wuxuu ka soo qaatay Katavi, oo ah ruuxa harada Tanganyika.[5] Magaalada caasimadda u ah gobolka waa Mpanda. Sida lagu sheegay tirakoobka qaranka ee 2022, gobolku wuxuu lahaa dadweyne dhan 1,152,958.[6]

Gobolka Katavi wuxuu ku yaalaa inta u dhaxaysa Longitude 30° iyo 33° Bari ee Greenwich iyo Latitudes 5° 15° ilaa 7° 03° Koonfurta dhulbaraha. Waxaa dhanka waqooyi ka xiga Degmada Urambo (Tabora), dhanka bari Degmada Sikonge (Tabora), dhanka bari Degmada Chunya (Mbeya), dhanka koonfur Degmada Sumbawanga (Rukwa), dhanka koonfur-bari Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ee Congo (oo ay kala soocdo Harada Tanganyika), iyo dhanka waqooyi-galbeed Degmada Kigoma (Kigoma).

Dherer dhan 1,000 ilaa 2,500 mitir ka sarreeya heerka badda, Gobolka Katavi wuxuu leeyahay heerkul sanadle ah oo u dhexeeya 26 iyo 30 darajo Celsius. Celceliska roobabka sanadlaha ah waa 920 ilaa 1,200 mm. Degmadu waxay ka kooban tahay bannaano jilicsan, dhufeysyo, meelo buuraley yar yar ah, buuro dhexdhexaad ah, iyo buuraleyda Mwese. Bannaanka jilicsan ee niyad-jabka Karema, bannaanka Katumba, iyo Harada Tanganyika, oo leh buuro dhaadheer, dhufeysyo dhexdhexaad ah, iyo bannaano, waa sifooyin kale oo qeexaya aagga. Kaymaha miombo ee gobolka ayaa ah kuwa ugu cagaaran. [7]

Xilliyada roobka ee dhaadheer iyo kuwa gaaban ee cimilada Katavi ayaa caadi u ah buuraleyda koonfureed ee galbeedka guud ahaan. Roobabka sanadlaha ah waa 700 ilaa 1,300 milimitir, iyadoo ay jiraan isbeddello waaweyn oo gobolka, xilliyeed, iyo sanadle ah. Xilliga roobka ayaa inta badan socda laga bilaabo Noofembar ilaa Abriil. Aagga buuraleyda, aagga dhexe, iyo aagga bannaanka ayaa ah saddexda aag ee agro-ecological ee aagga. Iyadoo ku xiran dhererka, heerkulku wuxuu u dhexeeyaa 13 darajo Celsius ilaa 16 darajo Celsius bisha Juun iyo Luulyo wuxuuna kordhaa laga bilaabo Sebtembar ilaa Noofembar.[8]

Beeruhu waa qaybta ugu weyn (96%) ee dhaqdhaqaaqa dhaqaale ee gobolka, halka 0.7% shaqaalaha ay ku hawlan yihiin daryeelka xoolaha. Gobolka Katavi, beeralayda yar-yar ee leh dhulal kala firirsan oo loogu talagalay dalagyo kala duwan ayaa ah kuwa ugu muhiimsan ee wax soo saarka beeraha. Hadhuudhka, bariiska, gabbaldayaha, sisinta, lawska, kassava, masago, baradhada macaan, iyo sorghum waa qaar ka mid ah dalagyada waaweyn ee la soo saaro. 2018 ma jirin wax warshado suuf ah oo aagga ku yaal sababtoo ah beeralayda ayaa kaliya bilaabay beerashada suufka.[9]

Dadka ku nool aagga ayaa sidoo kale beerta dalagyada, laakiin waxay sidoo kale haystaan raxan waaweyn oo lo'da maxalliga ah, oo ay taageerayaan aag daaqsimeed weyn oo sidoo kale soo jiidata dadka xoolo-dhaqatada ah ee ka yimid meelaha deriska ah. Wax ka yar 0.5 boqolkiiba shaqaalaha ayaa ka shaqeeya warshadaha kalluumeysiga. Kaymaha, macdanta, iyo dalxiiska waa qaar ka mid ah warshadaha kale ee muhiimka ah ee aagga. Malabka waxaa lagu soo saaraa Gobolka Katavi waxaana loo raraa gobolada kale ee dalka, gaar ahaan Dar es Salaam, si loogu habeeyo loona baakadeeyo casri ah.[10]

Goobaha warshadaha ee soo socda ayaa ku yaal Gobolka Katavi, oo ay ku jirto hal warshad oo waaweyn oo shaqaaleysiisa 153 qof oo ku hawlan dahabka macdanta iyo habaynta aasaasiga ah. Saddex warshadood oo dhexdhexaad ah ayaa ku lug leh habaynta caanaha, shaqaaleysiinta 65 qof; shiididda badarka, shaqaaleysiinta 51 qof; iyo soo saarista baloogyada sibidhka, shaqaaleysiinta 51 qof. Intaa waxaa dheer, waxaa jira qiyaastii 14 ganacsi oo shaqaaleysiiya 1,070 qof gabi ahaanba. Inta badan ganacsiyada (57%) waxay ku hawlan yihiin shiididda badarka. Qaybta xigta ee ugu weyn waa soo saarista alaabta guriga (16%), dharka (12%), iyo macdanta (11%). 2% waxay aadaan habaynta saliidaha la cuni karo, halka 1% kasta uu aado soo saarista kabaha iyo baloogyada dhismaha. Gobolka waxaa ku xiran tareen ka socda Mpanda ilaa Kaliua ee gobolka Tabora, 210 km oo dherer ah tareenka khadka ayaa bixiya saddex jeer toddobaadkii adeegyada rakaabka iyo xamuulka ee qaybta waqooyi ee gobolka. Mpanda Airport wuxuu u adeegaa Gobolka Katavi ee safarrada maxalliga ah, laakiin wuxuu leeyahay xiriir wanaagsan oo ku aaddan safarrada caalamiga ah ee Songwe, Kigoma, iyo Tabora Airport iyada oo loo marayo Dar es Salaam Julius Nyerere International Airport (JNIA) ama Kilimanjaro International Airport (KIA). Macdanta ugu weyn ee Gobolka Katavi waa dhuxul, mica, moonstone, birta, nikkel, kobalt, leed, dahab, naxaas, iyo dahab. Moonstone waxaa laga qodaa Karema iyo Kapalamsenga ee Degmada Tanganyika. [11]

