Webiga Mara
| Webiga Mara | |
|---|---|
Webiga Mara ee Kenya | |
Webiga Mara (hoos) | |
| Waddan | Kenya |
| Degmo | Degmada Narok |
| Waddan | Tanzania |
| Baasin | |
| Ilaha Ugu Muhiimsan | Degmada Narok, Kenya 3,000 m (9,800 ft) |
| Afka Wabiga | Gobolka Mara, Tanzania |
| Socodka Wabiga | Harada Victoria → Victoria Nile → Albert Nile → White Nile → Nile → Badda Mediterranean |
| Nidaamka Wabiga | Webiga Nile |
| Baaxadda Basinka Biyaha | 13,393 km2 (5,171 sq mi)[1] |
| Astaamaha Jirka | |
| Dhererka | 395 km (245 mi)[2] |
| Socodka Biyaha | |
| Astaamaha | |
| Laamo Wabi |
|

Webiga Mara waa webi ka bilaawda qulqulka Degmada Narok ee Kenya kuna dhammaada Gobolka Mara ee Tanzania. Wuxuu ku yaal jidka socdaalka ee ungulates ee nidaamka deegaanka Maasai Mara/Serengeti.[4]
Qulqulka Webiga
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Biyaha webiga Mara waxay daboolaan dusha sare oo ah 13,504 km2 (5,214 sq mi), taas oo ku dhowaad 65% ay ku yaallaan Kenya iyo 35% gudaha Tanzania.[5] Laga soo bilaabo ilahiisa ku yaal buuraleyda Kenya, webigu wuxuu u qulqulaa ilaa 395 km (245 mi) wuxuuna ka soo bilowdaa Mau Escarpment wuxuuna ku shubaa Harada Victoria. Basin-ka waxaa loo qaybin karaa qiyaastii afar unug oo isticmaalka dhulka iyo/ama maamulka ah.
Gobollada Mara
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Maqaal kaan malahan xigasho ama xog xaqiijin ah. |
Mau Escarpment: Webiga Mara wuxuu ka soo bilowdaa dhiiqada Napuiyapi (2932 m), iyada oo wabi-gacmeedyada waaweyn ee joogtada ah ay yihiin Amala iyo Nyangores, kuwaas oo ka soo qulqula galbeedka Mau Escarpment. Qaybtan basin-ka waxay taageertaa kaymaha, beerashada yar-yar (ka yar 10 acres) iyo beeraha dhexdhexaadka ah (badanaa beeraha shaaha ilaa 40 acres).
Daaqsimeedka Kenya: Aaggan, webiyada Amala iyo Nyangores waxay ka soo qulqulaan Mau Escarpment waxayna ku kulmaan si ay u sameeyaan Webiga Mara. Webigu wuxuu markaas u sii qulqulaa daaqsimeedka savannah ee u furan oo inta badan ay maamulaan dadka Maasai kooxaha xoolo-dhaqatada ah oo loo isticmaalo daaqsiin xoolaha iyo beerashada yar iyo mid weyn (in ka badan 40 acres). Basin-ka afar wabi-gacmeed oo muhiim ah oo u qulqula Mara (webiyada Talek, Engare, Sand, iyo Engito) ayaa sidoo kale ku yaal aaggan, oo ay weheliso meelo sare sida Loita Hills.
Aagagga la ilaaliyo: Ugu dambeyntii webigu wuxuu u qulqulaa Masai Mara National Reserve oo caan ku ah adduunka, halkaas oo uu kula kulmo saddex ka mid ah afarta wabi-gacmeed ee la sheegay. Xadka Kenya iyo Tanzania, webigu wuxuu u qulqulaa Serengeti National Park waxaana ku biira wabi-gacmeedka afraad ee weyn: Webiga Sand (ama Longaianiet). Beero-xayawaanadan dhaqdhaqaaqa bini'aadamka waxaa lagu xaddiday daawashada duurjoogta.
