Harada Tonga
| Harada Tonga | |
|---|---|
Harada Tonga | |
| Meesha | El Kala El Taref |
| Nooca | Dhul-qoyan xebeed Haro Dhiiri |
| Baaxada biyaha | 27 km2 (10 sq mi)[1] |
Harada Tonga waa haro biyo macaan leh oo ku taal Beerta Qaranka ee El-Kala, ee gobolka wilaya-da El Tarf, Algeria.
Waxaa loo aqoonsaday inay tahay Goob Ramsar ah bishii Abriil 11, 1983, waxana loo aqoonsan yahay inay tahay goob weyn oo ay ku buulashaan shimbiruhu ee Woqooyiga Afrika.
Goobta
[wax ka badal | wax ka badal xogta]
Harada Tonga waa haro biyo macaan leh oo ku taal qaybta bartamaha ee Beerta Qaranka ee El-Kala, iyadoo ay weheliso Harada Oubeïra oo ah haro kale oo biyo macaan ah, iyo Harada El Mellah oo ah moryo cusbo leh.[2] Waxay ku fadhidaa niyad-jab xebeed weyn oo u dhexeeya magaalada El Kala, ee waqooyi-bari Aljeeriya, iyo xadka Aljeeriya iyo Tunisia. Doox-biyoodkeedu wuxuu dabooshaa qiyaastii 15,000 oo hektar, oo ay ku jiraan 2,800 oo hektar oo u dhiganta dooxada harada lafteeda.[3]
Saddexda haro waxaa loo aqoonsaday inay yihiin dhul-qoyan oo muhiimad caalami ah leh marka loo eego Heshiiska Ramsar sannadkii 1983.[2] Harada Tonga waxaa qayb ahaan laga miiro kanaal dhexe oo la qoday xilligii gumeysiga, haddana waxay gartaa astaamaha dhul-qoyan fidsan.[2]
Goobtu waxay samaysataa dhul-qoyan oo weyn oo adag kaas oo sidoo kale u gogol xaaraya buuro dhir leh, aagag kaymo qoyan ah, iyo nidaam ciid-tuumo ah. Haradu waxay ku xiran tahay Bada Dhexe[1] waxana ugu horreyn quudiya Oued El-Hout dhanka koonfur-galbeed iyo Oued El-Eurg dhanka waqooyi-bari. Durdurradan biyuhu waxay sameeyeen nidaamyo moryo ah kuwaas oo kaydadka carradoodu ay si tartiib-tartiib ah u yareeyeen bedka harada.[3]
Cimilada
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Gobolku wuxuu leeyahay cimilada Bada Dhexe, iyadoo leh celcelis ahaan heerkulka sannadlaha ah oo ah 18.9 °C iyo xilli qallalan oo soconaya qiyaastii afar bilood. Janaayo waa bisha ugu qabow, halka Ogosto ay tahay bisha ugu kulul. Celcelis ahaan roobka sannadlaha ah wuxuu ka badan yahay 700 oo mm, iyadoo roobku uu inta badan ku urursan yahay dayrta iyo qaboobaha, heerarkana ay ka hooseeyaan xilliga xagaaga.[3]
- Harada Tonga
Duunyada iyo dhirta
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Haradu waxay siisaa deegaan muhiim ah dhirta biyaha, iyadoo dhirtu ay samaysato moosiko bulshooyin dhir ah. Qaab-dhismeedka ugu weyn waa gogol caws-dugsiyeed ah oo gabbaad siisa inta badan helophytes. Xilliga gu'ga iyo xagaaga, ubaxyada biyaha ee cadcad waxay dabooshaa qayb weyn oo ka mid ah bedka harada.[3]
Harada Tonga waxaa loo tixgeliyaa inay tahay goob weyn oo ay ku buulashaan shimbiruhu ee Woqooyiga Afrika, iyadoo martigelisa noocyo badan oo haad ah, gogorrada, guumaysta dhul-qoyanka galbeed, shimbiraha kale ee hilib-cunka ah, iyo shimbiro biyeed kala duwan, oo ay ku jiraan noocyo dhif ah iyo kuwa caalamka laga cabsi qabo inay dabar-go'aan.[1]
Dadka deegaanka waxay ku hawlan yihiin taranka xoolaha iyo beerashada xilliyeedka.[1]
Xigasho
[wax ka badal | wax ka badal xogta]- 1 2 3 4 "Réserve Intégrale du Lac Tonga" [Tonga Lake Integral Reserve]. Ramsar (in Faransiis). Retrieved January 23, 2026.
- 1 2 3 Côte, Marc (1996). Guide d'Algérie : paysages et patrimoine [Guide to Algeria: landscapes and heritage] (in Faransiis). Algeria: Média-Plus. p. 211. ISBN 9961-9-2200-X.
- 1 2 3 4 Kadid, Yamina; Thébaud, Gilles; Pétel, Gilles; Abdelkrim, Hacène (2007). "Les communautés végétales aquatiques de la classe des Potametea du lac Tonga, El-Kala, Algérie" [Aquatic plant communities of the Potametea class in Lake Tonga, El-Kala, Algeria]. Acta Botanica Gallica (in Faransiis). 154 (4): 597–599. doi:10.1080/12538078.2007.10516082. ISSN 1253-8078. Retrieved January 23, 2026.