Jaamac Cumar Ciise
| Aw Jamaac Cumar Ciise | |
|---|---|
| Native name | جامع عمر عيسى |
| Dhashay | Jaamac Cumar Ciise 1922 Qandala, Soomaaliya |
| Dhintay | 6 January 2014 (Da’weyn 91–92) Jabuuti (magaalo), Jabuuti |
| Shaqo | afyaqaan, taariikhyahan, aqoonyahan |
| Wakhti | 1960s–1990s |
| Waxka qora | Dhaqdhaqaaqa Dervish, Islaamka siyaasiga ah, Daraasado Soomaali |
| Sameeyay | Diiwaanka Sayid Maxamed (1970) Taariikhdii Daraawiishta iyo Sayid Maxamed Cabdulle Xasan (1976) |
Aw Jama Omar Issa (Soomaali: Jaamac Cumar Ciise, Carabi: جامع عمر عيسى) (c.1922 – 6 January 2014) oo loo yaqaan Aw Jaamac, waxa uu ahaa aqoonyahan Soomaaliyeed, taariikhyahan iyo ururiye suugaanta afka ah ee Soomaaliya Wuxuu qoray daraasaddii ugu horreysay ee awoodda leh ee Dervishes, siyaasaddii Boqortooyada Diiriye Guure.
Taariikh nololeedka
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Duubiyaha iyo ururiyaha taariikhda afka iyo maansada. Magaca aw ama sheekh guud ahaan waxa uu tilmaamayaa nin diin leh; Haddaba Aw Jaamac waxa loogu yeedhaa Sheekh Jaamac. Jaamac waa reer Buuhoodle, Somalia. Waxbarashadiisii rasmiga ahayd waxay ahayd Carabi iyo Islaaminimo, wuxuuna macallin shahaado ka qaatay magaalada Hargeysa ee dalka Soomaaliya sannadkii 1957-kii. Aw Jaamac horaantii 1960-aadkii wuxuu u guuray Muqdisho si uu wax u dhigo oo uu u ururiyo maansooyinkii Maxamed Cabdillaahi Xasan oo reer galbeedku u yaqaaniin "Mad Mullah Aw Jamac Cuumar Ciise waxa uu leeyahay 14 carruur ah iyo 74 uu awoowe u yahay.
Jaamac waxa uu ku qaatay ilaa labaatan sano ururinta iyo curinta gabayada afka laga qaado ka hor inta aanu daabicin Diiwaanka Sayid Maxamed , edited by Madbacadda Qaranka , Xamar, 1974. Magaca "Sayid Maxamed" waxaa loola jeedaa Sayid Mohammed Abdulle Hasan .
Ururinta gabayadan waxay u adeegay sidii wax loogu tafsiiri lahaa laguna lafo-guri lahaa buugiisa soo socda, Taariikhdii Daraawiishta iyo Sayid Maxamed Cabdulle Xasan, (1895-1921), Wasaaradda Hiddaha iyo Jaamacadda Sare , edited by Akadeemiyaha Dhaqanka, Mogadishu, 1976.
Ka hor inta aan si rasmi ah loo qaadan far Soomaaliga , Aw Jaamac waxa uu ku daabacay afka Carabiga: Taariikh al-Sumaal fi al-Cusuur al-Wusta waal-Xadiitha (The modern and Middle Ages of Somali history) iyo Zucama al-Harakah al-Siyasiyya fi al-Sumal (The Leaders of political movements in Somalia), labadaba 1965. In 1966 The Arab Daa'ud Life Cabdulla Xirsi) oo ah buug ka hadlaya taariikh-nololeedkii Taliyihii ugu horreeyey ee ciidanka Soomaaliya. Isagoo xubin ka ah Akadeemiyada Dhaqanka, Aw Jaamac wuxuu cilmi-baaris ku sameeyay taariikhda magaalooyinka xeebaha Banaadir. 1979-kii, waxa uu ku daabacay afka Carabiga, Muqdishu Madhixa wa Xadhiixa (Muqdisho: Hore iyo hadda). Isaga oo kaashanaya taariikhyahannada Soomaaliyeed ee Maxamed Xaaji Cumar iyo Axmed Jimcaale “Castro”, waxa uu qoray Speared from the Spear: Dhaqanka Soomaaliyeed ee dagaalka, oo ay daabacday Guddiga Caalamiga ah ee Laanqeyrta Cas sannadkii 1997-kii
6-dii Janaayo 2014-kii, Jaamac Cumar Ciise ayaa ku geeriyooday dalka aynu jaarka nahay ee Jabuuti isagoo 91 jir ah, wuxuuna ku noolaa dalka Jabuuti tan iyo burburkii dowladdii dhexe ee Soomaaliya sannadkii 1991-kii xilligaas oo ay dowladda Jabuuti marti-gelisay kaddib markii ay ammaan-darro baahsani ka jirtay Soomaaliya.