Maxkamadda Caddaaladda Bariga Afrika
Maxkamadda Caddaaladda Bariga Afrika ( EACJ ) waa hay'ad garsoor oo ku salaysan heshiis oo ka tirsan Bulshada Bariga Afrika oo loo xilsaaray inay hubiso u hoggaansanaanta sharciga marka la fasirayo iyo la adeegsanayo iyo u hoggaansanaanta Heshiiskii Bulshada Bariga Afrika ee 1999. Maxkamaddu waxay ka kooban tahay laba qaybood: Qaybta Darajada Koowaad iyo Qaybta Racfaanka. [1] Garsoorayaasheeda, ugu badnaan toban Qaybta Darajada Koowaad iyo shan Qaybta Racfaanka, waxaa magacaabaya Shir-madaxeedka, oo ah hay'adda ugu sarreysa bulshada, oo ka mid ah dadka ay soo jeediyaan Dowladaha Iskaashiga ah ee leh daacadnimo la xaqiijiyay, dhexdhexaadnimo iyo madaxbannaani isla markaana buuxiya shuruudaha looga baahan yahay dalalkooda si ay u qabtaan xilka garsoorka sare, ama sharci yaqaanno leh karti la aqoonsan yahay.
Awoodda maamulka
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Maxkamaddu waxay awood u leedahay fasiraadda iyo hirgelinta Heshiiska waxayna yeelan kartaa awood kale oo asal ah, rafcaan, xuquuq aadane ama awood kale marka la soo gabagabeeyo hab-maamuuska si loo xaqiijiyo awooddaas ballaaran. Tixraaca maxkamadda waxaa laga yaabaa inay leeyihiin Dadka Sharciga ah iyo kuwa Dabiiciga ah, Dowladaha Iskaashiga iyo Xoghayaha Guud ee bulshada.
Saldhigga uu qof kasta oo degan Gobolka Lamaanaha ahi u gudbin karo go'aan ka gaarista Maxkamadda, sharci ahaanshaha Sharci kasta, xeerar, tilmaamo, go'aan ama tallaabo kasta oo ka dhan ah Dowladda Lamaanaha ama hay'ad ka tirsan Bulshada ayaa ku salaysan inay tahay "sharci darro" ama "jebinta" qodobbada Heshiiska.
Awoodda maxkamadaha qaranka waa la baabi'iyaa meel kasta oo Heshiisku u gudbiyo Maxkamadda Bariga Afrika, maadaama go'aannada Maxkamadda ee ku saabsan fasiraadda iyo hirgelinta Heshiiska ay ka horreeyaan go'aannada maxkamadaha qaranka ee ku saabsan arrin la mid ah.
Xukun
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Waa waajib in Maxkamaddu ay tixgeliso oo ay go'aamiso tixraac kasta oo loo sameeyay iyadoo la raacayo Heshiiska iyadoo la raacayo xeerarkiisa ka dibna ay ka soo saarto, kalfadhiga dadweynaha, xukun sababaysan oo, dib u eegis ku xiran, ah mid kama dambays ah, oo waajib ah, dhammaystiran oo aan racfaan laga qaadan karin.
Codsiga dib u eegista xukunka waxaa loo gudbin karaa Maxkamadda. Laakiin, haddii ay ku saleysan tahay ogaanshaha xaqiiqo si gaar ah u saameyn karta xukunka haddii Maxkamadda loo soo gudbiyay xilligii xukunka la bixiyay, laakiin waqtigaas su'aasha laga keenay, aysan aqoon Maxkamadda iyo dhinaca codsiga sameynaya, iyo sidoo kale aan, iyadoo si macquul ah loo baaray, lagu ogaan karin dhinacaas ka hor inta aan xukunka la gaarin, ama sababo la xiriira khalad, khiyaano ama qalad ka dhacay diiwaanka ama sababtoo ah caddaalad darro la sameeyay.
Mustaqbalka maxkamadaha kale ee gobolka ee leh awoodo is khilaafsan sida Suuqa Guud ee Bariga iyo Koonfurta Afrika, Bulshada Horumarinta Koonfur Afrika iyo Maxkamadda Afrika ee Xuquuqda Aadanaha iyo Dadka ayaa shaki weyn laga qabaa qodobbadan awgood.
Aqbalaadda
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Khilaaf kasta oo ku saabsan fasiraadda ama hirgelinta Heshiiska ama mid ka mid ah arrimaha loo gudbiyay Maxkamadda laguma soo rogi karo hab kasta oo lagu xalliyo marka laga reebo kuwa ku xusan Heshiiska. Haddii khilaaf loo gudbiyo Maxkamadda, Dowladaha Iskaashiga waxaa lagu amray inay ka fogaadaan tallaabo kasta oo waxyeello u geysan karta xallinta ama sii xumayn karta khilaafka, Dowlad Wadaag ah ama Goluhu waa inay "qaadaan", iyada oo aan dib loo dhigin, tallaabooyinka loo baahan yahay si loo hirgeliyo xukunka Maxkamadda.
Garsoorayaasha
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Qaybta Racfaanka
[wax ka badal | wax ka badal xogta]
Nestor Kayobera (President)
Anita Mugeni (Vice President)
M'Inoti Kathurima
Cheberion Barishaki
Omar Othman Makungu
Qaybta Heerka Koowaad
[wax ka badal | wax ka badal xogta]- Yohane B. Masara (Principal Judge)
Dr. Charles O. Nyawello (Deputy Principal Judge)- Richard Muhumuza
- Richard W. Wejuli
- Dr. Leonard Gacuko
Kayembe Kasanda Ignace Rene
Isbarbardhigga Maxkamadda Xuquuqda Aadanaha ee Yurub
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Sida kor ku xusan EACJ waxay leedahay awood aad u ballaaran oo dhammaystiran marka loo eego Maxkamadda Xuquuqda Aadanaha ee Yurub, maadaama aysan jirin daal ku yimid xukunka daaweynta maxalliga ah, awoodda xuquuqul insaankana waxay ku salaysan tahay ACHPR oo aan ahayn Axdiga Yurub ee Ilaalinta Xuquuqda Aadanaha iyo Xorriyadda Aasaasiga ah (ECHR).