Injiilka (Masiixiyad)
Injiilka waa afarta buug ee ugu horreeya Axdiga Cusub, kuwaas oo ka warrama nolosha, waxbaridda, dhimashada iyo sarakicidda Ciise Masiix. Waxay yihiin qoraallada aasaasiga ah ee ka marag kaca nolosha iyo adeegga Ciise Masiix, waxaana kala qoray Matayos, Markos, Luukos iyo Yooxanaa. Inkasta oo mararka qaarkood Axdiga Cusub lagu magcaabo Injiil, haddana waxaa si gaar ah eraygan loogu yeeraa mid walba oo ka mid ah afarta qoraal ee ugu horreeya Axdiga Cusub.[1]
Afarta Injiil
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Aragtida Masiixiyiinta
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Afarta Injiil ee qaanuuniga ah waa buugaagta ugu muhiimsan ee Axdiga Cusub ee Baybalka, kuwaas oo sheega nolosha, baridda, iskutallaabta, iyo sarakicidda Ciise Masiix. Afartaas buug waa: Matayos, Markos, Luukos, iyo Yooxanaa.[2]
Buuggan waxaa la qoray qarnigii koowaad miilaadiga, dhowr iyo toban sano kadib dhimashada iyo sarakicidda Ciise. Qoraayaashu waxay ahaayeen xertiisii ama dad si dhow ula socday kuwaas.[3]
- Injiilka Markos ayaa la aaminsan yahay inuu yahay kii ugu horreeyay oo la qoray, qiyaastii sannadkii 60–70 M.
- Matayos iyo Luukos waxay raaceen, iyagoo isticmaalay qoraallo hore iyo xasuus dadkii yaqaanay Ciise.
- Yooxanaa wuxuu ahaa kii ugu dambeeyay, waxaana la qoray ku dhowaad 90–100 M, isagoo ka tarjumaaya aragti diineed qoto dheer oo ku saabsan ilaahnimada Ciise.
Mid kasta oo ka mid ahi wuxuu leeyahay qaab iyo ujeeddo gaar ah:[4]
- Matayos wuxuu xooga saarayaa muujinta Ciise sida Masiixii ay Yuhuuddu sugayeen.
- Markos wuxuu diiradda saarayaa ficillada iyo mucjisooyinka Ciise.
- Luukos wuxuu muujinayaa jacaylka Ilaah iyo raxmaddiisa guud ee dadka oo dhan.
- Yooxanaa wuxuu xoogga saarayaa xidhiidhka ruuxiga ah ee Ciise iyo Ilaah, isagoo Ciise ku tilmaamaya “Ereyga Ilaah ee jidh noqday.”
Qarnigii labaad iyo kii saddexaad, kaniisadaha kala duwan ee dunida Masiixiyiinta waxay isticmaaleen qoraallo kala duwan oo ka warramaya Ciise. Waxaa jiray qoraallo kale oo loo yaqaan Injiillada aan qaanuuniga ahayn sida Injiilka Tomas, Filibos, iyo Maryan. Si kastaba ha ahaatee, afarta Injiil ee Matayos, Markos, Luukos, iyo Yooxanaa ayaa si joogto ah loo isticmaalayay dhammaan kaniisadaha waaweyn, waxayna heleen kalsooni guud sababtoo ah waxay ahaayeen kuwo la xiriira xertiisii Ciise iyo baritaankiisa dhab ah.[5]
Markii la gaaray Shirka Diimeed ee Nikaaya sannadkii 325 M, shirkaas diimeed ma ahayn mid lagu doortay Injiillada, sababtoo ah afartaas buug hore ayaa la aqoonsaday oo kaniisaduhu ay isticmaali jireen qarniyo ka hor. Shirku wuxuu diiradda saaray arrimo caqiido, gaar ahaan xiriirka Ciise iyo Ilaah.[6]
Masiixiyiintu waxay aaminsan yihiin in qoraalladan ay ku qoran yihiin hagid Ruuxa Quduuska ah, sidaas darteedna ay yihiin “Ereyga Ilaah.” Dhammaan laamihii kala duwanaa ee Masiixiyadda — Katoolik, Ortodoks, iyo Protestant — waxay wada aqoonsan yihiin afartaas Injiil inay yihiin saldhigga ugu weyn ee Baybalka iyo rumaysadka Ciise Masiix.[7]
Sidoo kale eeg
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Linkiga Cadaymaha
[wax ka badal | wax ka badal xogta]- ↑ Masiixii Baa Imaadday
- ↑ https://web.archive.org/web/20210622015451/https://www.wordplanet.org/so/index.htm
- ↑ https://web.archive.org/web/20210622015451/https://www.wordplanet.org/so/index.htm
- ↑ https://web.archive.org/web/20210622015451/https://www.wordplanet.org/so/index.htm
- ↑ https://web.archive.org/web/20210622015451/https://www.wordplanet.org/so/index.htm
- ↑ https://web.archive.org/web/20210622015451/https://www.wordplanet.org/so/index.htm
- ↑ https://www.jw.org/es/biblioteca/?contentLanguageFilter=so