Harada Tritonis
| Harada Tritonis | |
|---|---|
| Meesha | Libya-dii Qadiimiga ahayd (Waqooyiga Afrika) |
| Nooca | Haro biyo macaan oo qadiimi ah |
| Wadanka biyo fadhiisiga | Tunisia |
| Gasiirad | Phla, Mene |
| References | Herodotus; Diodorus Siculus; Periplus of Pseudo-Scylax |
Harada Tritonis (Greek: Τριτωνίδα λίμνην) waxay ahayd aag ballaran oo biyo macaan ah oo ku yaallay Waqooyiga Afrika ama lagu sharaxay qoraallo badan oo qadiimi ah. Qorayaashii Giriigga ee xilligii hererka caadiga ah waxay haradan dhigeen Libya-dii Qadiimiga ahayd. Faahfaahinta khuraafaadkii dambe iyo u kuur-galkii shakhsiyadeed ee ay akhriyeen taariikhyahannadan, waxaa la sheegay in harada loogu magac daray Triton. Sida uu sheegay Herodotus waxay lahayd laba jasiiradood, Phla, oo ay ahaan jirtay in Lacedaemonians-ku ay gumeystaan, marka loo eego tixraac wax sii sheegid ah, iyo Mene.
Goobta
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Goobta ay ku taallay ma cdda. Harada waxaa lagu xusay inay ku taal Libya, dhul ay Giriigga qadiimiga ahi aaminsanaayeen inuu ku xeeran yahay adduunka, "oo ay baddii ka dhaqday dhinac kasta", Herodotus ayaa yiri,[1] "marka laga reebo meesha ay ku xiran tahay Aasiya". "Aqoontooda, Libya waxay ka fidsanayd Masartii Qadiimiga ahayd, Dooxada Niil iyo biyo-qabatinkeeda, Aljeeriya iyo agagaarka koonfurta Masartii Qadiimiga ahayd."
Labadaba Herodotus[2] qarnigii shanaad C.H. iyo Diodorus[3] qarnigii koobaad C.D. ayaa sharaxay harada. Gudaha Periplus of Pseudo-Scylax, oo loo malaynayo inay taariikhdeedu dib u dhacdo bartamihii qarnigii 4-aad C.H., waxaa lagu sheegay inay leedahay wareeg dhan 1000 stades, taasoo siinaysa aag dhan qiyaastii 2,300 km2 (900 mi2), ama, kala badh baaxadda gobolka casriga ah ee Rhode Island ee dalka Mareykanka.[4] Herodotus wuxulu u qaatay inay jiri doonto webi weyn oo ku qulqula, kaas oo uu ugu yeeray Triton.[5]
Taariikhda
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Magaca harada wuxuu ka muuqdaa doodaha ku saabsan juqraafiga la xiriira khuraafaadka Giriigga.
Marka Athena loogu yeero Athene Tritogeneia ("ku dhalatay Trito"),[6] magac-sharafta qadiimiga ah waxaa lagu sharaxay dhacdadii, markii ay si buuxda u samaysan uga soo boodday madaxa—ama bawdada—Zeus—kaas oo liqay hooyadeed oo uur leh si uu uga hortago inuu ka dhaco xukunka hadda ee ilaahyada Giriigga sababo la xiriira dhalanteedkeeda, sidii la pro saadaaliyey—ilaahadda waxaa loo gelbiyey Harada Trito waxaana daryeelay nymphs (hablo-ilaahyo qadiimi ah).[7] Fasiraad ka duwan, iyadoo la tixgelinayo khuraafaadkii aad u horreeyey ee Giriigga iyo Minoan, waxay u horseedday turjumaan Robert Graves inuu soo jeediyo in jihada beddelka ah ee saameynta diimeed ay dhacday, iyadoo Neith ay ahayd ilaahadda saameynta ku yeelatay horumarka fekerka Giriigga ee ku saabsan ilaahadda Athene. Neith waxay ahayd ilaah qadiimi ah markii ugu horreysay ee ay ka muuqato nidaamkii ugu horreeyey ee ilaahyada Masar.[xigasho u-baahan]
Sheekada Argonauts waxay dhigeysaa guriga Triton xeebta Badda Dhexe ee Libya. Kahor epiga Argonautika ee Apollonius, Herodotus wuxuu ogaa dhaqankan Jason, kaas oo dabayshu
