U bood nuxurka

Harada Abaya

Ka Wikipedia
Harada Abaya
Meesha dhacdo6°26′N 37°53′E / 6.433°N 37.883°E / 6.433; 37.883 Coordinates: Extra unexpected parameters
Ka soo qulqulaWebiga Bilaate
Webiga Gidabo
Webiga Gelaana
Wadanka biyo fadhiisigaEthiopia
Max. length60 km (37 mi)
Max. width20 km (12 mi)
Baaxada biyaha1,162 km2 (449 sq mi)
Qotoda7.1 m (23 ft)
Ugu godan13.1 m (43 ft)
Cabirka biyaha8.2 km3 (2.0 cu mi)
Surface elevation1,175 m (3,855 ft)
DeegaankaArba Minch
Harada Abaya oo laga arkay tuulada Dorze. Dhanka midig ee fog waxaa laga arki karaa Arba Minch iyo Harada Chamo. Labada haro inta u dhaxeysa waa Beerta Qaranka ee Nechisar.

Harada Abaya (Amharic: አባያ ሐይቅ) waa haro ku taalla Dawlad Deegaanka Koonfurta Itoobiya ee Itoobiya. Waxay dhacdaa Riftiga Weyn ee Itoobiya, dhanka bari ee Buurta Guge.

Magaalada Arba Minch waxay ku taal xeebteeda koonfur-galbeed, xeebaha koonfureedna waxay qayb ka yihiin Beerta Qaranka ee Nechisar. Si sax ah dhanka koonfureed waxaa ku taal Harada Chamo. Dhul-daaqsimeedka Savanna, oo u caan ah duurjoogta iyo shimbiraha, ayaa ku xeeran harada, taas oo sidoo kale ay ka kalluumaystaan dadka deegaanka. Sida laga soo xigtay Waaxda Kalluumaysiga iyo Tacliinta Biyaha ee Itoobiya, 412 tan oo kalluun ah ayaa la soo saaraa sannad kasta, taas oo waaxdu ay ku qiyaastay inay tahay 69% qaddarkeeda waara.[1]

Harada Abaya waxay dhererkeedu yahay 60 kiiloomitir ballaceeduna waa 20,[2] iyadoo leh baaxad dusha sare ah oo isku wareeggeedu yahay 1,162 kiiloomitir oo laba jibaaran.[3] Waxaa jira dhowr jasiiradood oo ku dhex yaal haradan, iyadoo tan ugu weyni ay tahay Aruro;[4] kuwo kale waxaa ka mid ah Gidicho, Welege, Galmaka, iyo Alkali. Haradu waxay leedahay midab casaan-gari ah sababo la xiriira qashinka iyo ciidda hufan ee dhex fadhida darteed.[5]

Harada waxaa quudiya saddex webi oo dhex-dhexaad ah. Marka hore waxaa jira Bilaate oo ka soo baxa jilifyada koonfureed ee Buurta Gurage, ka dibna inta badan u socda dhanka koonfureed si uu ugu shubmo Harada Abaya xeebteeda waqooyi. Midda labaad waa Gidabo, oo ka soo baxa jilifyada galbeed ee Buuraha Bale, ka dibna isna inta badan u socda dhanka koonfureed si uu ugu shubmo Harada Abaya darafkeeda waqooyi-bari ka dib markii uu soo maro dhulalka daadka ee Gidabo. Webiga saddexaad waa Gelaana, oo ka soo baxa jararka galbeed ee Dooxada Riftiga ee waqooyi-galbeed ee Magaalada Bule Hora. Durdurro deeqsinimo leh ayaa sidoo kale ka soo baxa jilifyada bari iyo waqooyi ee Buuraha Amaro. Gelaana wuxuu markaas u socdaa dhanka waqooyi isagoo sii maraya Gelana Graben oo u dhaxeeya labada silsiladood ee buuraha ka hor inta uusan gelin dhiiqada Bore, ugu dambeyntiina wuxuu dhanka bari uga shubmaa harada.

Meesha keliya ee ay biyuhu uga baxaan harada waa qaybaha hoose ee Webiga Kulfo oo si toos ah uga hooseeya marinka carada joog dhan 1,190 m (halkas oo ah 6°00′39″N 37°35′07″E / 6.0109°N 37.5854°E / 6.0109; 37.5854). Marinka webigu wuxuu u shaqeeyaa jid-bax ahaan marka ay heerarka haradu sare u kacaan, wuxuuna biyaha dheeraadka ah ku daadiyaa Harada Chamo. Sida caadiga ah, heerka haradu wuxuu muujiyaa isbedbeddel xoogaa ah, sannadkii 2017 wuxuu ahaa 1,175 m, oo 15 m ka hooseeya heerka buuxdhaafka.[6] 50-kii sano ee la soo dhaafay, heerka haradu wuxuu isbedbeddelay kaliya ±1.5 m agagaarka qiimaha dhexe, kaas oo si fiican uga hooseeya heerka buuxdhaafka.[7] Sidaa darteed, moolka ugu sarreeya ee haradu wuxuu isbeddelaa wax yar oo kaliya sannad kasta, sannadkii 2002 haradu waxay lahayd moolka ugu sarreeya oo ah 13.1 mitir.[3]

Sannadkii 1896 Harada Abaya waxaa magaca loo beddelay "Lake Margherita" iyadoo loogu magac daray Boorayadii Margherita of Savoy, oo ahayd xaaska King Humbert I ee Talyaaniga waxaana magacaas u bixiyay sahamiyihii Talyaaniga ahaa ee Vittorio Bottego oo horta sahamiyay gobolka. Magaca "Lake Margherita" (Lago Margherita) weli waxaa loo isticmaalaa dalka Talyaaniga.[8]


  1. "Information on Fisheries Management in the Federal Democratic Republic of Ethiopia" Archived Febraayo 28, 2008 // Wayback Machine Archived 2008-02-28 at the Wayback Machine (report dated January, 2003)
  2. Statistical Abstract of Ethiopia for 1967/68
  3. 1 2 Baxter, R. M. Lake Morphology and Chemistry. in Taylor, W.D. and Tudorancea, C., eds. Ethiopian Rift Valley Lakes. Leiden: Backhuys Publishers, 2002.
  4. "Local History in Ethiopia" Archived 2007-09-27 at the Wayback Machine The Nordic Africa Institute website (accessed 5 November 2007)
  5. A. T. Grove; F. A. Street; A. S. Goudie, 1975: "Former Lake Levels and Climatic Change in the Rift Valley of Southern Ethiopia," Geographical Journal 141, 177–194
  6. Google Earth
  7. Ababu Teklemariam, Bernd Wenclawia (2004). "Water Quality monitoring within the Abaya-Chamo Drainage Basin" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2018-02-07. Retrieved 2018-02-06.
  8. Mack Smith, Denis. Mussolini’s Roman Empire. New York: Viking, 1976.

Xiriirinta dibadda

[wax ka badal | wax ka badal xogta]