TAARIIKH NOLOLEEDKII ALLAHA UNAXARIISTEE ABWAAN CABDIXAKIIN CABDILAHI Jibriil OO KU MAGAC DHEERAA ABWAAN QIIQ.
Taariikh Nololeedkii Abwaan Qiiq 1973-2018
Sanadkii 1973-kii ayuu cabdixakin cabdilahi jibril ‘qiiq’ ku dhashay magaallad xero-geel oo oo ka tirsan degmada aw-bare ee gobolka faafan, ismaamulka dawlad deegaanka soomaalida. Magaallada xero-geel. Xeo-geel waxay qiyaastii ____km ka xigtaa magaalada jigjiga oo ay kaga began dhinaca koonfur galbeed. Halkaas ayuu ku indho-dilaacsaday ku kacaamay oo uu ka fuulay jaranjarada hawsha raacatada xoolaha.abwaamku waxa uu ka dhashay qoys xoolo dhaqato beeralay ah. Waxa uu ahaa qofka.____Ee qaykooda waxana ka waynaa___ halka ay ka yaraayeen___
Halkaas ayuu quraanka, qalinka iyo tacliinta macalin iskugu qabtay. mudadii uu abwaanku ku jiray wakhtiga caruurnimada waxa uu la kulmay dhibaatooyin argaxleh oo dagaal iyo tukhaymo. Abwaanka oo ka sheekaynaaya maalin maalmahaa ka kida waxa uu yidhi, “dharaar aniga oo maqal ku eegaya roga daalalay ayaan diyaarad arkay kadibna iyadoon iga libdhin ayay xerageel gantaal ku dhufatay, gariirkii kadibna waxaan arkay hooyo ilaahay ha u naxariistee oo soo orod ileh waa sawirada igu soo dhacaya markaan xasuusto” waxana uu ka abwaanku tiriyay gabaygan oo uu ku sawirayo xaalladaaa oo ahayd mid noloshiisa mahadho ku abuurtay.
Anigoo ristii daalaley maqal ku raacaaya.
Reedhyowgii hargaysaad markuu noogu riday heesta.
Roga iyo dagaalkii ahaa Riixa dhinaciina.
Rayid caalamkoo idil dhacdadii raali galinweyday.
Jabhad raxana milatari raxliyo raxan daraawiisha.
Sidii roodhidoo kale markuu raacba dhan i goostay.
CABDIYOOW rugtii laygu dhalee raxanku noo yiilay.
Rafaad baan la kowsaday markaan raadka soo dhigaye.
Madfac reema rasaas qiiqda oo ruushka laga keenay.
Gantaalaha ridada dheer ah iyo rookadkiyo suuga.
Rigta jiibka taangiga ruclayn raranka beebeega.
Hoobiyaha ruqaansiga arlada rogaya ciideeda.
Gantaalaha ridada dheerlehiyo Rookadkiyo suuga.
Dadkaygoo diyaarado wax rida lagu rushaynaayo.
Raqdiisiina ay wadhantahoo bahalku ruugaayo.
Sabankii la kala rooray ee ruuxba dhinac aaday.
Rufuyuujka waataan galniyo rugaha caydheede.
Rasmi markay u noolayd bulshadii raaflay dhaqanaysay.
Ramad geelna maalaysayoo boorash lagu riixay.
Risiq loo galaameeyay baan raali galinayne.
Abwaanka waxaa hayn Kari wayday noloshii baadiyaha, noloshii deegaankaasi si degdega ayuu uga wareegay. Haddiiba uu kabaha ka soo idlaystay miyigii waxa uu ku horeeyay magaaladda aw-bare. Wax yar hadii uu joogayna baabuur buu ka raacay oo ilaa borama qabtay. Waxa uu dugsiga hoose/dhexe ka galay dugsiga sheekh Cali jawhar, borama. Kulliyadii macalinimada ee jaamicadiii lafoole (muqdisho) ayuu galay, halkaas oo uu shahaadada macalinimo ka qaatay.
