Harada Abbe
| Harada Abbe | |
|---|---|
| Meesha | Xadka Itoobiya–Jabuuti |
| Meesha dhacdo | 11°10′N 41°47′E / 11.167°N 41.783°E |
| Nooca | Haro cusbo leh |
| Ka soo qulqula | Webiga Awash |
| Dhexmara | Ma jiro |
| Wadanka biyo fadhiisiga | Jabuuti, Itoobiya |
| Max. length | 17 km (11 mi) |
| Max. width | 19 km (12 mi) |
| Baaxada biyaha | 320 km2 (120 sq mi) |
| Qotoda | 8.6 metres (28 ft) |
| Ugu godan | 37 metres (121 ft) |
| Surface elevation | 243 metres (797 ft) |
Harada Abbe, oo sidoo kale loo yaqaan Harada Abhe Bad, waa haro cusbo leh, oo ku taal xadka Itoobiya iyo Jabuuti. Waa mid ka mid ah silsilad ka kooban lix haro oo isku xidhan, kuwaas oo ay sidoo kale ka mid yihiin (laga bilaabo waqooyi ilaa koonfur) harooyinka Gargori, Laitali, Gummare, Bario iyo Afambo. Haradu waa halka ugu dambaysa ee uu ku shubo Webiga Awash, kaas oo ku yaal bartamaha Afar Triangle.[1] Harada Abbe waxaa loo tixgeliyaa mid ka mid ah meelaha ugu adag ee la gaadho ee dhulka. Biyaha laftooda waxaa looga yaqaanaa shimbiraha flamingos-ka.
Dulmar
[wax ka badal | wax ka badal xogta]
Harada Abbe waa meesha ugu dambaysa ee biyaha Webiga Awash. Waxay ku taal Afar triple junction, oo ah meesha ay ku kulmaan saddexda qaybood ee qolofka dhulka, taas oo ah muuqaal qeexaya Afar Depression. Halkan saddex qaybood oo ka mid ah qolofka dhulka ayaa mid walba uu ka jiidmayaa dhibicdaas dhexe, inkasta oo aysan dhammaantood ku jiidmayn xawaare isku mid ah.[2]
Dhanka waqooyi-galbeed ee xeebta ayaa waxa kor u kaca Buurta Dama Ali (1068 m ama 3,504 ft)[3], oo ah foolkaano hurda, halka dhanka koonfur-galbeed iyo koonfurta ay ku fidsan yihiin saafyada cusbada oo aad u waaweyn, oo ballacoodu yahay 10 km. Webiga Awash ka sokow, qulqulka xilliyeedka ee Harada Abbe waxaa ka mid ah laba wadi, Oleldere iyo Abuna Merekes, kuwaas oo ka soo gala harada dhanka galbeed iyo koonfur, iyagoo ka tallaabaya saafyada cusbada. In kasta oo baaxadda hadda ee biyaha furan ee haradu ay tahay 34,000 hectares (130 sq mi), abaarihii dhawaa iyo biyo-soo-saarkii Webiga Awash ee waraabka ayaa sababay in heerka biyaha haradu uu hoos u dhaco. Markay ahayd 1984-kii, baaxadda haradu waxay hoos ugu dhacday saddex-meelood laba meel wixii ay ahayd 1940-kii. Muddadaas qiyaastii 11,500 hectares (28,000 acres) oo saafyo cusbo ah ayaa samaysmay koonfur-galbeed ee harada.[4] Harada Abbe waa haro aad u cusbo badan; biyaha ay ku jiraan cusbada macdanta ah ayaa soo gala laakiin ma jiro biyo ka baxa, biyaha saafiga ahna way ka uumi baxaan dusha sare.[5] Waxa kale oo looga yaqaanaa "haro weyneeye", iyadoo heerka biyuhu uu si aad ah ugu isbedbeddelo iyadoo laga jawaabayo isbeddello aad u yar oo dhanka cimilada ah.[6]

Dadka reer Afar ayaa degsiimo ka samaystay meel u dhow xeebta harada. Harada Abbe waxaa looga yaqaanaa qiiq-tuurayaasha limestone, kuwaas oo gaara dherer dhan 50 m (160 ft) kuwaas oo uumigu ka soo baxo.[7] Qiiq-tuurayaasha kaarboonaytka ah waxaa sameeya isku-darka biyaha harada iyo dareere kulaylka dhulka ka soo baxa oo ka qoto dheer.[8][9] Flamingos ayaa sidoo kale laga heli karaa biyaha.[10]
Sawirro
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Cimilada
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Cimilada Harada Abbe waxay bixisaa cir qorrax leh iyo hawo qallalan sannadka oo dhan. Waxay leedahay in ka yar 172 millimetres (7 in) oo roob celcelis ahaan sannadkii ah iyo heerkulka xagaaga oo u dhexeeya 30 and 40 °C (86 and 104 °F). Heerkulka bilaha ugu qabow ayaa u dhexeeya 21 and 30 °C (70 and 86 °F) celcelis ahaan.
