Webiga Dibamba

Webiga Dibamba wuxuu ku yaalla Gobolka Littoral ee koonfurta Cameroon, wuxuuna ugu shubaa Cameroon estuary meel u dhow magaalada Doula.
Goobta
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Webiga Dibamba wuxuu leeyahay dherer dhan 150 kilometres (93 mi) iyo aag ballaaran oo dhan 2,400 square kilometres (930 sq mi). Celceliska qulqulka afka webiga waa 480 mitir kuyuubik ilbidhiqsi kasta.[1] Afkiisa, webigu waa mid uu saameeyo hirarka badda (tidal), wuxuuna ugu qulqulaa estuary-ga iyada oo loo marayo kaymo mangrove ah oo koonfurta ka fidsan Douala ilaa Point Souelaba.[2] Meel u dhow Douala, webiga waxaa ka gudba 370 metres (1,210 ft) buundo wadada weyn ah oo laga dhisay laami (concrete) la diyaariyay 1983–1984.[3]

Taariikh
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Duala, oo maanta ku nool gobolka magaalada Douala iyo hareeraheeda, waxay u guureen goobta ay hadda joogaan iyagoo ka yimid Piti oo ku taal webiga Dibamba, iyagoo barakiciyay beeraleydii Bassa-Bakoko. Dhaqanka Duala wuxuu leeyahay waxay yihiin faracii Mbedi, wiilkii Mbongo, oo ku noolaa Piti.[4] Monneba wuxuu ahaa hoggaamiye Duala ah oo ku sugnaa xeebta Cameroon 1630-meeyadii, wuxuuna ku hawlanaa ganacsiga fool-maroodiga iyo addoonta uu la lahaa reer Yurub. Khariidadaha Dutch-ka ee 1650-meeyadii waxay magaca Monneba saareen Webiga Dibamba, kaas oo loo yaqaan Monneba's Creek ama Channel (Monnebasa Gat).[5]
Dibamba waxay ahayd goobtii dagaallada badda intii lagu jiray Dagaalkii Koowaad ee Adduunka, markii Taliye Ralph Stuart Sneyd uu ka qayb qaatay oo uu quusiyay markab weyn oo Jarmal ah 10 Sebteembar 1914, wuxuuna cadowga ka saaray saldhigoodii Piti.[6]
Arrimaha deegaanka
[wax ka badal | wax ka badal xogta]
Aagga warshadaha ee Bassa ee Douala wuxuu ku dhammaadaa qaab-dhismeedka qulqulka biyaha ee Webiga Dibamba, halkaas oo wasakhdu ka soo baxdo. Dhulka qoyan waxaa si dhakhso ah u gumeystay noocyo duullaan ah (invasive species), waxaana la aqoonsaday tiro badan oo phytoplankton ah, kuwaas oo qaarkood ay sababtay wasakhdu.[xigasho u-baahan] Dhanka gudaha, weli waxaa jira qaar ka mid ah kaymaha qoyan ee joogtada ah ee webiga, laakiin kuwa kale oo badan ayaa la nadiifiyay oo la miiray beeraha timirta saliidda. Xoolaha webiga si fiican looma ilaaliyo. African Manatee (Trichechus senegalensis) waa mid khatar ku jira.[7]
Tixraacyo
[wax ka badal | wax ka badal xogta]- ↑ Jean Folack; Charles Emene Gabche. "ASTAAMAHA DABIICIGA AH IYO KUWA BINI'AADMIGA EE AAGGA XEEBTA CAMEROON" (PDF). Machadka Cilmi-baarista Beeraha ee Horumarinta (IRAD), Cameroon. Archived from the original (PDF) on 27 Luulyo 2011. Retrieved 2011-02-24.
{{cite web}}: Check date values in:|archive-date=(help) - ↑ R. H. Hughes; J. S. Hughes (1992). Tusmada qoyaan-dhuleedka Afrika. IUCN. p. 466. ISBN 2-88032-949-3.
- ↑ "Pont de Douala sur la Dibamba". Structurae. Archived from the original on 2011-06-29. Retrieved 2011-02-24.
- ↑ Dibussi Tande. "Unraveling Conflicting Narratives about the Origins of the Isubu of Bimbia" (PDF). Peuplesawa. Retrieved 2011-02-24.
- ↑ Austen, Ralph A.; Derrick, Jonathan (1999). Middlemen of the Cameroons Rivers: The Duala and their Hinterland, c. 1600–c.1960. Cambridge University Press.
- ↑ Gordon Smith (ed.). "CAMEROONS CAMPAIGN - 1914". Naval-History.Net. Retrieved 2011-02-24.
- ↑ "Cameroon" (PDF). Ramsar Wetlands. Archived from the original (PDF) on 28 Luulyo 2011. Retrieved 2011-02-24.
{{cite web}}: Check date values in:|archivedate=(help)