Hay'adda Aqoonsiga iyo Diiwaangelinta Qaranka (Soomaaliya)

NIRA Somalia
	Summada buuxda ee Hay'adda Aqoonsiga iyo Diiwaangelinta Qaranka
	Astaanta NIRA
Dulmar hay’adda
La aasaasay	21 Maarso 2023
Awqaafta	Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya
Shaqaalaha	120
Miisaaniyadda sannadlaha ah	$1.9 m USD (2023)
Maamulaha hay’adda	Cabdiweli Cabdulle Timacadde, Agaasimaha Guud;
Website	https://nira.gov.so/

National Identification and Registration Authority (NIRA) (Soomaali: Hay'adda Aqoonsiga iyo Diiwaangelinta Qaranka ) waa hay’ad dawladeed oo ka jirta Soomaaliya Waxa lagu dhisay sharciga aqoonsiga iyo diiwaangelinta

Xarumaha diiwaangelinta

Laga bilaabo 2025, Hay'adda Aqoonsiga iyo Diiwaangelinta Qaranka (NIRA) waxay ku guulaysatay inay ku balaadhiso xarumaha rasmiga ah ee diiwaan gelinta dowlad goboleedyada xubnaha ka ah Federaalka Soomaaliya, oo ay ku jiraan: Banaadir (Muqdisho), Xarunta Dhexe iyo Xafiisyada Heer Degmo, oo ay ku jiraan Hawl-Wadaag iyo Dharkeenley. Maamulka Koonfur Galbeed (Baydhabo). Hirshabeelle (Jowhar). Galmudug (Dhuusamareeb) SSC-Khaatumo (Laascaanood).

Waajibaadka iyo ujeedooyinka

Waajibaadka wakaaladu waa horumarinta iyo maaraynta nidaamka aqoonsiga qaranka. NIRA waajibaadkeeda waxaa ka mid ah abuurista iyo ilaalinta xogta aqoonsiga shakhsi ahaaneed ee muwaadiniinta iyo deganayaasha sharciga ah Wakaaladu waxay soo saartaa nambar aqoonsi oo gaar ah, oo loo yaqaan National Identification Number (NIN) kaas oo loogu talagalay in lagu fududeeyo aqoonsiga shakhsiyaadka iyo u qalmida helitaanka adeegyada kala duwan. Bishii Agoosto 2025, dowladda Soomaaliya ayaa ku dhawaaqday in laga bilaabo 1-da Sebtembar 2025, loo baahan yahay kaarka aqoonsiga qaranka oo ansax ah si loo codsado baasaboor. Laga bilaabo 1da Janaayo 2026, shuruud la mid ah ayaa lagu dabaqi doonaa safarka hawada gudaha.

Khilaafaadka

Puntland iyo Jubaland ayaa diidey hay’adda aqoonsiga iyo diiwaan gelinta qaranka Soomaaliya sababo la xiriira arrimo dastuuri , sharci iyo qaab dhismeed. Waxay ku doodayaan in NIRA la abuuray iyada oo aan lagala tashan, iyaga oo ku tilmaamay kiis xad dhaaf ah oo federaal ah oo khatar ku ah madaxbannaanida gobolka. Wasaaradda Arrimaha Gudaha, Federaalka iyo Dimuqraadiyeynta Puntland ayaa sheegtay inaysan aqoonsanayn sharci kasta oo federaal ah oo lagu soo rogo iyadoo aan horay loo heshiin. Waxa ay ku eedeeyeen dowladda Federaalka in mashruuca aqoonsiga qaranka ay u adeegsaneyso sidii ay u maareyn laheyd doorashooyinka mustaqbalka iyadoo aan la isku raacsaneyn siyaasad ballaaran. Wasiirka arrimaha gudaha Puntland Cabdi Faarax Juxa ayaa sheegay in diiwaan gelinta ay tahay mid siyaasadeysan, loogana gol leeyahay in lagu suurtageliyo doorasho aan xalaal ahayn, isla markaana shacabka laga weecinayo caqabadaha dhabta ah ee Soomaaliya ka jira sida amni darrada iyo midnimada qaranka. Waxay sidoo kale walaac ka muujiyeen amniga iyo isku halaynta xogta la uruurinayo, iyagoo ka digay inay ku dhacaan gacmo qaldan. Iyadoo taas ka duulaysa, Puntland waxay samaysatay hay'ad aqoonsi oo u gaar ah, PID.

Hawlgallada

NIRA waxay ku shaqeysaa shabakado xarumo xogeed, xafiisyo diiwaan gelinta maxalliga ah iyo kuwa gobolka, waxayna la shaqeysaa hay'adaha kale. Ururku wuxuu isticmaalaa tignoolajiyada, oo ay ku jiraan farsamooyinka biometric iyo falanqaynta xogta, si loo hubiyo ilaalinta xogta iyo sirta. Tallaabooyinkan waxay ujeedadoodu tahay in la taageero iskaashiga dawladda iyo awood bixinta adeegyada bulshada sida diiwaangelinta codbixiyayaasha iyo barnaamijyada daryeelka bulshada. Nambarka Aqoonsiga Qaranku waxa uu habeeyaa hab-socodka maamulka, waxa uu xoojiyaa ammaanka, waxana uu yareeyaa khiyaanada iyo musuqmaasuqa iyada oo la hubinayo aqoonsiga ganacsiyada dhijitaalka ah iyo kuwa qof ahaaneed labadaba

Helitaanka isticmaalaha iyo qarsoodinimada

NIRA waxay diiradda saartaa sirta, khibradda isticmaale, iyo helitaan, fulinta hindisayaasha sida xarumaha diiwaangelinta mobaylada iyo marinnada khadka tooska ah iyo ka-qaybgalka bulshada. Hadafka ballaaran ee ururku waa in la sameeyo nidaam deegaan oo aqoonsi oo la isku halayn karo oo kobciya kalsoonida dawladda iyo muwaadiniinta, korna u qaadaysa xidhiidhka gobolka iyo kan caalamiga ah ee Soomaaliya.