Sidii soomaalidama ku wada dhacaday markii ay bur burtay dawladii soomaalidu waxa uu u soo hayaamay oo uu u soo qaxay halkii uu nolosha ka billaabay oo ahaa ismaamulka soomaalida itoobiya. Wakhtigaas oo ay sii bur-burtay dawladii dargiga ee itoobiya ka talinaysay. Kadib burburkii dawladii dhergiga ee itoobiya, dawladii talada la wareegtay waxay xaquuq u siisey ismaamulkasta in ay afkooda iskumaamulaan ayna wax ku bartaan.abwaanku waxa uu kamid noqdey macalimiintii soomaliyeed ee wax barista ka bilaabay dugsiyada magaalada jigjiga iyo ragii ka shaqeeyay sidii loo horumarin lahaa luuqada afka soomaaliga.waxaana kamid ahaa ragii ay shaqada wada bilaabeen xasan ganey iyo cali bakaal.waxa uu mudada soo saarey ubax arday soomali ah oo aad u tiro badan. Waxa uu dib u gallay kuliyada macalimiinta ee harar, isla markaana sanadkii 1994-kii waxa uu kamid ahaa macaliminta kasoo baxay kuliyada macalimiita ee magaalada harar, halkaas uu kasoo qaatay shahaadada macalinimo.
Waxana uu dib shaqadii baranimo u uuga billaabay dugsiyada ku yaalla magaallada jigjiga waxana ka mida ahaa dugsiyada uu mudada baraha ka ahaa, dugsiga xuseen giire, dugsiga wiil-waal iyo waliba dugsiga sare ee sheikh cabdisalaan oo intuba ku yaala magaallada jigjiga.
Dhinaca kale waxa intaas bar-bar socotay taariikhdiisa suugaaneed oo ahayd mid fanka ummada soomalida uu illahay shinbir uu illaa heerkan ku soo gaadho uuga dhigay. Waxa uu abwaanku ahaa buunigii fanka iyo maada. Waxa uu ka mid noqday safka horena kaga jiraa buundooyinkii isku xidhay fankii hore ee soomaalida iyo Kan casriga.
Hillaadii sanadkii 1995-kii ayuu abwaanku allaha u naxariistee toos fanka cagaha u galiyay. Markii ay qabtii dhacday ee golihii murtida iyo madadaalada dhildhilaha soo saaray ay meesha ka bexeen, abwaan cabdixakiin cabdillaahi jibriil (qiiq) waxa uu ka mid ahaaa ragi dabkii fanka iyo masraxa ahaa ee muqdisho ka baxayay, intay dhimbiil ka qaateen jigjiga geeyay halkaasna ka siraaday ee illaa hargaysa golihii fanka dib uuga oogay.
Waxaana ka mid ahaa gabeygiisii ugu horeeyey:
Anigoo badhaadhiyo
Nimcada hysta baladkayga
Banka diida waaleed anoo kunool
Ayuun bay kac itiri naftaydu
Waxa uu wada shaqayn la sameeyay kooxda ilays band oo xiligaasi ahyd kooxda kaliya eeka asaasnayd magaalada jigjiga. Mudo kadib waxa u abwaanku kamid noqdey ragii sameeyay kooxdii la odhan jirey wadani stars band oo hada loo yaqaano liyuu band iyo waliba anshax band. Oo uu noqdey abwaanka kaliya ee mishiinka u noqday kooxda.ragii ay ku midaysnaayeen kooxahaa waxaa kamid ahaa axmed wali (furinle) oo ahaa musuushinkooda kowaad, beele, xirsi c.laahi, xaliye, shukri, salaam tashoome, adan cadosh iyo abdi muumin.
