U bood nuxurka

Kemetism-ka

Laga soo xigtay Wikipedia, Insaykalobeedhiya xorta ah

Kemetism (sidoo kale Kemeticism ama Kemetic paganism; mararka qaarkood waxaa loogu yeeraa Neterism oo laga soo qaatay netjer Ilaah) waa diin neopagan ah oo ku saleysan caqiidadii Masar-ti aadaankii, taas oo soo baxday intii lagu jiray 1970-meeyadii. Kemetic waa qof raaca Kemetism.[1]

Waxaa jira dhowr kooxood oo waaweyn, kuwaas oo mid walba uu qaato hab kale oo ku saabsan caqiidadiisa, iyaga oo u dhexeeya eclectic ilaa reconstructionist. Kuwan waxaa loo qaybin karaa saddex nooc: Kemetism dib loo dhisay, hab syncretic ah, iyo Kemetic Orthodoxy ee monotheistic-ka ah.[2]

Hieroglyphic writing "Kemet"

Magaca dhaqdhaqaaqa wuxuu ku saleysan yahay endonym ee Masar,[3][4] Kemet (codadka caadiga ah ee qoraalka hieroglyphic km.t). Erayga sidoo kale mararka qaarkood waxaa loo qoraa sida Takemet, oo ka yimid tꜣ km.t oo buuxa.[5] Turjubaanka laga soo qaatay luqadda Masar, waxay ka dhigan tahay "madow" (ama qaab dheer "dhulka madow"), taas oo ka soo jeeda midabka madow ee dhoobada bacrin ah ee uu keenay Niil inta lagu jiro fatahaadaha sanadlaha ah (hadda aan sii dhicin sababtoo ah jiritaanka Biyo-xidheenka Assuan).

Kemetics mararka qaarkood waxay ugu yeeraan ilaahyadii Masar ee hore Netjeru, oo sidoo kale loogu yeero Neteru ama Netjer.[6] Kemetics sidoo kale badanaa waxay doorbidaan inay ugu yeeraan Netjeru orthography caadiga ah ee Masar-ti aadaankii asalka ahaa: tusaale ahaan, waxay ugu yeeri lahaayeen Horus sida Heru iyo Anubis sida Anpu.

The traditional ancient idea of a solar god in a barque; his daily voyage across the sky (𓇯)
Ancient Isis (ancient Egyptian Isis) in modern imagery; she holds a sistrum in her hand

Qaar ka mid ah Kemetics ama hermeticists waxay sheeganayaan xiriir toos ah oo lala yeesho bulshada qarsoodiga ah ee la sheegay inay si joogto ah u jireen tan iyo markii la mamnuucay Paganism-ka uu sameeyay boqortooyada Roomaanka Theodosius I sannadkii 392 CE, ama tan iyo xiritaankii macbudkii Masar ee ugu dambeeyay (ee ilaahiyadda Isis ee jasiiradda Philae) waxaa sameeyay Boqor Justinian qiyaastii 535.[7][8] Si kastaba ha ahaatee, sheegashooyinkan waa kuwo aan taariikh ahaan la caddayn karin.[9]

Tan iyo xilligii Hellenistic, diinta Masar-ti aadaankii waxay saameyn ku yeelatay nidaamyo badan oo caqiido ah.[10] Tusaale ahaan, Hermeticism waxay ku saleysan tahay wax-baridda Hermes Trismegistus (oo ah isku-darka ilaaha Giriigga Hermes iyo ilaaha Masar Thoth). Christianity-gii hore iyo kii dhexe sidoo kale waxay ku dareen fikirka Masar-ti aadaankii, oo ay ku jiraan khuraafaadka dheeraadka ah ee Baydka ee joogitaanka Ciise Masiix ee Masar, aqoonsiga awoodda Hermes Trismegistos ee Aabayaasha Kaniisadda iyo falsafada Dhexe, ama la qabsiga khuraafaadka la xiriira ilaahiyadda Isis.[11][12] Khuraafaadkan badanaa waxay u tarjumaan dhaqanka Masar-ti aadaankii, diinta, iyo ilaahyada si calaamadaysan.[13] Taas beddelkeeda, ujeeddada kooxaha Kemetic waa soo celinta in ka yar ama ka badan oo adag ee nidaamka diinta ee qaabkeeda taariikhiga ah, in kasta oo Kemetists guud ahaan ay qirayaan in nuqul sax ah oo buuxa oo ah dhaqamada qadiimiga ah aan mar walba suurtagal ahayn ama xataa la talin karo.[14]

