Imaamnimada
Imaamnimada (Af Carabi: إمامة, imāmah) waxay tilmaamaysaa hoggaan diimeed iyo mid bulsho, gaar ahaan xafiiska imaamka ama maamulka bulshada Muslimiinta.
Islaamka Sunniga, imaamnimadu waxay inta badan la xiriirtaa hoggaan siyaasadeed iyo mid bulsho. In Islaamka Shiicada, imaamnimadu waa caqiido diini ah oo sheegaysa in hoggaamiyeyaasha Muslimiinta kadib Nabi Muhammad ay yihiin kuwo Ilaah si gaar ah u doortay.
Asalka Ereyga
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Ereyga imaamnimada wuxuu ka yimid af-Carabi, wuxuuna la xiriiraa xidid macnihiisu yahay “hoggaan” ama “ka hor socod.” Sidaas darteed, imaamnimadu waxay noqonaysaa fikradda hoggaan, maamulka imaamka, ama awood diimeed iyo bulsho.
Horumarka Taariikhiga ah
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Fikradda imaamnimada waxay soo baxday bilowgii Islaamka kadib markii ay Muslimiintu isku khilaafeen cidda hoggaaminaysa bulshada kadib geeridii Nabi Muhammad.
Khilaafkan wuxuu horseeday kala qaybsanaanta Sunniga iyo Shiicada. Qolo kastaa waxay yeelatay aragti gaar ah oo ku saabsan sida hoggaanka loo helo:
- Wada-tashi iyo doorasho
- Ama in hoggaanku yahay mid Ilaah si toos ah u magacaabay
Fiqiga iyo Caqiidada
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Islaamka Sunniga
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Islaamka Sunniga dhexdiisa, imaamnimadu waxay inta badan ula jeeddaa khilaafada ama hoggaanka siyaasadeed ee Muslimiinta. Waxaa la aaminsan yahay in imaamnimadu ay muhiim u tahay ilaalinta diinta, sugidda nidaamka, iyo maamulidda bulshada.
Islaamka Shiicada
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Islaamka Shiicada, imaamnimadu waa tiir aasaasi ah oo diinta ka mid ah. Imaamku waa hoggaan Ilaah si gaar ah u doortay, isla markaana ah hanuuniye diimeed.
- Ismaaciiliyiinta waxay aaminsan yihiin in imaamnimadu tahay hagid muujinaysa macnaha qarsoon iyo kan muuqda ee Qur’aanka.
- Laba iyo toban Shiicada waxay aaminsan yihiin in imaamyadu yihiin farac ka tirsan qoyska Nabi Muhammad, isla markaana ay yihiin hogaamiyeyaal lama huraan ah kadib Nabiga.
Dowlado iyo Taariikho Imaamnimo
[wax ka badal | wax ka badal xogta]- Imaamnimadii Caucasus
- Imaamnimadii Cumaan
- Imaamnimadii Aussa
- Imaamnimadii Futa Jallon
- Imaamnimadii Futa Toro
- Imaamnimadii Hiraab (Soomaaliya)
- Imaamyadii Yemen (Zaidi)
- Imaamnimadii Rustamid
- Imaamnimadii Nafusa
- Imaamnimadii Nejd (Boqortooyadii Labaad ee Sacuudiga)
- Dowladdii Nizari Ismaaciili
- Imaamnimadii Nasr ad-Din