Waxa uu curiyey oo uu kooxahaa lagarab taagnaa heesaha kala duwan kuwooda jacaylka, wadaniga, wacyigalinta iyo jilitaanka ruwaayado kala duwan oo runtii ahaa dhiirigalin, wacyi galin iyo waliba soo noolaynta hidaha iyo dhaqanka soomaalida
Mudo yar kadib waxa uu soo saarey jiil cusub oo runtii wax wayn kabadaley fanka jigjiga iyo dhamaan geeska Afrika. Waxaana kamid ahaa Ali dhaqan, khadra cabdi silimo, yurub geenyo, maxamed jeesto, mustafe omaar iyo cabdi yare, ku waas oo noqday kuwo majaraha u qabtay fanka gayiga soomaalida.
Waxa uu abwaanku taarikhda iyo mahadhada aan duugoobay magiciisa ku qoray markii uu sameeyay heesta calanka deegaanka oo ahayd mid intaas oo sano loo saro kacayay waxana uu ku qaatay uugu danbayntii heestaa iyo waliba dadaalkiisii wadniyadeed shahaado sharaf heer qaran ah.
Waxa uu abwaanku jigjig ka hayo shaqda baranimo ee uu ku soo saray kumaanaanka arday ee soomalida iyo waliba quudinta iyo kaabe galinta fanka iyo hida soomalida. Waxa ay xukuumadii uu hogaanka u ahaa cabdi maxamuud cumar bilowday inay kula kacaan falal xun iyo waliba kala sooc qaawan oo kala gaynaaya ummada walaalaha ah ee soomalida deegaanka waxana ay si joogta ah xukuumadaasi sharaftooda iyo hal-abuurkooda ugu bilowday gaboodfal guud ahaan hal-doorka deegaanka gaar ahaa abwaanada, fanaaniinta, culimada iyo aqoonyahayka.
Abwaanka oo kamid ahaa hal-abuurada uugu shilis deegaanka isla markaana u adkaysan waayay waxa meesha ka dhacaya ayaa sanadkii 2011 waxa uu gabi ahaan ba abwaanku iskaga tagay caasimada deegaanka soomaalida, isaga oo tagay magaaladaii uu ku dhashey ee xerogeel .mudo kadibna waxa uu gabi ahaan ba ka baxay deegaanka soomalida isagoo tagay magaalada hargaysa. Waxa uu halkaaasi kula midoobey ragii ay kawada tirsanaayeen kooxdii wadani band oo ay mid ahaayeen axmed wali furinle, yurub geenyo iyo khadra cabdi silimo oo iyagu in yar ka hor abwaanka deegaanka dhinacaas uuga baxay. Abwaanka oo ahaa shibir uu illahay fanka soomaalida hibo u saaray marlabaad waxa uu ka mid noqoday ragii ifiinka fanka markale hargaysa, oo bur-burkii kadib aan fan tayo leh kasoo bixin ka shiday, waxana uu ka mid ahaa aas-aaskii kooxda xidigaha geeska oo noqotay koox tayadii fanka dib u noolaysay, isla markaana noqotay koox soo xasuusisa ummada waayihii fanka uu quruxda badnaa iyo xidigihii waabari.
Waxana kamid ahaa ragay kooxdaa wada aas-aaseen xasan saleebaan dhuxul, xasan daahir weedhsame iyo Ahmed wali furinle. Waxa markale kooxdaana ku soo baxay fanaaniin gayiga can ka ah oo ay kamid yihiin: mursal muuse, asma axmed (love) xamda cabdi kinaal, nimcaan cabdirahmaan hilaac, maxamed Bk, Maxamed ciro and kuwa badan.
Mudo markii uu ku jiray fanka iyo kooxda xidiga geeska oo ahayd kooxdii uugu danbaysay ee uu lashaqeeyo ayuu abwaanku si iskiiya uuga baxay kooxda waxana uu mudo hakiyay heesihii uu kaga qayb qaadanayay fanka. Mar la waydiiyay sababta uu fanka uu uuga gaabsadayn waxa uu kaga jawaabay gabay yar oo uu ku sifaynaayo fanka maantu xaalada uu ku sugan yahay iyo sida uu uugu kalifay inuu ka gaabsado. Waxana uu ku yidhi:
Markuu fanku noqday hunguri
Foolxumo lala soo shirtago
Markuu hobol food la baxay
Foorteenbo ku qaaday hees
Markay fugfugtii durbaanku
Fariin gudbin wayday toosa
Markii madax faanka jecel
Fudayd loogu guulwadeeyay
Murtida bulshadii fahmeysay
Fagaaraha markaan ka waayay
Inaan u fikiro sidoodaa
Ayaan ka fogaaday heedhe.
