U bood nuxurka

Webiga Komoé

Ka Wikipedia
Webiga Komoé
Webiga Comoé
Webiga Comoé oo u dhow Folonzo
Khariidadda Xeebta Maroodiga oo muujinaysa Webiga Komoé ee qaybta bari ee dalka
Khariidad
Magac kale Webiga Comoé
WadanBurkina Faso, Xeebta Maroodiga
Baasin
Ilaha Ugu MuhiimsanBobo-Dioulasso Department, Houet Province, Burkina Faso
525 m (1,722 ft)
Afka WabigaGacanka Guinea, Badweynta Atlaantik, Xeebta Maroodiga
0 m (0 ft)
Astaamaha Jirka
Dhererka759 km (472 mi)
Astaamaha
Laamo Wabi
Agagaarka Webiga Komoé, 1892

Webiga Komoé ama Webiga Comoé waa wabi ku yaal Galbeedka Afrika. Wabigu wuxuu ka soo askumaa Sikasso Plateau ee Burkina Faso,[1] wuxuuna dhex maraa Cascades de Karfiguéla, wuxuuna sameeyaa qayb yar oo ka mid ah xadka u dhexeeya Burkina Faso iyo Xeebta Maroodiga ka hor inta uusan gelin Xeebta Maroodiga. Waxa uu u adeegaa sidii biyo-mareenka ugu weyn ee qaybta waqooyi-bari ee dalkaas ka hor inta uusan ku shubin Atlaantik.[2] Bangiyada Komoé waxaa harreeyay kaymo riparian ah inta badan dhererkiisa, taas oo bixisa deegaan muhiim u ah duurjoogta iyo ilaha biyaha beeraha.[2] Halkaas oo bannaannada fatahaadda la isku halayn karo ay ka samaysmaan Xeebta Maroodiga, bariis ayaa lagu beeri karaa.[2] Qayb ka mid ah wabiga oo ku taal waqooyiga Xeebta Maroodiga waa isha hodantinimada dhirta ee u kasbatay aaggaas naqshadda UNESCO ee Goobta Dhaxalka Adduunka, Beerta Qaranka ee Comoé.[2]

Socodka Webiga Komoé

Webiga Komoé waa qiyaastii 759 km dhererkiisu yahay. Waxa uu ka soo askumaa Sikasso Plateau iyo buuraha Sindou wuxuuna u qulqulaa koonfurta dushiisa dhowr biyo-dhac oo ay ku jiraan "Chutes de la Komoé" iyo Karifiguela Falls.[3] Meesha ka sareysa Karifiguela Falls waxaa deegaanka looga yaqaan Webiga Koba.[3] Meesha 09°42′11″N 004°35′10″W / 9.70306°N 4.58611°W / 9.70306; -4.58611 waxaa dhanka midig (galbeed) kaga biira Webiga Léraba, ka dibna wuxuu u qulqulaa koonfur-bari wuxuuna sameeyaa xadka u dhexeeya Burkina Faso iyo Xeebta Maroodiga qiyaastii 60 kilometres (37 mi), ka hor inta uusan gelin Xeebta Maroodiga afar kiiloomitir koonfur-galbeed ka xiga tuulada Balanfodougou.

Gudaha Xeebta Maroodiga, wuxuu sii wadaa koonfur-bari, wuxuuna dhaafaa Beerta Qaranka ee Comoé, isagoo sameeya xadka u dhexeeya Zanzan District iyo Savanes District. Meesha 09°10′26″N 003°53′33″W / 9.17389°N 3.89250°W / 9.17389; -3.89250 wuxuu u leexdaa koonfurta wuxuuna dhex maraa bariga Xeebta Maroodiga wuxuuna ku shubaa cidhifka fog ee bari ee nidaamka Ébrié Lagoon iyo ugu dambeyntii Gacanka Guinea meel u dhow dekadda Grand-Bassam.[2]

Haydarooliga iyo Kala duwanaanshaha Xilliyeedka

[wax ka badal | wax ka badal xogta]

Qulqulka wabigu waa mid si xoog leh u xilliyeed ah, iyadoo uu jiro qulqul sare inta lagu jiro xilliga roobka iyo qulqul hooseeya inta lagu jiro bilaha abaaraha.[4]

Qaabkan xilliyeedka wuxuu gacan ka geystaa fatahaadaha xilliyada qaarkood ee dhulalka qoyan iyo aagagga bannaannada fatahaadda ee dherarka hoose.[4]

Deegaan-bay'eedka iyo Kala duwanaanshaha Noolaha

[wax ka badal | wax ka badal xogta]

Biyo-mareenka Webiga Komoe wuxuu ka kooban yahay savannah, kayn, iyo nidaam-bay'eedka kaymaha kulaylaha kuwaas oo taageera kala duwanaansho nololeed oo qani ah. [4]

Bannaankiisa fatahaadda iyo gobollada ku hareeraysan waxaa ka mid ah aagag la ilaaliyo sida Beerta Qaranka ee Comoé, oo ah Goob Dhaxal-adduun oo UNESCO ah oo loo yaqaan kala duwanaanshaheeda deegaan-bay'eed.[4]

Muhiimadda Aadanaha iyo Dhaqaalaha

[wax ka badal | wax ka badal xogta]

Wabigu wuxuu taageeraa beeraha oo ay ku jiraan kookaha, bunka, mooska, iyo beerashada cananaaska ee gobollada bacrin ah ee Xeebta Maroodiga.[5]

Waxa kale oo ay muhiim u tahay kalluumeysiga, gaadiidka (qaybaha la mari karo), iyo nolosha reer miyiga ee ku teedsan biyo-mareenkeeda.[5]

Wabi laamoodyada

[wax ka badal | wax ka badal xogta]
  1. "Sikasso Plateau". Historical Dictionary of Burkina Faso. (2013). Lanham, Maryland: Scarecrow Press. ISBN 978-0-8108-6770-3. 
  2. 1 2 3 4 5 Mepham, Robert (1991). IUCN Directory of African Wetlands. Pinter Pub. Ltd. ISBN 2-88032-949-3.
  3. 1 2 "Komoé". Historical Dictionary of Burkina Faso. (2013). Lanham, Maryland: Scarecrow Press. ISBN 978-0-8108-6770-3. 
  4. 1 2 3 4 Water, Estelle Thurtle September 15 2023 in Bodies of (2023-09-15). "Komoe River". WorldAtlas (in Ingiriis Maraykan). Retrieved 2026-06-17.{{cite web}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link)
  5. 1 2 "Komoé River | Map, Facts, & Ivory Coast | Britannica". Encyclopedia Britannica (in Ingiriisi). Retrieved 2026-06-17.