Diinta Masar-ti aadaankii waxay soo martay isbeddello adag oo wakhti ka waqti ah waxaana loo caabuday si kala duwan meelo kala duwan.[15][16] Hal ilaah wuxuu yeelan karaa xiriirro khuraafaad oo kala duwan iyo siyaabo caabudaad oo ku jira nomes shakhsi ah ama xataa macbudyo shakhsi ah. Way adagtahay in la raadiyo qaab dhab ah oo asal ah oo ah diinta Masar oo si fudud loo tilmaami karo oo dib loo dhisi karo (eeg Reconstructionism).

Mabaadi'da Kemetism-ka

[wax ka badal | wax ka badal xogta]
Hunefer wuxuu jilba joogsadaa si uu u caabudo hortooda shirkad ilaahyo ah.
Hunefer wuxuu jilba joogsadaa si uu u caabudo hortooda shirkad ilaahyo ah.[18]
Sun god as "Lord of Order"

Hal mabda' muhiim ah oo Kemetism ah waa maat, nidaam. Fikraddan waxay ahayd mid ka mid ah saldhigyada fikirka diimeed ee dadkii hore ee Masar - dhawrkeeda waxaa loogu talagalay inay xaqiijiso xasiloonida adduunka iyo socodkeeda nidaamsan. Muhiimadeeda waxaa ka muuqata xaqiiqda ah xataa faraonkii, oo loo fahmay inuu ahaa qof ilaah ah, inta badan waxaa lagu eedeeyay inuu mas'uuliyad ka saaran yahay oo uu wax ku biiriyo maat. Astaanta fikradda diinta Masar-ti aadaankii waxay ahayd ilaahiyadda magaca leh Maat iyo calaamadeeda baaliga gorayada.

Natiijo ahaan, ixtiraamka xeerarka dhammaan noocyada ah ee qof kasta wuxuu ahaa mid la mid ah taageerada iyo dayactirka nidaamka caalamiga ah, halka aan la dhawrin ay horseedi karto burburkeeda. Burburka maat wuxuu horseedi lahaa dhimashada adduunka iyo guusha fowdada. Si loo raadiyo maat, dadka ku dhaqma Kemetism waxay raaci karaan fikradaha anshaxa ee adkaada iyo akhlaaqda wanaagsan. Si kastaba ha ahaatee, ma jiro qoraal si cad u xiraya oo qeexaya caadooyinka anshaxa.

Dhaqanka diinta

[wax ka badal | wax ka badal xogta]
A Kemetic altar with a small offering
File:Mezaenaset's household Kemetic Shrine.jpg
Household Kemetic shrine

Dhaqanka Masar-ti aadaankii wuxuu sharfay maat, fikrad ka kooban runta iyo sharafta. Caabudaadda cibaadada ee ilaahyada ee raadinta maat sidaas darteed waxaa loo arkaa mid quduus ah. Ilaahyadii hore ee Masar ee caanka ahaa ee la caabudo waxaa ka mid ah Ra, Amun, Isis iyo Osiris, Thoth, Sekhmet, Bastet, Hathor, iyo kuwo kale.

Caabudaaddani guud ahaan waxay qaadataa qaab ducada, qurbaan, iyo dejinta meelaha allabariga.[19] Meelaha allabariga waxaa inta badan la dhisyaa iyadoo la isticmaalaya taallo ama matalaad laba-cabbir ah oo ka mid ah hal ama in ka badan oo ilaahyo ah, maadaama ay u adeegaan sidii xarunta diiradda ee caabudaadda.[20]

Waxyaabaha dheeraadka ah ee meesha allabariga waxaa ka mid ah shumac, qurbaan loogu talagalay, tusbaxyo duco, gubasho uunsiga, iyo hal ama in ka badan oo suxuun ah oo loogu talagalay qurbaanka cuntada.[21] Inta badan qurbaanka Kemetic waxay isku dayaan inay ilaashadaan dhaqanka, iyagoo bixinaya shay isku mid ah ama la mid ah oo ay Masriyiintii hore bixin lahaayeen.

