Webiga Janaale
| Webiga Janaale | |
|---|---|
Khariidada bassin-ka Jubba/Shabeelle | |
![]() | |
| Dal | Itoobiya |
| Gobollada | Oromiya, Soomaalida, Sidama |
| Baasin | |
| Ilaha Ugu Muhiimsan | Buuraleyda Itoobiya 3,479 m (11,414 ft) |
| Afka Wabiga | Meel u dhow Dolo, xadka Itoobiya iyo Soomaaliya 175 m (574 ft) |
| Socodka Wabiga | Jubba → Badda Soomaaliya |
| Nidaamka Wabiga | Bassin-ka Jubba |
| Baaxadda Basinka Biyaha | 82,600 km2 (31,900 sq mi)[1] |
| Dadweynaha | 3,940,000[2] |
| Astaamaha Jirka | |
| Dhererka | 858 km (533 mi) |
| Socodka Biyaha |
|
| Astaamaha | |
| Laamo Wabi | |
| Biyo dhacyo | GD-3 Power Station Reservoir |
Webiga Janaale (sidoo kale loo yaqaan Genale Dorya) waa wabi joogto ah oo ku yaal koonfur-bari ee Itoobiya. Isagoo ka soo kacaya buuraleyda bariga Aleta Wendo, Janaale wuxuu u qulqulaa koonfur iyo bari si uu ugu biiro Dawa xadka Soomaaliya si ay u noqdaan Jubba. Wabiyaasha laamaha ee wabigan waxaa ka mid ah Welmel, Weyib (oo sidoo kale loo yaqaan Gestro), iyo Mena. Del Verme Falls waa muuqaal caan ah oo ka mid ah marin-biyoodkiisa dhexe.
Sida ay qoreen agabka ay daabacday Wakaaladda Tirakoobka Dhexe ee Itoobiya, Janaale wuxuu leeyahay dherer dhan 858 km (533 mi).[3] Wasaaradda Khayraadka Biyaha ee Itoobiya, waxay ku tilmaamtay aagga qabashada biyaha ee bassin-ka webiga Janaale-Dawa inuu yahay 82,600 km2 (31,900 sq mi) cabbirkiisu, oo leh qulqul sanadle ah oo ah 5.80 billion cubic metres (205×109 cu ft), iyo qulqul gaar ah oo ah 1.2 litres per second (0.042 cu ft/s) halkii kiiloomitir laba jibaaran.[4] Aagga qabashada biyaha ayaa lagu qiyaasay inuu leeyahay awood uu ku waraabiyo 1,070 km2 (410 sq mi), iyo inuu dhaliyo 9270 gigawatt-saacadood sanadkii.[5]
Webiga Janaale waxaa u bixiyay Janaale Doria sahamiyihii Talyaaniga ahaa Vittorio Bottego isagoo u bixiyay bayoolojistaha Talyaaniga ah Giacomo Doria.[6]
Janaale Doria waa mid taariikh ahaan muhiim ah sababtoo ah waxay u adeegi jirtay xadka u dhexeeya gobollada Sidamo iyo Bale. Isku-darka Janaale Doria iyo Dawa ayaa caan ah maadaama ay tahay halkii markii hore laga bilaabay xadka u dhexeeya Itoobiya iyo Kenya dhanka galbeed, iyo halkii laga bilaabay xadka u dhexeeya Itoobiya iyo Soomaaliya dhanka bari.[7] Sanadkii 1936, Dagaalkii Janaale Doria waxaa lagu dhex maray koonfurta marinka wabiga.
Qoraallo
[wax ka badal | wax ka badal xogta]- 1 2 Lehner, Bernhard; Verdin, Kristine; Jarvis, Andy (2008-03-04). "New Global Hydrography Derived From Spaceborne Elevation Data". Eos, Transactions American Geophysical Union. 89 (10): 93–94. doi:10.1029/2008eo100001. ISSN 0096-3941.
- ↑ Liu, L., Cao, X., Li, S., & Jie, N. (2023). GlobPOP: A 31-year (1990-2020) global gridded population dataset generated by cluster analysis and statistical learning (1.0) [Data set]. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.10088105
- ↑ "Climate, 2008 National Statistics (Abstract)", Table A.1. Wakaaladda Tirakoobka Dhexe website (la galay 26 Diseembar 2009)
- ↑ "Water Sector Development Program: Main Report, Volume II", Wasaaradda Khayraadka Biyaha ee Itoobiya (2002), p. 12
- ↑ "Nature and Features of the Ethiopian River Basins: Table 6.1, Simple Parameters Indicating the Potential of the Basin", Wasaaradda Khayraadka Biyaha ee Itoobiya (la galay 12 Febraayo 2009)
- ↑ V. Bottego, Il Giuba esplorato, Rome, 1895; A. Donaldson Smith, Through unknown African Countries, London, 1897; I. N. Dracopoli, Through Jubaland to the Lorian Swamp, London, 1914; C. Citerni and L. Vannutelli, L'Omo. Viaggio di esplorazione nell'Africa orientale, Milan, 1899; Regio Governo della Somalia Italiana, Il Giuba, Turin, s. a. [1926]; id., La Vallata del Giuba, Turin, s. a. [1927]; Commissariato generale dell'Oltre Giuba, Notizie sul territorio di riva destra del Giuba, Rome, 1927.
- ↑ Fiiri, tusaale ahaan, "Ethiopia – Kenya Boundary", U.S. State Department International Boundary Study, No. 152 – Oktoobar 15, 1975