Hillaadii sanadkii 2016 ayaa uu abwaanku ka adkaysan waayay dhibaatadii uu u gasoo hayaamay deegaankiisii oo aad u sii xoogaysanaysa waxana uu billaabay halgan uu bulshadiisa uu uugu hilinayo oo ku gaashamayn hibadiisa hubna kadhigano qalinka. Waxa uu u xidh xidhay halgan uu kaga dhiidhinayo dulmiga ka taagan deegaanka oo markaan meel sare joogay. Waxana uu tiriyay suugaan fara badan oo uu kula hadlayay bulshada deegaanka iyo waliba ragii xkuumada haystay oo uu kaga soo horjeedo dulmiga hadheeyay ummadiisa. Waxa uu abwaanku mudadaa qalinkiisa u horay in uu bulshadiisa uuga hiilayo raga dulinada ku dul caadaystay waxana uu galay halgan dheer oo uugu danbayn illaahay ku guullayay isaga iyo ragii lamidka ahaa.
04-aug-2018 waxa uu abwaanku halgankii qalinka ku jiraba waxa magaallada jigjig ka dhacay boob iyo rashado naf xarbiya oo ay sameeyeen qolyihi uu abwaanku halganka kula jiray nasiib wanaagna waxa meesha ka baxay rajiimkii isaga iyo ragbadan ay diideen innay dulinimo kula noolaadaan kadibna halganka qalinka kala hor yimid.
Isla Aug 15-2018 waxa uu abwaanku kusoo laabaty magaalada jigjiga isagoo ka maqnaa mudo 7 sano ah waxa uu abwaanku mudo u jeelanaa inuu arko magaaladii jigjiga oo xor ah ugu danbayna caga ayuu soo saaray kiyoo dareenmka maalinkaas cabirayana waxa uu yidhi
Jigjiga nabad baa la helay
Dadkuna nolol bay heleen
Nidaam wacan bay heleen
Nasriga rabbi bay heleen
Neecaw xornimay heleen.
Mudo kadib markii dawlada cusub la dhisey, waxaa ushaqo ka bilaabay magaalada jigjiga, isaga oo xataa xaaskii iyo caruurtisii u soo rarey magaalada jigjiga.
Tixo iyo tiraab badan wuxuu dhaaxa curiyo, tuducyada wuxuu meeriyo, hadal tusmeeyo, suugaan tubteedii wuxuu jid bixiyo, halgan tacliineed, mid sugaaneed iyo mid wadaniyadeedba waxa dabada hayba dec 03/2018 waxa uu abwaanku xanuun la jiifsadey cusbitaalka wayn ee referalka ee magaalada jigjiga.geeridu waa xaq, isagoo isla maalintii xigtay ku geeryoodey isla cusbitaalka. Dec 04 2018 waxaa aas qaran loogu sameeyay xabaalaha magalada jigjiga. Maalintan oo runtii qulubta umadda soomalida argagax ku raabtay oo uu nal ka damay halganka murtida, maada, fanka iyo tacliinta Bulshada hadana geesiga ficil wadraysan, milgo iyo sharaf la godgalaa adduunka Kama tago ee jidhkiisa uun baa ka hayaama waxana ka hadha dhaxalka dhitaysan ee uu ummadiisa uuga tagay.
Abwaanku waxa uu ifka kaga tagay 4 caruura iyo hooyadood Oo ay is guursadeen1997 G. C.... Lasoco Q 2aad