Ururada Kemetism-ka

[wax ka badal | wax ka badal xogta]

Kemetic Orthodoxy

[wax ka badal | wax ka badal xogta]
The Truth and the Mother, the main shrine of Kemetic Orthodoxy

Bulshada Mareykanka ee Kemetic Orthodoxy waxaa la aas aasay 1980-meeyadii. Waxay isu keentaa xubno ka kala yimid gobollo kala duwan, iyo sida uu qabo dabeecadeeda, waxay isku daydaa inay raacdo dhaqanka Masar sida ugu dhow ee suurtogalka ah oo ay dib u soo noolayso.[22]

Gabi ahaanba ruuxaas, waxaa madax u ah maamul (hadda Tamara Siuda) oo isticmaalaya qaar ka mid ah cinwaannada iyo sifooyinka kale ee Faraonnadii hore ee Masar. Waxaa loo fahmay inay tahay qaab-muujinta hadda ee ka boqortooyada ah, dahabka ku dhex jira ruuxa Hora, oo ah dhinac ka mid ah ilaahnimada oo lagu muujiyey qaab bini'aadam ah oo ah hoggaamiye ruuxi ah bulshada dhexdeeda.[22]

Dhanka kale, waa dhaqdhaqaaqan halkaas oo ka bixitaanka fikradda dhaqameed (oo ah tan ugu dhow diinta Masar) ee ilaah/ilaahyada, lagu muujiyey fikradda monolatry oo ah caqiidada rasmiga ah, ay tahay mid aad u cad.[4]

Fellowship of Isis

[wax ka badal | wax ka badal xogta]

Nooc kale oo ka mid ah ururka Kemetic waa Fellowship of Isis, oo lagu sameeyay Ireland. Waxay kaga duwan tahay inta badan kuwa kale in, iyadoo la raacaya qaabka xilligii dambe ee dareenka henoteistic, ay diiradda saarto cibaadada ilaahiyadda Isis, oo loo beddelay jawiga Giriigga qadiimiga ah iyo Roomaanka. Sidaa darteed dhaqanka Masar waa la beddelay isaga oo ay ugu wacan tahay tarjumaaddoodii hore, syncretism diimeed, iyo multiculturalism casriga ah.[23]

Ausar Auset Society

[wax ka badal | wax ka badal xogta]

Ausar Auset Society waa urur ruuxi ah oo Pan-African ah oo la aas aasay 1973 waxaa aas aasay Ra Un Nefer Amen.[24] Waxay xarunteedu tahay Brooklyn, New York. Waxay isticmaalaan bilicda Masar-ti aadaankii sida saldhigga diintooda.

Bulshooyinka kale ee Kemetist waxaa ka mid ah The Living Nuhati, iyo Ta Noutri ee Faransiiska ah ee shaqada ka tagtay.[25]

