U bood nuxurka

Webiga Blyde

Ka Wikipedia
Webiga Motlatse
Webiga Blyde
Webiga Motlatse oo maraya doox dhagax-sandstone ah oo ka hooseeya halka uu ku biiro Treur
Webiga Blyde is located in South Africa
Webiga Blyde
Goobta halka uu ku biiro Blyde-Olifants
Magac kale Webiga Blyde
DalkaKoonfur Afrika
GobolladaMpumalanga & Limpopo
Baasin
Ilaha Ugu MuhiimsanHartebeesvlakte
2,000 m (6,600 ft)
Afka WabigaWebiga Olifants, Koonfur Afrika
Baaxadda Basinka Biyaha2,842 km2 (1,097 sq mi)

Webiga Motlatse[1] ("Webiga Joogtada ah"), Webiga Blyde (Af Afrikaans: Blyderivier "Webiga Farxadda"), ama Webiga Umdhlazi[2] waa webi ku yaal gobollada Mpumalanga iyo Limpopo ee Koonfur Afrika. Wuxuu u qulqulaa dhanka waqooyi isagoo maraya dooxooyin dhaadheer iyo meelo qotodheer oo ka tirsan Drakensberg ee Mpumalanga, ka hor inta uusan gelin gobolka lowveld ee gobolka Limpopo. Asalkiisu wuxuu ka bilaabmaa joog dhan 2,000 mitir oo ku yaal aagga ilaalinta Hartebeesvlakte, waqooyiga Long Tom Pass. Wuxuu dhex maraa Dooxada Webiga Blyde.

Magaca Blyde, oo macnihiisu yahay "farxad" ama "reynreyn"[3] afka Cape Dutch, ayaa loo bixiyay intii lagu guda jiray safar voortrekker. Tani waxay dhacday 1844 markii Hendrik Potgieter iyo kuwo kale ay si nabad ah uga soo laabteen Delagoa Bay iyagoo u tagay inta kale ee kooxdooda oo u haystay inay dhinteen. Iyagoo wali ku jira faham-daradaas waxay magaca u bixiyeen webiga u dhow xeradooda, Treurrivier, ama 'webiga baroorta'. Magaca Motlatse waxaa la sheegaa inuu ka horeeyo magaca Blyde, wuxuuna ka dhigan yahay 'webi had iyo jeer buuxa' afka Sepulane.[4][5]

Laga soo bilaabo aagga qabashada biyaha ee 2,842 km², 220 km² waxaa loo qoondeeyay kaymo ganacsi, iyo ku dhawaad 1,399 km² waxay ka kooban yihiin kaymo asal ah.[6] Beeraha midhaha iyo dalagga ayaa laga aasaasay qaybta hoose ee Blyde qaybtii labaad ee qarnigii 20-aad, iyadoo 23,521 ha loo qoondeeyay waraabinta sannadkii 1995.[6] Hartebeesvlakte, Mount Sheba Nature Reserve, Blyde River Canyon Nature Reserve iyo Blyde-Olifants Conservancy ayaa ilaaliya qaybo kala duwan oo webiga ah.

Gudaha Blyde River Canyon Nature Reserve, waxaa ku biira webiyo ama durdurro dhowr ah. Webiga Treur wuxuu ku biiraa Blyde meesha loo yaqaan Bourke's Luck Potholes, qaybta sare ee dooxada. Marka la sii socdo, waxaa ku biira durdurrada Belvedere iyo Ga-nogakgolo.

Xaruntii tamarta ee Belvedere (oo ku taal 24°39′18″S 30°50′12″E / 24.65500°S 30.83667°E / -24.65500; 30.83667 (Belvedere power station)) waxay ku taal halka ay isaga darsamaan Blyde iyo Belvedere. Laga soo bilaabo 1911[7] ilaa 1992 waxay koronto biyo-dhaliye ah u siisay Pilgrim's Rest iyo bulshooyinka ku dhow.[8] Jid socod maalinle ah oo qiyaastii 10 km ah ayaa u oggolaanaya booqdayaasha inay sahamiyaan aaggan.[7][9]

Webiga Ohrigstad wuxuu ku biiraa Webiga Blyde meesha loo yaqaan Biyo-xireenka Blyderivierpoort. Webigu wuxuu u kala baxaa kanaallo waraab oo dhowr ah marka uu galo lowveld-ka. Sandspruit waa laanta keliya ee muhiimka ah ee lowveld, meel u dhow halka uu ku biiro Olifants.

