U bood nuxurka

Kalk Bay

Kalk Bay
Kalkbaai
Kalk Bay oo laga arkayo dhabbada tareenka
Kalk Bay oo laga arkayo dhabbada tareenka
Kalk Bay is located in Western Cape
Kalk Bay
Kalk Bay
Kalk Bay is located in South Africa
Kalk Bay
Kalk Bay
Kalk Bay is located in Africa
Kalk Bay
Kalk Bay
Isku-duwayaasha: 34°07′40″S 18°26′54″E / 34.12778°S 18.44833°E / -34.12778; 18.44833
WaddanKoonfur Afrika
GobolWestern Cape
Degmo DoorashoMagaalada Cape Town
Goobta KoowaadCape Town
Dawladda
  XildhibaanAimee Kuhl (DA)
Bedka
  Wadarta
0.32 km2 (0.12 sq mi)
Dadka
 (2011)[1]
  Wadarta
700
  Cufnaanta2,200/km2 (5,700/sq mi)
Qaabdhismeedka qowmiyadeed (2011)
  Madow Afrikaan8.1%
  Midabka isku dhex jira32.3%
  Aasiyaan0.1%
  Caddan54.6%
  Kale4.9%
Luqadda koowaad (2011)
  Ingiriis86.2%
  Af-Afrikaans10.3%
  Kale3.5%
Aagga waqtigaUTC+2 (SAST)
Xeerka boostada (waddada)
7975
Sanduuqa boostada
7990

Kalk Bay (Af Afrikaans: Kalkbaai) waa tuulo kalluumeysi iyo xafo ka tirsan Cape Town. Waxay ku taal xeebta galbeed ee False Bay. Inta badan magaalada waxay ku taal daldaloolada buuraha ee xiga badda. Buurahan, oo leh meelo sare oo ah Dhagax Bacaadka ee Buurta Shaxda, waxay sameeyaan dhowr dooxadood.[2] Dhabbada tareenka ee ka timaada Cape Town kuna socota Simon's Town waxay martaa Kalk Bay, taas oo leh hal saldhig oo u dhow dekedda.

Kalk Bay waxay ku dhowdahay xafada taariikhda la xiriirta ee St James, iyadoo qaybinta u dhaxeysa labada ay tahay mid si weyn u rami ah. Waxay wadaagaan Ururka Canshuurbixiyayaasha iyo Dadka Deggan Kalk Bay iyo St. James, kaas oo maamula guddiga hiddaha isla markaana xiriir la sameeya dowladda arrimaha ku saabsan amniga iyo ilaalinta.[3]

Sannadkii 2018, majaladda Forbes waxay u magacawday xaafaddan mid ka mid ah kuwa "ugu qaboobaha badan dunida", iyadoo ku tilmaantay "gabaad xeebeed" oo soo jiidanaya wax ka badan bulshada hal-abuurka ee deegaanka.[4][5]

Kaatun taariikhi ah oo ku saabsan Kalk Bay

Taariikhda ka hor gumeysiga

[wax ka badal | wax ka badal xogta]

Taariikhda aagga Kalk Bay waa mid adag in laga saaro taariikhda gobolka weyn ee False Bay. Waxay u dhowdahay in aagga ay degenaayeen dadka Khoekhoe muddo kumanyaal sano ah ka hor dejinta reer Yurub.[6] Baaritaan lagu sameeyay lafaha laga helay gobolka xeebta ayaa muujiyay in dhererka dadkan taariikhda ka hor uu ku jiray qiyaasta dadka casriga ah ee Khoisan.[7] Turaas laga helay boholaha hoose ee buuraha ka sarreeya Kalk Bay ayaa muujinaya in goobahan loo isticmaali jiray gabaad,[8] iyo caddaymaha qadiimiga ah ayaa weli sii muuqanaya sababo la xiriira dhaqdhaqaaqa xayawaanka ee aagga.[9]