  1. ↑ Daugherty, Michelle (2 October 2014). "Kemetism. Ancient Religions in our Modern World". Michigan State University. USA. Archived from the original on 28 Bisha Labaad 2018. Retrieved 18 January 2017. {{cite news}}: Check date values in: |archive-date= (help)
  2. ↑ Harrison, PM (2012). Profane Egyptologists: The Revival and Reconstruction of Ancient Egyptian Religion. UCL (University College London).
  3. ↑ "Khémitisme, Tradition païenne égyptienne, la religion des anciens égyptiens" (in French). Archived from the original on 2008-12-19. Retrieved 2008-08-21.{{cite web}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  4. 1 2 "What is Kemetic Orthodoxy? Introduction" (in English). Archived from the original on 2008-09-11. Retrieved 2008-08-19.{{cite web}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  5. ↑ Verner, Miroslav; Bareš, Ladislav; Vachala, Břetislav (2007). Encyclopedia of Ancient Egypt. Prague: Libri. p. 168. ISBN 978-80-7277-306-0.
  6. ↑ "Netjer | Kemet.org". www.kemet.org. Retrieved 2023-03-25.
  7. ↑ David(ova), Rosalie (2006). Religion and Magic of Ancient Egypt. Translated by Vymazalová, Hana. Prague: BB/art. p. 333. ISBN 80-7341-698-0.
  8. ↑ Verner, Bareš, Vachala, p. 139
  9. ↑ DeTraci Regula (2002). Isis and her mysteries: understanding the universal goddess. Translated by Muková, Ivana. Prague: Book Club. p. 35. ISBN 80-242-0806-7.
  10. ↑ Hornung, Erik (2002). Mysterious Egypt: the roots of Hermetic wisdom. Translated by Plzák, Allan. Prague: Paseka. pp. 9n, 175n. ISBN 80-7185-436-0.
  11. ↑ Forman, Werner; Quirke, Stephen (1996). Afterlife on the Nile. Translated by Bareš, Ladislav. London: Opus Publishing. pp. 17, 177n.
  12. ↑ Hornung, p. 74n
  13. ↑ see, e.g., Kefer, John (1991). Synthetic Magic. Prague: Trigon. pp. 136n. ISBN 80-85320-18-5.
  14. ↑ Naydler, Jeremy (1999). Temple of the Cosmos: the Ancient Egyptian Experience of the Sacred. Translated by Krůta, Miroslav. Prague: Volvox Globator. pp. 8n. ISBN 80-7207-245-5.
  15. ↑ David(ova), Rosalie (2006). Religion and Magic of Ancient Egypt. Translated by Vymazalová, Hana. Prague: BB/art. p. 68. ISBN 80-7341-698-0.
  16. ↑ Assmann, Jan (2002). Egypt: theology and piety of an early civilization. Translated by Krumphanzlová, Barbora; Bareš, Ladislav. Prague: Oikuméné. ISBN 80-7298-052-1.
  17. "papyrus | British Museum". www.britishmuseum.org (in Ingiriisi). Retrieved 2024-04-07.
  18. ↑ "papyrus | British Museum". www.britishmuseum.org (in Ingiriisi). Retrieved 2024-04-07.
  19. ↑ "Kemetic Starter Guide". The Twisted Rope (in Ingiriisi). 2011-11-08. Retrieved 2018-12-12.
  20. ↑ DeTraci Regula (2002). Isis a její mystéria : poznání univerzální bohyně. Translated by Muková, Ivana. Prague: Book Club. p. 17. ISBN 80-242-0806-7.
  21. ↑ LaBorde, Sharon (2017). Following the Sun: A Practical Guide to Egyptian Religion (New Revised ed.). ISBN 978-1-365-87722-3.
  22. 1 2 "Biography of Hekatawa I, our Nisut (AUS)" (in English). Archived from the original on 2011-01-11. Retrieved 2008-08-19.{{cite web}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  23. ↑ See the book Regula, DeTraci (2002). Isis and her mysteries: the knowledge of a universal goddess. Translated by Muková, Ivana. Prague: Book Club. ISBN 80-242-0806-7., which is not, however, the official text of the community.
  24. ↑ Asante & Mazama (2005). Encyclopedia of Black Studies. Sage Publications. p. 104.
  25. ↑ Ta Noutri is referred to as a Kemetic organization by the website Religioscope Archived Nofeembar 24, 2007 // Wayback Machine iyo the website Unisson
  • Marilyn C. Krogh; Brooke Ashley Pillifant, Kemetic Orthodoxy: Ancient Egyptian Religion on the Internet: A Research Note, Sociology of Religion (2004).
  • Ellen Cannon Reed, Circle of Isis: Ancient Egyptian Magic for Modern Witches (2002), ISBN 978-1-56414-568-0.
  • J. G. Melton, Encyclopedia of American Religions, 5th ed., Detroit (1996).

Xiriirinta dibadda

[wax ka badal | wax ka badal xogta]

Warbaahinta la xiriirta Kemetism ee Wikimedia Commons