Qulqulka iyo ka qayb qaadashada

[wax ka badal | wax ka badal xogta]
Webiga Blyde wuxuu ka soo jeedaa dhulalka sare ee Hartebeesvlakte

Webiyada Klein Olifants, Steelpoort iyo Blyde waa laamo koonfureed oo ka mid ah Webiga Olifants, kaas oo gala Beerta Qaranka ee Kruger iyo kaydka gaarka loo leeyahay ee ku dhow, ugu dambayntiina ka gudba xadka Mozambique, halkaas oo uu ku qulqulo Biyo-xireenka Massingir. Wax ku biirinta sanadlaha ah ee Blyde ee Olifants waa 436 milyan m3 oo biyo ah,[6][10] waa qayb muhiim ah oo ay sababtay isku darka roobabka relatiif ahaan sarreeya iyo uumiga hooseeya ee aagga qabashada biyaha.[6]

Noocyada kalluunka

[wax ka badal | wax ka badal xogta]

Kalluunka qalaad sida smallmouth bass, largemouth bass, brown trout iyo rainbow trout ayaa ka jira webiga, kuwaas oo yareeyay baaxadda Treur River barb-ka deegaanka ee qaybaha sare ee nidaamka Webiga Blyde.[11] Waad ku mahadsantahay dib-u-soo-celinta ka dib dib-u-helitaankooda 1970-yadii, Treur River barb hadda way barwaaqoobayaan.[12] Kalluunka buurta Natal, Amphilius natalensis, wuxuu u dhacaa sidii dad gooni ah oo ka mid ah nidaamka Limpopo, iyo durdurka Belvedere waa meesha keliya ee nidaamka Limpopo ee laga helo Rosefin barb, Barbus argenteus.[12] Smallscale yellowfish iyo largescale yellowfish ayaa sidoo kale laga helaa qaybaha hoose ee webiga.[13][14]

  1. Webiga Olifants waxaa hadda loo yaqaan Lepelle
  2. Bulpin, T.V. (2012). Lost Trails of the Lowveld. Pretoria: Protea. p. 42. ISBN 978-1-86919-555-7.
  3. "Dictionary of Southern African Place Names" by RE Raper - HSRC
  4. AENS (1 June 2005), "Blyde Canyon gets new name", Daily Sun, p. 8
  5. Jenkins, Elwyn (2007), Falling into place: the story of modern South African place names, David Philip Publishers, p. 75
  6. 1 2 3 4 International Water Management Institute (IWMI) (September 2008), Olifants River Basin in South Africa (PDF), waternetonline, p. 37, archived from the original (PDF) on 2012-04-03, retrieved 2026-07-07
  7. 1 2 "The Belvedere Day Walk". Trails and walks. Mpumalanga Parks Board. Archived from the original on 24 Bisha Laba iyo Tobnaad 2013. Retrieved 24 December 2013. {{cite web}}: Check date values in: |archive-date= (help)
  8. Viljoen, Buks (17 March 2011). "'Sakesektor moet help met krag'". Beeld. Retrieved 24 December 2013.
  9. "Belvedere Day Hike". Blyde River Canyon: Sights & Activities. modernoverland.com. Retrieved 24 December 2013.
  10. WSAM database - Schultz and Watson, 2002
  11. Roux, F.; Hoffman, A. (2017). "Enteromius treurensis". IUCN Red List of Threatened Species. 2017 e.T2572A100159826. doi:10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T2572A100159826.en. Retrieved 12 November 2021.
  12. 1 2 "The Olifants River System, Ecoregions 4.03 & 4.05". State of the Rivers Report, South African River Health Programme. Water Affairs.
  13. Maimela, Lerato T; Chimimba, Christian T; Zengeya, Tsungai A (2 January 2022). "The effect of rainbow trout ( Oncorhynchus mykiss ) invasions on native fish communities in the subtropical Blyde River, Mpumalanga province, South Africa". African Journal of Aquatic Science. 47 (1): 78–87. doi:10.2989/16085914.2021.1949260.
  14. Roux, Francois (2006). Reproduction strategy of the smallscale yellowfish (Labeobarbus polylepis) and breeding behaviour in the Blyde and Spekboom Rivers (PhD thesis). University of Johannesburg.

Xiriirinta dibadda

[wax ka badal | wax ka badal xogta]