Dejinta reer Yurub iyo ugaarsiga nibiriga

[wax ka badal | wax ka badal xogta]

Tuulada Kalk Bay waxaa u dhow inay aasastay Shirkadda Bariga Hindiya ee Holand qarnigii 17-aad. Markii ugu horreysay ee qoraal lagu xuso magaca Kalkbaai (Bay-da Nuuradda) waxay ahayd badhasaab Simon van der Stel sannadkii 1687, intii lagu jiray safar saddex toddobaad qaatay oo lagu baarayay laguna khariidaynayay False Bay.[10][11] Magaca wuxuu ka yimid ereyada Holandeeska iyo Af-Afrikaans ee tilmaamaya kaydadka qolofta dhuubta ee ay gubeen dadkii hore u degay si ay u soo saaraan nuurad.

Dadkii ugu horreeyay ee kalluumeysatada ahaa waxay u badnaayeen addoomo laga keenay Bengal, Indonesia, iyo Ceylon. Waxay heleen xorriyaddooda sannadkii 1807, markii addoonsiga laga dhigay mid sharci darro ah Boqortooyada Ingiriiska. Bulshadan waxay u badneyd Muslim, taas oo horseeday dhismaha masaajid sannadkii 1846.[6]

Hoos u dhaca Xukunkii Ingiriiska, ugaarsiga nibiriga wuxuu noqday warshad weyn. Laga bilaabo qiyaastii 1806, wuxuu kiciyay dejinta aagga wuxuuna noqday warshadda saddexaad ee dakhliga ugu badan ka soo xaroodo Cape, ka dib beeraha iyo khamri-samaynta.[12] Saldhigyada ugaarsiga nibiriga waxaa laga raray Simon's Town lana geeyay xeebta u dhaxeysa Kalk Bay iyo St James ka dib markii dadka deegaanka ay ka cabdeen urta.[13] Sannadkii 1902, ugaarsigii nibiriga ee Kalk Bay waa uu istaagay sababtoo ah kaydkii nibiriga ayaa yaraaday.[14]

Bulshada Filibiin

[wax ka badal | wax ka badal xogta]

Dadka waxaa sii kordhiyay imaatinka kalluumeysatada Filibiin. Sida ku xusan taariikhda afka ee deegaanka, imaatinkii ugu horreeyay wuxuu noqon karaa qiyaastii 1839, markii kalluumeysato magaciisa la oron jiray Staggie Fernandez uu ka soo dabaashay markab joogay Simon's Town una soo lugaynaayay Kalk Bay.[15] Warbixinno kale waxay sheegayaan in shaqaale markab Filibiin ah oo ku qarqoomay ay degeen Kalk Bay bartamihii 1840-meeyadii. Bulshadu waxay si weyn u korortay 1850-meeyadii markii qaxooti ay ka soo carareen Filibiin si ay uga baxsadaan rabshadihii ka dhanka ahaa Isbaanishka.[16] Bulshada Filibiin ee u badneyd Kaatoolig waxaa loo arkaa asalka kala qaybinta u dhaxeysa Kalk Bay iyo St James, maadaama kan dambe uu ku yaal kaniisadda Kaatooligga ee keliya ee aagga.[6]

Horumarinta dhabbada tareenka iyo dekedda

[wax ka badal | wax ka badal xogta]
Dhabbada tareenka ee Kalk Bay sannadkii 1883

Dhabbada tareenka ee Khadka Koonfureed waxaa loo kordhiyay Kalk Bay sannadkii 1883, iyadoo ku xireysa tuulada Cape Town kuna gacan siineysa in kalluunka si hufan loogu qaado magaalada.[17][18] Si kastaba ha ahaatee, imaatinka tareenka wuxuu halis geliyay dhaqankii ahaa in doomaha yar yar ee kalluumeysiga laga bilaabo xeebta. Tani, oo ay weheliso isticmaalka maraakiibta waa weyn ee kalluumeysiga ee False Bay, waxay kordhisay cadaadiska dhismaha deked macmal ah.