Dhanka hoose ee Gobolka Mara Tanzania: Ka dib markii Webiga Mara uu ka soo baxo Ikorongo Game Reserve (oo xuduud la leh Serengeti National Park) wuxuu si xoog leh ugu qulqulaa dhanka waqooyi. Goobta uu webigu mar kale ugu qulqulo dhanka koonfur-galbeed marin-weynaha ayaa ku lumiya durdurro kala duwan, kuwaas oo quudiya Mara Wetlands ee dhanka hoose. Durdurradan iyo dhul-qoyanka waxay sii socdaan ilaa 70 km (43 mi) dhanka hoose. Qaybtan basin-ka dadka iyo cufnaanta xoolaha ayaa sarreeya iyo beerashada xoolaha ee yar-yar ayaa ah isticmaalka ugu weyn ee dhulka. Basin-ka Webiga Mara waa mid ka mid ah tobanka basin ee quudiya Harada Victoria sidaas darteedna wuxuu si shaqo iyo deegaan ahaanba ula xiriiraa hawlaha dhaqaale-bulsho ee Harada Victoria iyo dhinaca Webiga Nile.
Joogga iyo kala duwanaanshaha
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Maqaal kaan malahan xigasho ama xog xaqiijin ah. |
Joogga ee basin-ka wuxuu u dhexeeyaa 2,932 m hareeraha ilaha ku yaal Mau Escarpment ilaa 1,134 m hareeraha Harada Victoria. Qadarka roobku wuxuu u kala duwan yahay iyadoo loo eegayo jooggyadan. Mau Escarpment wuxuu helaa roobabka ugu badan oo leh celcelis roob sanadle ah oo u dhexeeya 1,000 iyo 1,750 mm. Daaqsimeedka savannah ee dhexe ee gudbo xadka waxay helaan celcelis u dhexeeya 900 iyo 1,000 mm, iyo Loita Hills ee hoose ee Kenya iyo aagga hareeraha Harada Victoria kaliya ilaa 700 iyo 850 mm roob sanadkii. Intaas waxaa u dheer kala duwanaanshaha roobka ee booska, gobolka waxaa sidoo kale lagu yaqaanaa kala duwanaanshaha roobka ee waqtiga, taas oo macnaheedu yahay in aagagga kala duwan ay dhammaantood helaan xaddi kala duwan oo roob ah sanadka oo dhan. Xilliyada roobku waa laba-habood, iyada oo roobabka dhaadheer ay bilaabmaan bartamaha Maarso ilaa Juun iyadoo ugu sarreysa Abriil, halka roobabka gaagaaban ay dhacaan inta u dhaxaysa Sebtembar iyo Disembar.

Saamaynta Mara
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Webigu waa il muhiim u ah xoolaha daaqaya ee gudaha kaydka. In kasta oo xilliga abaarta ay inta badan u muuqan karto mid gacmeed, waxay u barari kartaa ilaa laba jeer cabbirkeeda caadiga ah ka dib roobab culus. Tani waxay abuuri kartaa durdurro webiga, kuwaas oo keeni kara cunto yari ubadka ugaarsada ee aan ka gudbi karin webiga si ay u ugaarsadaan. Archived Juun 20, 2024 // Wayback Machine Archived 2024-06-20 at the Wayback Machine
Sidoo kale eeg
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Tixraac
[wax ka badal | wax ka badal xogta]- 1 2 [ http://www.hydrosciences.fr/sierem/Bibliotheque/biblio/NILE/The%20Nile%20Basin%20Water%20Resources%20Atlas-Chapter%206_0.pdf](PDF; 10,77 MB)
- ↑ "Waddada Biyaha".
- ↑ Eric, Tilman. "Webiga Nile".
- ↑ "Nidaamka Deegaanka Serengeti | Maamulka | Jaamacadda Vancouver Island | Kanada". management.viu.ca. Archived from the original on 2025-08-05. Retrieved 2025-07-03.
- ↑ Jim K. Kairu, "Qorshaha Waxqabadka Kala-duwanaanshaha Noolaha ee Maamulka Joogtada ah: Basin-ka Webiga Mara" (WWF, 2008)
Xiriirinta dibadda
[wax ka badal | wax ka badal xogta]- gabepalacio.com: Dalxiiska dalwaddiga ee Webiga Mara Archived Maajo 18, 2020 // Wayback Machine Archived 2020-05-18 at the Wayback Machine (wuxuu u baahan yahay QuickTime plugin)
- Mara Triangle Webiga Mara wuxuu qeexayaa xuduudaha Mara Triangle ee Masai Mara
- Serengeti Webiga Mara wuxuu ka qulqulaa Masai Mara ilaa Serengeti