Webiga Aba
| Webiga Aba Webiga Aba | |
|---|---|
| Magac kale | Webiga Aba |
| Dalka | Nigeria |
| Baasin | |
| Nidaamka Wabiga | Webiga Imo |
Webiga Aba waa webi ku yaal koonfurta Nigeria. Waa laan ka mid ah Webiga Imo oo dhex mara magaalada Aba.[1] Isha biyaha ayaa ku taal aagga Okpu-Umuobo (Okpu-Umuobo, Isiala-Okpu iyo Mgboko-Umuette oo ah bulshooyin madax-bannaan) LGA Osisioma Ngwa oo ku taal dhulka Ngwa. Webigan Aba waxaa sidoo kale loo yaqaanaa Waterside.[2]
Webiga ayaa inta badan la iska indha tiray inkastoo uu leeyahay gaar ahaan iyo muhiimad. Hawlaha dadka maxalliga ah ee qoda ciidda kuwaas oo ka soo saara ciidda fiiqan ujeedooyin dhisid ayaa ka dhigaya webiga inuu qulqulo.[3]
Wasakhowga
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Webiga Aba ayaa sannadihii la soo dhaafay wajahay heerar kala duwan oo wasakhow ah oo ka yimid shirkado badan, xoolo-dhaqatada lo'da, iyo dadka deggan bulshooyinka deriska ah. Dadka deggan, oo qaar badan oo iyaga ka mid ah ay hore u isticmaali jireen khayraadka webiga, ayaa sheegay in webigu uu ka buuxay nolol biyoodka oo uu bixiyay biyo la cabo iyo adeegyo kale oo guri oo loogu talagalay dadka bulshooyinka ku nool xeebaha ka hor inta aysan soo bixin ganacsiyo kala duwan oo aan hadda ku shubin qashinkooda biyaha 1970-yadii.[2]
Waxaa ka sii daran, wasakhowga webiga waxaa kordhiyay "Ahiaudele" (suuqa gorgorrada) goobta gawraca iyo suuqa lo'da, kaas oo ku yaal xeebaha webiga. Khayraadka webiga ayaa sii yaraanaya.[2]
Labada goobood oo ay ku yaallaan Nigerian Breweries PLC, Warshadda Aba, ayaa dacwad ka gudbiyay ganacsiga Maxkamadda Sare ee Gobolka Abia waxa ay ku andacoonayaan inay tahay arrin xadgudub deegaan oo socda. Dadka deegaanka ayaa sheegay in Nigerian Breweries ay sii waday inay ku shubto qashinka, kiimikooyinka halista ah, iyo biyaha wasakhda ah ee Webiga Aba, oo si caan ah loogu yaqaanno "Iyi Aza Ogbor" ama "Waterside".[4]
Koorsada iyo arrimaha deegaanka
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Webiga Aba wuxuu dhex maraa Gobolka Abia ee koonfur-bari Nigeria wuxuuna qayb ka yahay nidaamka dheecaanka Webiga Imo ka hor inta uusan ugu dambeyntii ku shubin Badweynta Atlaantik. Webigu taariikh ahaan wuxuu taageeray sahayda biyaha guriga, beeraha, kalluumeysiga, iyo hawlaha warshadaha ee Aba iyo bulshooyinka ku xeeran.[5][6]
Magaalayn degdeg ah iyo horumarinta warshadaha ee ku xeeran Aba ayaa keentay cadaadis sii kordhaya oo saaran webiga. Daraasaduhu waxay soo sheegeen heerar sare oo nafaqooyin, biraha culus, adkaha ganaaxan, iyo wasakhowga microbial ee meelaha qaarkood oo helaya qashinka aan la daweyn ee magaalooyinka iyo warshadaha.[7][8]
Wakaalado deegaan oo kala duwan iyo machadyo tacliimeed ayaa ku taliyay in la hagaajiyo daaweynta biyaha wasakhda ah, la socodka wasakhowga, iyo maaraynta dooxada si loo soo celiyo tayada biyaha loona ilaaliyo nidaamka deegaanka biyaha.[9][10]
Tixraac
[wax ka badal | wax ka badal xogta]- ↑ "Map of Aba, Southeast Nigeria showing the sampling stations of Aba River".
- 1 2 3 "SPECIAL REPORT: Govt looks away as companies spew waste into Aba River endangering lives". Premium Times. Apr 24, 2021. Retrieved 2023-07-10.
- ↑ Izugbara, C. O.; Umoh, J. O. (2004). "Indigenous Waste Management Practices among the Ngwa of Southeastern Nigeria: Some lessons and policy implications". The Environmentalist . 24 (2): 87–92. doi :10.1007/s10669-004-4799-4
- ↑ "Aba communities drag Nigerian Breweries to court over alleged pollution, demand N8b". EmpressiveNaija. 2020-06-11. Retrieved 2023-10-02.
- ↑ "Water quality assessment of Aba River, southeastern Nigeria". Environmental Monitoring and Assessment.
- ↑ Hydrology and Water Resources of Nigeria. Federal Ministry of Water Resources.
- ↑ "Assessment of physicochemical characteristics of Aba River". African Journal of Environmental Science and Technology.
- ↑ "Heavy metal contamination in Aba River". Environmental Monitoring and Assessment.
- ↑ "Integrated management of urban rivers in southeastern Nigeria". Environmental Management.
- ↑ National Water Quality Strategy (Report). Federal Ministry of Water Resources.