Sheekh Cabdi Gaafle
Sheikh Abdi Abukar Gaafle ,(Soomaali: Sheekh Cabdi Gaafle), waxa uu ahaa hoggaamiyihii Kacdoonka Beesha Biimaal ee lagaga soo horjeeday gumaystihii Talyaaniga ee Koonfurta Soomaaliya. Waxa uu ku dhashay Carmadow (Ceelwareegow) oo u dhow Degmada Marka, Soomaaliya 1852, waxa uu ku dhintay 1922dii Laantabuur, Degmada Raaxoole, Soomaaliya. Waxaa lagu tilmaamaa mid ka mid ah hoggaamiyeyaashii wax iska caabinta ee ugu caansanaa taariikhda koonfurta Soomaaliya.
Taariikhda
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Sheikh Abdi Abikar Gāfle or also more famously known as Gāfle (Somali: Sheekh Cabdi Abiikar "Gaafle"). Biimaal Macallin (Macallin-Sheekh) oo caan ahaa iyo halgamaagii ku dhashay tuulada Armadoobe sannadkii 1852. Sidoo kale wuxuu ahaa nin si weyn uga dhex muuqday Kacdoonkii Biimaal ee lagaga soo horjeeday Talyaaniga. Wuxuu la kulmay dhammaadkiisii 1922 Waxa uu ku soo koray waxbarashadiisii Qur’aanka kariimka ah iyo wax-barashadiisa isagoo jooga guriga, ka dib waxa loo diray waxbarasho sare oo diinta islaamka ah oo uu u diray xaruntii Ceel-jaalle ee u dhaw magaalada Marka . Wuxuu bartay maadooyinka:
- 1. Fiqhi (Fiqhiga Islaamka).
- 2. Tafsiirka (Tafsiirka Qur'aanka iyo Tafsiirka).
- 3. Xadiis (Xadiiskii Nebi Muxammad, Sunnada).
Sheekh Cabdi Abiikar Gāfle waxa uu wax ka bartay shuyuukhdo aad loo yaqaannay oo ay ka mid ahaayeen Sheekh Cusmaan Sheekh Xasan iyo Sheekh Muxammad Cabdalla oo loo yaqaannay ‘Baarmawaaye’. Gaafle waxa uu sii noqday shakhsi caan ka ah beesha Biimaal.
Sannadkii 1888-kii, Gaafle waxa uu bilaabay in uu si badheedh ah ugu socdaalo dhammaan dooxada Shabeelle isaga oo ku wacdiya fikirkiisa, baridda iyo digniinta dadweynaha iyo gumaysigii Talyaaniga
Kacdoonka Biimaal
[wax ka badal | wax ka badal xogta]golaha qabiilka ) June 1896 oo uu hogaaminayey ciidan ka dhan ah Talyaaniga. Gāfle wuxuu ka dambeeyay isbahaysigii Daraawiishta iyo hoggaamiyahoodii Sayid Maxamed . Inkastoo daraawiishtu ay Gaafle siiyeen hub, haddana lama dagaalamin. Gaafle ayaa la sheegay in uu sii waday iska caabintiisa ilaa 1908.
Tixraac
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Daraasado ku saabsan Dawladnimada