Naaleeye Ali
mb|Naaleeye Ali]]
Naaleeye Ali waa Beel ka tirsan beelaha Makaahiil, Ee Sacad Muuse ee beelweynta Isaaq Waxa ay Degan yihiin Somaliland Beeshani waxay degaan iyo taariikh soo jireen ah ku leeyihiin gobollada Maroodijeex iyo Saaxil, gaar ahaan deegaannada Bulxaar iyo Daarasalaam.
Asal ahaan, Beesha Naaleeye Cali waxa uu ka soo farcamay Makaahiil Sacad muuse ee Habr Awal, waxaana jufadani ka kooban tahay saddex ardaa oo waaweyn:
1. Samatar Naaleeye
2. Xildiid Naaleeye
3. Geedi Naaleeye
Taariikh
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Beesha Naaleeye Cali waxay qayb ka ahayd hab-dhaqameedkii iyo xeer-ilaalintii beelaha Isaaq. Waxay door ku lahaayeen:
- xallinta khilaafaadka,
- nabadaynta bulshada,
- ilaalinta xeer-hoosaadyada dhaqanka,
- iyo ka qaybqaadashada maamulka dhaqanka ee deegaanka.
Deegaanka
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Naaleeye Cali waxa ugu badan deegaannada ku teedsan:
- Bulxaar (Saaxil),
- Daarasalaam (Maroodijeex),
iyo tuulooyinka bannaanada u dhexeeya Berbera iyo Hargeysa.
Aqoonyahanno iyo Hal-abuur
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Qofafka ka soo jeeda Naaleeye Cali ee caan ka noqday suugaanta, dhaqanka iyo maamulka bulshada waxaa ka mid ah:
- Maxamed Xashi Dhamac “Gaarriye” – Abwaan Soomaaliyeed.
- Yuusuf Xandule Cadey-maaayaan – Hal-abuur dhaqameed.
- Maxamuud Qaalib Cali “Dable” – Oday dhaqameed iyo guddoomiyaha Hoodaale.
Hogaanka Dhaqanka
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Beesha Naaleeye Cali waxay leedahay cuqaal iyo madax dhaqameed door ka qaata maamulka bulshada. Kuwa la yaqaan waxaa ka mid ah:
- chief Caaqil Jaamac Seed Geelle
- Caaqil Faarax Yuusuf Tahar
- Suldaan Maxamuud Siciid Maxamed
Doorka bulshada
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Beesha waxay door ku leedahay:
- ilaalinta nabadda iyo wadajirka bulshada,
- xeer-dejinta iyo maamulka dhaqanka,
- ka qaybqaadashada dhaqaalaha xoolaha iyo ganacsiga xeebaha.
Tixraacyo
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Lewis, I.M. A Pastoral Democracy: A Study of Pastoralism and Politics in Northern Somaliland. Oxford University Press. Samatar, S.S. Poetry and Power in Somali Society. Indiana University Press. Somaliland Ministry of Interior. Register of Traditional Leaders. 2022. British Somaliland Protectorate Archives. Tribal Distribution in the Berbera District (1944–1959). Hargeysa Research Publications. Clans and Lineages of Northern Somalia. 2014 [1]
- ↑ "Naaleeye Ali Abokor – Subeer Awal". Abtirsi.com. James Dahl. Retrieved 14 November 2025.