Duurjoogta iyo Kaydka Dabiiciga ah

[wax ka badal | wax ka badal xogta]

Kaydka duurjoogta ee Gobolka Katavi waxaa ka mid ah Rukwa Game Reserve iyo Beerta Qaranka ee Katavi. Intaa waxaa dheer, waxaa jira meelo loo qoondeeyay sida kaydka kaynta, sida kuwa Inyonga, Waqooyi Bari Mpanda, Msaginya, Mulele Hills, Rungwa, Kabungu, Ugalla River, iyo Rungwa River (dhammaan ay leedahay dowladda dhexe), Nkamba iyo Tongwe West (oo hoos yimaada lahaanshaha maamulka deegaanka). Iyada oo leh 4.7 milyan oo hektar, Golaha Degmada Mlele wuxuu sheeganayaa inuu leeyahay aagga kaynta dabiiciga ah ee ugu weyn. Qiyaasta guud ee aagga ay daboolaan kaymaha, oo ay ku jiraan kaymaha la ilaaliyo, waa 3,140,639.00 ha, ama 68.51% ee guud ahaan bedka dhulka, taas oo gobolka ka dhigaysa gobolka ugu dabiiciga ah ee dalka.[12]

Qaybaha maamulka

[wax ka badal | wax ka badal xogta]

Bishii Maarso 2012, wax yar ka dib markii Gobolka Katavi la abuuray, Dr. Rajab Mtumwa Rutengwe ayaa loo magacaabay Guddoomiyaha Gobolka Katavi. Wuxuu horay u ahaa Guddoomiyaha Degmada Mpanda.[13]

Gobolka Katavi wuxuu u qaybsamaa lix degmo, mid kasta oo ay maamusho gole:[14]Template:R/ref Degmada dheeraadka ah waa Degmada Tanganyika oo tirakoobkeeda la daabici doono 2023.

Degmooyinka Gobolka Katavi
Degmada Dadka
(2016)Template:R/ref
Mpanda Town 117,109
Degmada Mlele 46,019
Degmada Mpanda 203,872
Degmada Mpimbwe 117,934
Degmada Nsimbo 157,633
Wadarta 642,567

Dadka caanka ah ee Gobolka Katavi

[wax ka badal | wax ka badal xogta]
  1. "IS0 3166". ISO. Retrieved 2022-10-09.
  2. "Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab". hdi.globaldatalab.org (in Ingiriisi). Archived from the original on 2018-09-23. Retrieved 2020-02-26.
  3. "Bedka Gobolka Katavi".
  4. 45,227 km2 (17,462 sq mi) ee Estonia at "Isbarbardhigga cabbirka bedka". Nations Online. 2022. Retrieved 9 October 2022.
  5. Iliffe, John. A Modern History of Tanganyika. Cambridge University Press, 1979.pp.204.
  6. "Muuqaalka wadanka Tanzania" (PDF). Archived (PDF) from the original on 2021-08-31. Retrieved 2022-10-09.
  7. "Muuqaalka Gobolka Katavi". Dowladda Katavi. 2022. Retrieved 9 October 2022.
  8. "Muuqaalka Dhaqaalaha Katavi" (PDF). Dowladda Katavi. 2019. Retrieved 9 October 2022.
  9. "Muuqaalka Dhaqaalaha Katavi" (PDF). Dowladda Katavi. 2019. Retrieved 9 October 2022.
  10. "Muuqaalka Dhaqaalaha Katavi" (PDF). Dowladda Katavi. 2019. Retrieved 9 October 2022.
  11. "Muuqaalka Dhaqaalaha Katavi" (PDF). Dowladda Katavi. 2019. Retrieved 9 October 2022.
  12. "Muuqaalka Dhaqaalaha Katavi" (PDF). Dowladda Katavi. 2019. Retrieved 9 October 2022.
  13. Staff (15 March 2012). "JK wuxuu u magacaabay guddoomiyeyaasha gobollada cusub". The Citizen. Dar Es Salaam, Tanzania. Archived from the original on 31 August 2012. Retrieved 31 August 2012.
  14. "Taariikh | Bogga Gobolka Katavi". www.katavi.go.tz (in Ingiriisi). Archived from the original on 2022-03-01. Retrieved 2017-08-01.
  15. 2016 Makadirio ya Idadi ya Watu katika Majimbo ya Uchaguzi kwa Mwaka 2016, Tanzania Bara [Qiyaasta Dadweynaha ee Aagagga Maamulka ee Sanadka 2016, Tanzania Bara] (PDF) (Report) (in Sawaaxili). Dar es Salaam, Tanzania: Xafiiska Tirakoobka Qaranka. 2016-04-01. Archived (PDF) from the original on 2021-12-27. Retrieved 11 September 2022.
Cillad tixraac: Calaamadda <ref> ee leh magaca "2016_census" ee lagu qeexay <references> lama isticmaalin qoraalka hore.

Xiriirinta dibadda

[wax ka badal | wax ka badal xogta]