Dhismaha dekedda wuxuu bilowday 6-dii Maarso 1913, iyadoo uu kormeerayay injineerka mas'uulka ka ahaa C. Le S. Furlong.[19] 7-dii Juun 1913, Wasiirka Tareennada iyo Dekedaha, Henry Burton, ayaa dhigay dhagax-dhigga.[20] Mashruuca wuxuu inta badan dhammaaday 1918, wuxuuna dhalay barkad 8-acre ah oo leh gabaad hirarka ka difaaca, marin kalluunka laga soo dejiyo, iyo marin doomaha la mariyo.[19] Sannadkii 1937 iyo 1939 waxaa lagu daray gabaad labaad.[21]

Xilligii midab-kala-sooca (Apartheid)

[wax ka badal | wax ka badal xogta]
"Fisherman Flats" oo laga arkayo dekedda, kuwaas oo lagu garto saqafkooda guduudan iyo midabka maariinka ah

Sharcigii Aqallada Dumay ee 1934, kaas oo inta badan loo isticmaali jiray horumarinta midab-kala-sooca, wuxuu horseeday dumin lagu sameeyay guryo ku yaal aag ka tirsan Kalk Bay oo loo yaqaano Die Land.[22] Guryahan waxaa u badnaa dadka Midabka isku dhex jira ee kalluumeysatada ahaa. Bulshadu waxay si guul leh ugu dagaalantay in guryo beddel u ah laga dhiso meeshii laga dumiyay, taas oo keentay dhismaha aqallo dabaqyo ah intii u dhaxeysay 1941 iyo 1945, oo loo yaqaano "Fishermen's Flats".[23][24]

Sannadkii 1967, Kalk Bay waxaa loogu dhawaaqay "Aag Caddan" iyadoo la raacayo Sharciga Aagga Kooxaha. Tani waxay keentay dibad-bax weyn iyo isbeddel taariikhda naadir ku ah: bulshada kalluumeysatada ah waxaa loo oggolaaday inay ku haraan dabaqyada, maadaama ay qasab ku ahayd inay u dhowaadaan doomahooda.[25] Inkastoo loo qabtay muddo 15 sano ah oo aakhirkii lagu rarayo, haddana marnaba lagama hawlgalin, inta badan dadkiina waa ay hareen. Qiyaastii meel meel afar meelood loo qaybiyay qoysaska ayaa la saaray.[24]

Dekedda Kalk Bay

Warshaddii kalluumeysiga ee taariikhda maamuli jirtay Kalk Bay waxaa inta badan beddelay dalxiiska.[26] Isbeddelkan waxaa kiciyay dhowr meelood oo caan ah oo soo jiidasho leh. Dekedda weli waxay martigelisaa warshad kalluumeysi oo firfircoon; si kastaba ha ahaatee, waxay sidoo kale noqotay goob dalxiis oo caan ah. Waxay leedahay dhowr maqaayado cuntooyinka badda ah[27] iyo suuq kalluun oo cusub. Waxay sidoo kale caan ku tahay dadkeeda Libaax baddoodka maariinka ah.[28]

Kalk Bay waxay leedahay meel dhagaxley ah oo caan ku ah ruxitaanka hirarka loona yaqaano "Kalk Bay Reef". Waxay caan ku tahay hirarka waa weyn ee xidhan iyo dhagaxleyda gacanyada ah ee la xiriirta, taas oo ka dhigaysa mid ka halis badan inta badan goobaha caanka ah ee loo dalxiis tago hirarka dushooda. Waxaa ugu fiican in lagu dhex dabaasho hirar waa weyn oo ka imanaya koonfur-bari ama dabayl ka timaada waqooyi-galbeed. Hirarka yaryar, marka ay bbadu guranto waxay sameysaa hirar xidhan oo fiican. Hirarka inta badan waxay u fiican yihiin dhex dabaalashada xilliga qaboobaha iyo bilowga guga.[xigasho u-baahan]

Dhaqdhaqaaqa kale ee caanka ah waa daawashada nibiriga, maadaama Nibiriga saxda ah ee koonfureed uu soo maro False Bay dhowr bilood oo sannadka ka mid ah.

