U bood nuxurka

Webiga Moulouya

Ka Wikipedia
Webiga Moulouya
Muuqaalka afka webiga Moulouya
Koorsaha Webiga Moulouya
WaddanMarooko
Baasin
Ilaha Ugu MuhiimsanJbel Ayachi
3,700 m (12,100 ft)
Afka WabigaBadda Mediterranean-ka oo u dhow Saïdia
0 m (0 ft)
Socodka WabigaMiddle Atlas - Xireenka Hassan II - Xireenka Mohamed V - Badda Mediterranean-ka
Astaamaha Jirka
Dhererka520 km (323 mi)
Socodka Biyaha
  • Average rate:
    way isbeddelaa
Magac rasmiga ahEmbouchure de la Moulouya
La magacaabay15 Janaayo 2005
Tixraac no.1478[1]

Webiga Moulouya[lower-alpha 1] waa webi dhererkiisu yahay 520 km-long (320 mi) oo ku yaal Marooko. Isha biyuhu waxay ku yaalliin buurta Ayashi ee Middle Atlas.[2] Wuxuu ku shubmaa Badda Mediterranean-ka meel u dhow Saïdia, waqooyi-bari Marooko.

Heerka biyaha ee webiga badanaa wuu isbeddelaa. Webiga waxaa loo isticmaalaa waraabka waxaana lagu xireeyay Xireenka Hassan II iyo Xireenka Mohamed V.

Webiga waxaa taariikh ahaan loo yiqiin Malva (si Ingiriisi ah: Malve), Malua, Malvam, Mulva, Mulucha, ama Molochath flumen, magacyada oo laga yaabo inay la xiriiraan xididka Semitiga melach ama malach, oo macnihiisu yahay "cusbo". Maurice Besnier wuxuu soo jeediyay in qaybaha hoose ee webiga loo isticmaali jiray soosaarka cusbada, laakiin wax xaqiijin maaddi ah lama helin.[3][4]

Laga soo bilaabo dhamaadkii qarnigii afraad ilaa bilowgii qarnigii saddexaad ee BC, Mulucha waxay samaysay xuduudda u dhaxaysa Boqortooyada Mauri ee galbeedka iyo Boqortooyada Masaesylli ee bariga.[5] Waxaa u xusay Mulucha Titus Livius (oo sidoo kale loo yaqaan Livy).[6][7]

Flamingoes ee Moulouya.

Buugga Historia Brittonum (c. 828) wuxuu u muuqdaa Webiga Malvam, oo ku teedsan dariiqii halyeeyga ahaa ee Scoti ee ka yimid Masar ilaa Hispania.[8] Buugga Geoffrey of Monmouth ee Historia Regum Britanniae (c. 1136), Brutus of Troy wuxuu raacaa dariiq la mid ah oo ka yimid Leogecia, isagoo ku daraya kulamo ay la yeesheen burcad-badeed, weeraro ka dhacay Mauretania, iyo sireeno ku yaal Pillars of Hercules, isagoo dhaafaya Webiga Malvam ka hor inta uusan gelin Mauretania.[9]

Webiga Moulouya wuxuu sameeyay xuduudda bariga ee Rif Republic sanadihii 1920-meeyadii, qayb yar oo ka mid ah Marooko oo ay ku yaalliin magaalooyin muhiim ah sida Saïdia iyo Oujda oo ku yaal bariga, inta u dhaxaysa Moulouya iyo xadka Algeria. Ilaa 1956 webigu wuxuu sidoo kale sameeyay xuduudda bariga ee Maxmiyaddii Isbaanishka ee Marooko.[xigasho u-baahan]

Ka hor gumeysigii Faransiiska, Webiga Moulouya waxaa mararka qaarkood loo tixgelin jiray xuduud u dhaxaysa Maamulkii Algiers iyo qoysaskii xukumayay Marooko.[10][11] Dagaal u dhaxeeyay Aljeeriyaanka iyo Alawiyiinta ayaa ka dhacay 1692 meel webiga la maro.

