Sheekhaar
| Sheekhaar شيخار | |
|---|---|
| Sheekhaar – farac katirsan Reer Geedoow | |
| Qowmiyad |  Soomaali |
| Meelaha ay dagaan | Soomaaliya Kenya |
| Kasoo farcmey | Sheekhaar شيخار |
| Qabiilka waalidka | Cabdulle |
| Tirada dadka | Xog lama hayo |
| Laamaha | |
| Luuqada | Af-Soomaali, lahjad (Af-Shabeelle) |
| Diinta |  Islaam Sunni |
Sheekhaar waa dad Soomaaliyeed oo ka soo farcamay Reer Geedoow, oo ah beel ka tirsan beelaha Reer Shabeelle. Sheekhaar waxa ay degaan Soomaaliya, Itoobiya iyo Kenya. Waxa ay si gaar ugu badan yihiin hareeraha Webiga Shabeelle, oo ay aad u degaan.
Hordhac
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Sheekhaar waxay si weyn ugu nool yihiin geyiga Soomaaliyeed, gaar ahaan hareeraha Webiga Shabeelle, oo ah isha ugu weyn ee noloshooda maadaama ay yihiin beeraley. Waxay caan ku yihiin ku dhaqanka iyo ilaalinta diinta Islaamka, waxbarashada, nabadda iyo wax-soo-saarka beeraha.
Asalka magaca
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Magaca Sheekhaar wuxuu ka yimid isku darka erayada "Sheekh" iyo "Aar", wuxuuna ka dhashay magaca awoowga dadka Sheekhaar, ee Sheekh Aar Aw Raamey Subugle.
Taariikhda
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Deegaanada
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Sheekhaar waxa ay degaan deegaano ballaaran, oo ay ka midyihiin:
Itoobiya waxa ay ka degaan DDS, gobolka Qallaafo, gaar ahaan tuulooyinka kala ah:
- Arjac
- Kurtumaaleey
- Buula Malis
- Balada Aamin
- Yaasiin Laawe
- Dhuun-Gal
- Isma Rabo
- Maroodiley (Dabeyl-Yaaboow)
- Dariiqo.
Soomaaliya waxa ay aad u degaan gobolada kala ah:
- Shabeellaha Hoose, gaar ahaan degmada Buulo mareer oo ay aad u degaan
- Hiiraan
- Shabeellaha Dhexe
- Banaadir iyo gobolada kale.
Kenya waxa ay degaan gobolka kala ah:
Qaybaha
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Sheekhaar waxay u kala baxaan laba qoys oo waaweyn, oo kala ah:-
Jilib kastaa wuxuu leeyahay laamo iyo qoysas hoosaadyo.
Diinta iyo dhaqanka
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Dadka Sheekhaar waxa ay si rasmi ugu dhaqmaan diinta Islaamka, gaar ahaan Sunni ee mad-habadka Imaamu Shaafici Alle ha uraxmadee. Waxa ay caan kuyihiin:
- Barashada Qur'aanka iyo tafsiirka.
- ka howlgalka howlaha diineed ee deegaanka
- Wadajirka bulshada iyo ixtiraamka madaxda, odiyaashada, haweenka, caruurta iyo deriska.
Dhaqanka Sheekhaar waxaa ku weyn watadatashiga, marti-Soorka, ilaalinta diinta Islaamka, xeerarka dowladaha ay degaan iyo xeerka guud ee uyaala laftigooda.
Dhaqaalaha iyo noloshada bushada
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Dhaqaalaha iyo noloshada bulshada waxa ay ku tiirsantahay beeraha oo ay beertaan dalagyada kala ah:-
- Messegada
- Digirta
- Sisinta
- Cambaha
- Mooska
Iyo khudaarta kale ee kala noocyadeeda kala duwan.
Hogaaminta
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Hogaamiyaha guud wuxuu ka soo jeedaa qoyska Jiwid waana curadka. Hogaamiyaha waxaa lagu magacaabaa ama loogu yeeraa Sheekh. Waa masuulka ugu sarreeya ee dadka Sheekhaar, wuxuuna ka masuul yahay arrimaha diinta, dhaqanka, siyaasadda iyo hogaaminta guud ee dadka Sheekhaar.
Balse, waqtigaan la joogo booska Sheekha waa mid banaan.
Nidaamka hogaaminta
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Nidaamka hogaaminta waa Sheekhtooyo, oo uu hogaamiyo Sheekh, una taagan arrimaha diinta, dhaqanka iyo siyaasadda. Sheekha waa dhaxaltooyo oo waxaa iska leh qoyska curadka ee Jiwid, kuxigeenka waxaa iska leh qoyska Hanle.
Hogaamiyaashii hore
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Farqiga u dhexeeya Sheekhaar iyo Sheekhaal
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Waxaa muhiim ah in la kala saaro Sheekhaar iyo Sheekhaal, waayo waa dad kala madax-bannaan, inkasta oo magacyadoodu isu dhaw yihiin.
Sheekhaar waa farac katirsan Reer Shabeelle, Sheekhaalna waa farac katirsan Hiraab. Sidaas awgeed waa dad aad ukala madax banaan.
Sidoo kale eeg
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Tixraacyo
[wax ka badal | wax ka badal xogta]- Taariikhaha afka lagu kala gudbiyo ee odiyaasha laga soo xigtay (2020).
- Wareesiyo lala yeeshay taariikhyadana Dadka Sheekhaar (2024).
- Xog uruurin socotay muddo dheer.