Intaa waxaa dheer, buuraha ka sarreeya Kalk Bay waxay leeyihiin dhowr dhabbo oo loo lugeeyo, oo ay ku jiraan Echo Valley iyo Trappieskop (Af-Afrikaans oo u taagan 'buurta tillaabooyinka'). Kuwaas waxaa laga geli karaa Boyes Drive, oo dhex marta buurta ka sarreysa Kalk Bay. Buuruhu waxay leeyihiin wax ka badan siddeetan godood, oo ku kala duwan dhibka ay leeyihiin.[29] Dhabbooyinka waxaa loo isticmaali karaa in laga galo godadka dhagax bacaadka ah ee loo yaqaano "Boomslang Cave"[30] iyo "Ronan's Well", taas oo leh marin ka badan 400 oo mitir.[29] Kuwaas waxaa caan ku ah dadka hiwaayadda u leh galitaanka godadka sababo la xiriira sahlanaanta gelidooda, amnigooda, iyo qaabdhismeedkooda sahlan.

Godadkan waxay muhiimad u leeyihiin aqoonyahannada baara godadka sababtoo ah waxay ku sameysmeen dhagax bacaad. Nidaamyada godadka waa weyn inta badan lagama helo noocan oo kale ah dhagaxaan aan kiimiko ahaan falgalin.[31]

Astaan-gacmeedka

[wax ka badal | wax ka badal xogta]

Kalk Bay (oo ay ku jiraan Muizenberg iyo St James) waxay ahayd degmo magaalada ah bilowgii 1895 ilaa 1913. Golaha magaalada wuxuu qaatay astaan-gacmeed, oo uu naqshadeeyay Frank Newnes, bishii Luulyo 1901.[32]

Gaashaanka wuxuu u qaybsanaa si jiif ah. Qaybta sare waxay u qaybsantay si toos ah, iyadoo muujinaysa doon kalluumeysi (oo qayb ahaan uu qariyay gaashaan yar) iyo siddeed fleurs de lis, halka qaybta hoose ay muujinaysay raascanab canab ah. Gaashaan yar oo muujinaya ubaxa arum lily ayaa la dhigay bartamaha.

