Webiga Komoé
| Webiga Komoé Webiga Comoé | |
|---|---|
Webiga Comoé oo u dhow Folonzo | |
Khariidadda Xeebta Maroodiga oo muujinaysa Webiga Komoé ee qaybta bari ee dalka | |
![]() | |
| Magac kale | Webiga Comoé |
| Wadan | Burkina Faso, Xeebta Maroodiga |
| Baasin | |
| Ilaha Ugu Muhiimsan | Bobo-Dioulasso Department, Houet Province, Burkina Faso 525 m (1,722 ft) |
| Afka Wabiga | Gacanka Guinea, Badweynta Atlaantik, Xeebta Maroodiga 0 m (0 ft) |
| Astaamaha Jirka | |
| Dhererka | 759 km (472 mi) |
| Astaamaha | |
| Laamo Wabi |
|

Webiga Komoé ama Webiga Comoé waa wabi ku yaal Galbeedka Afrika. Wabigu wuxuu ka soo askumaa Sikasso Plateau ee Burkina Faso,[1] wuxuuna dhex maraa Cascades de Karfiguéla, wuxuuna sameeyaa qayb yar oo ka mid ah xadka u dhexeeya Burkina Faso iyo Xeebta Maroodiga ka hor inta uusan gelin Xeebta Maroodiga. Waxa uu u adeegaa sidii biyo-mareenka ugu weyn ee qaybta waqooyi-bari ee dalkaas ka hor inta uusan ku shubin Atlaantik.[2] Bangiyada Komoé waxaa harreeyay kaymo riparian ah inta badan dhererkiisa, taas oo bixisa deegaan muhiim u ah duurjoogta iyo ilaha biyaha beeraha.[2] Halkaas oo bannaannada fatahaadda la isku halayn karo ay ka samaysmaan Xeebta Maroodiga, bariis ayaa lagu beeri karaa.[2] Qayb ka mid ah wabiga oo ku taal waqooyiga Xeebta Maroodiga waa isha hodantinimada dhirta ee u kasbatay aaggaas naqshadda UNESCO ee Goobta Dhaxalka Adduunka, Beerta Qaranka ee Comoé.[2]
Socodka
[wax ka badal | wax ka badal xogta]
Webiga Komoé waa qiyaastii 759 km dhererkiisu yahay. Waxa uu ka soo askumaa Sikasso Plateau iyo buuraha Sindou wuxuuna u qulqulaa koonfurta dushiisa dhowr biyo-dhac oo ay ku jiraan "Chutes de la Komoé" iyo Karifiguela Falls.[3] Meesha ka sareysa Karifiguela Falls waxaa deegaanka looga yaqaan Webiga Koba.[3] Meesha 09°42′11″N 004°35′10″W / 9.70306°N 4.58611°W waxaa dhanka midig (galbeed) kaga biira Webiga Léraba, ka dibna wuxuu u qulqulaa koonfur-bari wuxuuna sameeyaa xadka u dhexeeya Burkina Faso iyo Xeebta Maroodiga qiyaastii 60 kilometres (37 mi), ka hor inta uusan gelin Xeebta Maroodiga afar kiiloomitir koonfur-galbeed ka xiga tuulada Balanfodougou.
Gudaha Xeebta Maroodiga, wuxuu sii wadaa koonfur-bari, wuxuuna dhaafaa Beerta Qaranka ee Comoé, isagoo sameeya xadka u dhexeeya Zanzan District iyo Savanes District. Meesha 09°10′26″N 003°53′33″W / 9.17389°N 3.89250°W wuxuu u leexdaa koonfurta wuxuuna dhex maraa bariga Xeebta Maroodiga wuxuuna ku shubaa cidhifka fog ee bari ee nidaamka Ébrié Lagoon iyo ugu dambeyntii Gacanka Guinea meel u dhow dekadda Grand-Bassam.[2]
Haydarooliga iyo Kala duwanaanshaha Xilliyeedka
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Qulqulka wabigu waa mid si xoog leh u xilliyeed ah, iyadoo uu jiro qulqul sare inta lagu jiro xilliga roobka iyo qulqul hooseeya inta lagu jiro bilaha abaaraha.[4]
Qaabkan xilliyeedka wuxuu gacan ka geystaa fatahaadaha xilliyada qaarkood ee dhulalka qoyan iyo aagagga bannaannada fatahaadda ee dherarka hoose.[4]
Deegaan-bay'eedka iyo Kala duwanaanshaha Noolaha
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Biyo-mareenka Webiga Komoe wuxuu ka kooban yahay savannah, kayn, iyo nidaam-bay'eedka kaymaha kulaylaha kuwaas oo taageera kala duwanaansho nololeed oo qani ah. [4]
Bannaankiisa fatahaadda iyo gobollada ku hareeraysan waxaa ka mid ah aagag la ilaaliyo sida Beerta Qaranka ee Comoé, oo ah Goob Dhaxal-adduun oo UNESCO ah oo loo yaqaan kala duwanaanshaheeda deegaan-bay'eed.[4]
Muhiimadda Aadanaha iyo Dhaqaalaha
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Wabigu wuxuu taageeraa beeraha oo ay ku jiraan kookaha, bunka, mooska, iyo beerashada cananaaska ee gobollada bacrin ah ee Xeebta Maroodiga.[5]
Waxa kale oo ay muhiim u tahay kalluumeysiga, gaadiidka (qaybaha la mari karo), iyo nolosha reer miyiga ee ku teedsan biyo-mareenkeeda.[5]
Wabi laamoodyada
[wax ka badal | wax ka badal xogta]- Webiga Léraba meesha 09°42′11″N 004°35′10″W / 9.70306°N 4.58611°W waa wabi laamoodka midig ee dhanka galbeed,
- Webiga Boin meesha 09°12′38″N 003°57′53″W / 9.21056°N 3.96472°W waa wabi laamoodka bidix ee dhanka waqooyi ee Beerta Qaranka ee Comoé.
Tixraacyo
[wax ka badal | wax ka badal xogta]- ↑ "Sikasso Plateau". Historical Dictionary of Burkina Faso. (2013). Lanham, Maryland: Scarecrow Press. ISBN 978-0-8108-6770-3.
- 1 2 3 4 5 Mepham, Robert (1991). IUCN Directory of African Wetlands. Pinter Pub. Ltd. ISBN 2-88032-949-3.
- 1 2 "Komoé". Historical Dictionary of Burkina Faso. (2013). Lanham, Maryland: Scarecrow Press. ISBN 978-0-8108-6770-3.
- 1 2 3 4 Water, Estelle Thurtle September 15 2023 in Bodies of (2023-09-15). "Komoe River". WorldAtlas (in Ingiriis Maraykan). Retrieved 2026-06-17.
{{cite web}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link) - 1 2 "Komoé River | Map, Facts, & Ivory Coast | Britannica". Encyclopedia Britannica (in Ingiriisi). Retrieved 2026-06-17.