Kanaalada khayaaliga ah ee Mars waxaa la siiyay magacyo webiyo khayaali ah iyo kuwo dhab ah, oo ay ku jirto mid loo yaqaan "Malva" ka dib Webiga Malvam.

Kalluun ay dileen wasakhaysan ayaa buuxiyay Webiga Moulouya bishii Ogosto 2011.

Moulouya waxay heshaa biyo wasakh ah oo ka imanaya dadka u dhow iyo wasakhda beeraha oo ka timaada dooxada sare ee isha biyaha.[12] Bartamihii 2011, kumanaan kalluun ayaa laga helay iyagoo dhintay webiga hareerihiisa, taas oo keentay in kooxaha deegaanka ay eedeeyaan wasakhda ka timid warshadda sonkorta ee Sucrafor ee u dhow, oo qayb ka ah kooxda Cosumar, oo horey u wajahday eedeymo la mid ah 1980-meeyadii iyo 1990-meeyadii. Madasha Cagaaran ee Waqooyiga Marooko ayaa soo warisay biyo madow oo uraya meel u dhow Zaio, beeralaydu waxay sheegeen in xooluhu dhinteen ka dib markii ay ka cabbeen webiga.[13]

  1. "Embouchure de la Moulouya". Ramsar Sites Information Service. Retrieved 25 April 2018.
  2. Peyron, M. (1990). "'Ayyachi, Jbel". Encyclopédie berbère 8. 1200–1204. DOI:10.4000/encyclopedieberbere.188. 
  3. Trakadas 2016, p. 93.
  4. "Mulucha". Dictionary of Greek and Roman Geography (1854). Retrieved 2024-09-30. {{cite book}}: |website= ignored (help)
  5. UNESCO (1996-12-31). History of Humanity: From the Seventh Century B.C. to the Seventh Century A.D. (in Ingiriisi). UNESCO Publishing. p. 289. ISBN 978-92-3-102812-0.
  6. "Titus Livius (Livy), The History of Rome, Book 29, chapter 30". www.perseus.tufts.edu. Retrieved 2024-09-30.
  7. Chisholm, Hugh. Encyclopaedia Britannica Vol. 16 (11th ed.). Cambridge University Press. pp. 817–823.
  8. Fitzpatrick-Matthews, Keith J. (2020). "Genealogia Brittonum: the complete Historia Brittonum". Retrieved 2022-10-25.
  9. San-Marte, ed. (1854). Gottfried's von Monmouth: Historia Regum Britanniae (in Laatiin and Jarmal). Eduard Anton. pp. 13, 196.
  10. Martinière, Maximilien Antoine Cyprien Henri Poisson de La; Lacroix, Napoléon (1894). Documents pour servir à l'étude du Nord Ouest africain: réunis et rédigés par ordre de M. Jules Cambon (in Faransiis). Gouvernement général de l'Algérie, Service des affaires indigènes.
  11. Merouche, Lemnouar (2007-10-15). Recherches sur l'Algérie à l'époque ottomane II.: La course, mythes et réalité (in Faransiis). Editions Bouchène. ISBN 978-2-35676-055-5.
  12. Chahboune, M.; Chahlaoui, A.; Zaid, A; Mehanned, S; Ben Moussa, A (2014-11-18). "Monitoring of the water's quality of Moulouya River: main tributary of Hassan II dam (Province of Midelt, Morocco)". Moroccan Journal of Chemistry (in Ingiriisi). 2 (5). doi:10.48317/IMIST.PRSM/MORJCHEM-V2I5.2413.
  13. "Fish Deaths and Pollution in a Moroccan River". Morocco World News (in Ingiriis Maraykan). 2011-08-05. Retrieved 2025-10-06.
  1. Tarifit: iɣẓer n melwect
    Af Carabi: وادي ملوية
  • Trakadas, Athena (2016-01-22). "Oued Moulouya". Fish-Salting in the Northwest Maghreb in Antiquity: A Gazetteer of Sites and Resources. Archaeopress Publishing Ltd. ISBN 978-1-78491-242-0. Retrieved 2025-10-26.

Xiriirinta dibadda

[wax ka badal | wax ka badal xogta]