| Faahfaahin Cimilada Harada Abbe, Jabuuti | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bilaha | Jan | Feb | Mar | Apr | May | Jun | Jul | Aug | Sep | Oct | Nov | Dec | Sanad |
| Kuleel aan darnayn °C (°F) | 30.4 (87) |
30.8 (87) |
32.9 (91) |
35.0 (95) |
38.0 (100) |
40.4 (100) |
39.9 (100) |
38.6 (100) |
37.5 (100) |
35.0 (95) |
32.3 (90) |
30.8 (87) |
35.13 (95) |
| Hoos udhaca kuleelka °C (°F) | 20.1 (68) |
21.8 (71) |
23.2 (74) |
25.0 (77) |
27.2 (81) |
29.3 (85) |
27.4 (81) |
27.0 (81) |
28.0 (82) |
24.3 (76) |
21.7 (71) |
20.4 (69) |
24.62 (76) |
| Roobka mm (Faro) | 5 | 9 | 14 | 19 | 7 | 3 | 32 | 45 | 20 | 9 | 6 | 3 | 172 |
| Source: Climate-Data.org, dhererka: 251m[11] | |||||||||||||
Tixraacyo
[wax ka badal | wax ka badal xogta]- ↑ Robert Mepham, R. H. Hughes, and J. S. Hughes, A directory of African wetlands, (Cambridge: IUCN, UNEP and WCMC, 1992), p. 166
- ↑ Beyene, Alebachew & Abdelsalam, Mohamed G. (2005). "Tectonics of the Afar Depression: A review and synthesis". Journal of African Earth Sciences. 41 (1–2): 41–59. doi:10.1016/j.jafrearsci.2005.03.003.
- ↑ "Global Volcanism Program | Dama Ali". Smithsonian Institution | Global Volcanism Program (in Ingiriisi). Retrieved 2026-07-01.
- ↑ Hughes, R.H. (1992). A Directory of African Wetlands. IUCN. pp. 443–447. ISBN 978-2-88032-949-5.
- ↑ Hammer, U. T. (1986). Saline Lake Ecosystems of the World. Springer. p. 15. ISBN 90-6193-535-0.
- ↑ Michael Schagerl (2016). Soda Lakes of East Africa. Springer. p. 8. ISBN 978-3-319-28622-8.
- ↑ Michael Schagerl (2016). Soda Lakes of East Africa. Springer. p. 32. ISBN 978-3-319-28622-8.
- ↑ Dekov, V.M.; Egueh, N.M.; Kamenov, G.D.; Bayon, G.; Lalonde, S.V.; Schmidt, M.; Liebetrau, V.; Munnik, F.; Fouquet, Y.; Tanimizu, M.; Awaleh, M.O.; Guirreh, I.; Le Gall, B. (2014-11-10). "Hydrothermal carbonate chimneys from a continental rift (Afar Rift): Mineralogy, geochemistry, and mode of formation" (PDF). Chemical Geology (in Ingiriisi). 387: 87–100. doi:10.1016/j.chemgeo.2014.08.019. ISSN 0009-2541.
- ↑ Awaleh, Mohamed Osman; Hoch, Farhan Bouraleh; Boschetti, Tiziano; Soubaneh, Youssouf Djibril; Egueh, Nima Moussa; Elmi, Sikie Abdillahi; Mohamed, Jalludin; Khaireh, Mohamed Abdi (2015). "The geothermal resources of the Republic of Djibouti — II: Geochemical study of the Lake Abhe geothermal field". Journal of Geochemical Exploration. 159: 129–147. doi:10.1016/j.gexplo.2015.08.011.
- ↑ Nyla Jo Jones Hubbard (2011). Doctors Without Borders in Ethiopia: Among the Afar. Algora Publishing. p. 122. ISBN 978-0-87586-853-0.
- ↑ "Climate: Harada Abbe - garaafka cimilada, garaafka heerkulka, jadwalka cimilada". Climate-Data.org. Retrieved 25 September 2016.
Xiriirinta dibadda
[wax ka badal | wax ka badal xogta]- (in Af Faransiis) Sawirrada Harada Abbe
- ILEC database entry for Harada Abbe
- Safarkii dhawaa ee Harada Abbe oo leh sawirro (English)
- Sawirrada qiiq-tuurayaasha limestone ee Harada Abbe, Febraayo 2015