"ay ka qaadday wadadiisii oo ay u gaysay xeebta Libya; halkaas oo, ka hor intaanu dhulka helin, uu dhex galay meelaha gacmeedka ah ee Harada Tritonis. Markii uu maskaxda ku hayey sida uu ku heli lahaa waddo uu kaga baxo, Triton (waxay dhahaan) ayaa u muuqday, wuxuuna u soo jeediyay inuu u muujiyo marinka, oo uu u sugo dib u gurasho ammaan ah, haddii uu siinayo saddex-lugoodka (tripod). Jason oo u hoggaansamay, waxaa Triton u muujiyey marinka dhex mara meelaha gacmeedka ah; ka dib markay taasi dhacday ilaahii wuxuu qaatay saddex-lugoodkii, wuxuuna u qaaday macbadkiisa, wuxuu ku fadhiistay korkiisa, isagoo ka buuxa cadho wax sii sheegid ah, wuxuu u sheegay Jason iyo saaxiibbadiis saadaal dheer. "Markii farac", ayuu yiri, "oo ka mid ah shaqaalaha Argo uu qabsan doono oo uu qaadi doono saddex-lugoodka naxaasta ah, markaas masiirka aan laga baaqsan karin wuxuu keeni doonaa in boqol magaalo oo Giriig ah laga dhiso hareeraha Harada Tritonis". Dadkii reer Libya ee gobolkaas, markay ngheereen erayada wax sii sheegidda, waxay la tageen saddex-lugoodkii waana qariyeen. " [8]
Sida uu Apollonius of Rhodes u sheegay, markii Argo lagu kaxeeyey xeebta Lesser Syrtes duufaan xooggan awgeed iyadoo ka soo laabanaysa Colchis, Argonauts-ku waxay isku arkeen "aag ay ku hareeraysan yihiin ciid". Waxay xambaareen markabkooda laba iyo toban maalmood ilaa Harada Tritonis, laakiin biyaha harada waxay ahaayeen kuwo cusbo leh oo aan la cabbi karin. Maadaama ay waayeen wax laga baxo oo ka geeya Harada Tritonis ilaa badda, waxba ma ay qaban karin. Markaasay ilaahyadii raalli-geliyeen iyagoo dhigay saddex-lugood dahab ah oo allabari ah xeebta, Triton oo ahaa ilaahii deegaanka ayaa u muuqday iyaga oo u eg nin dhallinyaro ah, si uu u muujiyo marin qarsoon oo badda u baxa.[9]
Khuraafaadkan dambe wuxuu sheegay in nymph haro oo magaceeda la yiraahdo Tritonis ay harada ka dhigatay gurigeeda, marka loo eego dhaqan qadiimi ah, waxay ahayd hooyadii Athena oo uu dhalay Poseidon. (Herodotus, iv. 180; Pindar. Pytli. iv. 20.) Iyada oo loo marayo Amphithemis, waxay noqotay hooyadii Nasamon iyo Caphaurus.[10]
Xitaa
[wax ka badal | wax ka badal xogta]- ↑ Herodotus, iv. 42 (on-line text).
- ↑ "Herodotus, iv. 179."
- ↑ "Diodorus, iii,55."
- ↑ Periplus of Pseudo-Scylax § 110.
- ↑ Herodotus, iv. 179; "he supposed it to be a lake like any other, and that a lake of such extent should have a large river as its feeder was but a natural assumption" remarked Edward Herbert Bunbury, A History of Ancient Geography among the Greeks and Romans vol. I (1883) note S, p. 315.
- ↑ As when Diomedes addresses her in prayer, Iliad x; see also Iliad iv. 515, viii. 839.
- ↑ Some authors of antiquity explain the ancient epithet in other ways, Pausanias for one relating it both to a torrent in Boeotia or to a spring in Arcadia; there are other explanations (Liddell-Scott-Jones ref).
- ↑ Histories, iv. 179.
- ↑ Apollonius of Rhodes, iv. 1552.
- ↑ Apollonius of Rhodes, iv. 1495.
Xigashooyin
[wax ka badal | wax ka badal xogta]- A support for the existence of paleolakes and paleorivers buried under Saharan sand by means of Bgravitational signal from EIGEN 6C4
- Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, p. 1175
- Mapping argo (la kaydiyey)
- Cyrene
- Libya Archived Juun 7, 2011 // Wayback Machine Archived 7 Juun 2011 at the Wayback Machine
- Amazon.com: Phrase: "Lake Tritonis"
- Southern Tunisia - research campaign 2005
- CHOTT EL JERID: Dry salt lake Archived 3 Agoosto 2020 at the Wayback Machine
- Liddell-Scott-Jones Lexicon of Classical Greek
- Geology of Wessex Coast
- Chapter 28 Archived Maarso 4, 2016 // Wayback Machine Archived 4 Maarso 2016 at the Wayback Machine
- Chapter 27 Archived Maarso 4, 2016 // Wayback Machine Archived 4 Maarso 2016 at the Wayback Machine