  1. 1 2 3 4 "Sub Place Kalk Bay". Census 2011. Archived from the original on 2019-07-11. Retrieved 2019-03-22.
  2. Compton, J.S. (2004).The Rocks and Mountains of Cape Town. p. 24-26, 44-70. Double Storey Books, Cape Town. ISBN 1-919930-70-1.
  3. "Kalk Bay & St James Ratepayers". Kalk Bay & St James Ratepayers (in Ingiriisi). Archived from the original on 2022-07-05. Retrieved 2023-09-11.
  4. Abel, Ann (22 June 2018). "The 12 Coolest Neighborhoods Around the World". Forbes (in Ingiriisi). Archived from the original on 2020-06-13. Retrieved 2020-05-01.
  5. "Kalk Bay named one of the 'coolest places' - Forbes". SABC News (in Ingiriis Maraykan). 2018-07-22. Archived from the original on 2019-01-27. Retrieved 2020-05-01.
  6. 1 2 3 Kirkaldy, Alan (November 1988). "The sea is in our blood" - community and craft in Kalk Bay (PDF) (MA thesis). University of Cape Town. Archived (PDF) from the original on 2022-03-21. Retrieved 2023-09-11.
  7. Wilson, M. (1990). Strandlovers and Shell Middens (PDF) (Thesis). Available at UCT Digital Collections: University of Cape Town.
  8. "Timeline – Kalk Bay Historical Association" (in Ingiriis Maraykan). Archived from the original on 2023-03-22. Retrieved 2023-09-11.
  9. Cape EAPrac Archaeological Survey (2021). "Archaeological Impact Assessment" (PDF). Professional heritage assessment report.
  10. "Simon van der Stel". S2A3 Biographical Database of Southern African Science. Retrieved 2024-10-15.
  11. "Simon van der Stel's Day Register". Cape Archives (in Dutch). 11: 481.{{cite journal}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  12. "Our Famous False Bay Visitors". Riverlodge Backpackers. 10 March 2016.
  13. Walker, Michael (2016). "A history of the houses" (PDF). St James Guesthouses.
  14. "Stories of the South Peninsula, Chapter 05" (PDF). City of Cape Town. 2014. Archived from the original (PDF) on 2025-12-06. Retrieved 2026-06-24.
  15. Herbert, Steve (28 September 2023). "The history of Kalk Bay's Filipino community". False Bay Echo.
  16. "EARLY KALK BAY SETTLERS HONOURED". Smile 90.4FM. 5 April 2019.
  17. "Stories of the South Peninsula, Chapter 09" (PDF). City of Cape Town. 2014. Archived from the original (PDF) on 2026-06-07. Retrieved 2026-06-24.
  18. "Then and now: Wynberg Railway Station". Seeff Property Group. 14 September 2018.
  19. 1 2 "The Mystery of the Green Starboard Lighthouse at Kalk Bay Harbour". Idea Accelerator Blog. 15 April 2025. Archived from the original on 13 Bisha Laba iyo Tobnaad 2025. Retrieved 24 Bisha Lixaad 2026. {{cite web}}: Check date values in: |access-date= and |archive-date= (help)
  20. Carelse, Erin (27 June 2023). "Celebrating 110 years of Kalk Bay Harbour". False Bay Echo. Archived from the original on 26 May 2024. Retrieved 26 May 2024.
  21. "Bulletin 1 1997". kbha.co.za (in Ingiriisi). Retrieved 2024-10-14.
  22. "Contested modernism: post Slums Act public housing in Cape Town". Art Historical Work Group of South Africa, University of Pretoria. 2009.
  23. "Using municipal land for bowling greens during a housing crisis is unjust". GroundUp. 14 June 2018.
  24. 1 2 "Kalk Bay Historical Association" (in Ingiriis Maraykan). Archived from the original on 2023-03-30. Retrieved 2023-09-11.
  25. Manuel, Lauren (6 March 2023). "The Keeper of Fishermen Tales". Destiny Connect.
  26. "December Newsletter". Kalk Bay & St James Ratepayers (in Ingiriisi). 2016-12-02. Archived from the original on 2024-05-26. Retrieved 2023-09-11.
  27. Getaway (2021-06-30). "Kalk Bay: The Happy Harbour". Getaway Magazine. Retrieved 2024-10-14.
  28. Master, Web (2021-12-27). "Kalk Bay Seal Finally Off the Hook, Freed from Pain • Cape of Good Hope SPCA". Cape of Good Hope SPCA (in Ingiriis Biritish). Retrieved 2024-10-14.
  29. 1 2 "Caves Of The Cape Peninsula". Cambridge Underground Journal. 1984.
  30. "Subseries G10 - Avernas, Boomslang, White Dome Grotto, Wessels Grotto". AtoM@UCT. Archived from the original on 26 May 2024. Retrieved 11 September 2023.
  31. Sharratt, Norma J.; Picker, Mike D.; Samways, Michael J. (2000). "The invertebrate fauna of the sandstone caves of the Cape Peninsula (South Africa): Patterns of endemism and conservation priorities". Biodiversity and Conservation. 9 (1): 107–143. doi:10.1023/A:1008968518058. S2CID 28508022.
  32. Western Cape Archives : Kalk Bay Municipal Minutes (23 July 1901).

Xiriirin dheeraad ah

[wax ka badal | wax ka badal xogta]