Webiga Oti
| Webiga Oti Rivière Oti | |
|---|---|
Togo oo leh Webiga Oti (waqooyi) iyo Webiga Mono (koonfur) | |
| Waddamada | |
| Baasin | |
| Ilaha Ugu Muhiimsan | 150 m (490 ft) |
| Afka Wabiga | Gacanka Guinea |
| Baaxadda Basinka Biyaha | 72,000 km2 (28,000 sq mi) |
| Astaamaha Jirka | |
| Dhererka | 520 km (320 mi) |
| Socodka Biyaha |
|
| Astaamaha | |
| Magacaabid | |
| Magac rasmiga ah | Zone Humide de la Rivière Pendjari |
| La magacaabay | 2 February 2007 |
| Tixraac no. | 1669[1] |
Webiga Oti ama Webiga Pendjari (Faransiis: Rivière Pendjari) waa webi caalami ah oo ku yaal Galbeedka Afrika. Wuxuu ka soo bilowdaa Benin, wuxuu sameeyaa xadka u dhexeeya Benin iyo Burkina Faso, wuxuu maraa Togo, wuxuuna ku biiraa Webiga Volta ee Ghana.
Juqraafi
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Webiga Oti wuxuu dhererkiisu yahay qiyaastii 520 km (323 mi). Isha biyaha ee webiga waxay ku yaallaan Benin iyo Burkina Faso, wuxuuna maraa Benin iyo Togo wuxuuna ku biiraa Webiga Volta ee Ghana. Gacan-biyoodyada ku yaal bangiga bidix ee Togo waxay ka soo jeedaan Buuraleyda Togo ee dhanka koonfureed. Mid ka mid ah gacan-biyoodyadiisa bari waa Webiga Kara, halka ay isugu biiraan oo ku yaal xadka Ghana-Togo, halkaas oo gacan-biyood kale, Webiga Koumongou, uu kaga soo biiro dhanka koonfureed. Afka webiga Oti wuxuu hore u ahaan jiray Webiga Volta, laakiin hadda wuxuu ku qulqulaa Kaydka Harada Volta ee Ghana.[2]
Webigu wuxuu ka gudbaa qaybta waqooyi ee Togo isagoo maraya doox savanna ah oo ballaarkeedu yahay qiyaastii 40 or 50 km (25 or 31 mi). Hareeraha webiga waxaa ku yaal kayn gallery ah oo fataha xilliyo. Xilliga abaaraha halkan wuxuu socdaa qiyaastii November ilaa April, iyadoo dabayl kulul oo qallalan oo Harmattan ay ka dhacayso waqooyiga. Waqtigan sanadka, qulqulka webiga waa mid aad u yar. Oti iyo Koumongou labaduba waxay leeyihiin dhul-fatahaad ah, oo ballaarkoodu yahay 10 and 4 km (6.2 and 2.5 mi). Kuwan si baahsan ayay u fatahaan xilliga xagaaga, laakiin inta lagu jiro xilliga abaaraha waxay noqdaan bannaanno qallalan, boodh badan, oo leh barkad ama haro ku taal meel hoose. Xoolaha ayaa ku daaqda dhul-fatahaadaha inta lagu jiro xilliga abaaraha. Sidoo kale waxaa jira xoogaa beerasho ah oo yaryar, iyo ugaarsiga xayawaanka duurjoogta ah oo halkaas ka dhaca.[3]
Xuduudaha Caalamiga ah
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Webigu wuxuu sameeyaa qayb ka mid ah xuduudaha caalamiga ah ee u dhexeeya Ghana, Burkina Faso, Togo, iyo Benin.[4]
Beero
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Webiga Oti wuxuu maraa Beerta Qaranka ee Pendjari ee Benin[5] iyo Beerta Qaranka ee Oti-Kéran ee Togo.[3]
Dhererka iyo Tilmaamaha Bulaacada
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Webiga Oti wuxuu leeyahay dherer qiyaastii ah 520 km[6].
Bulaacadu waxay la kulantaa isbeddel xilliyeed xooggan, iyadoo inta badan gacan-biyoodyadu ay muujinayaan qulqul yaraan ama marinno qallalan inta lagu jiro xilliga abaaraha.[7]
Biyaha iyo Qulqulka Xilliyeed
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Webigu waa mid aad u xilliyeed, iyadoo qulqulka ugu sarreeya uu dhaco inta lagu jiro xilliga roobka iyo qulqul aad u hooseeya inta lagu jiro xilliga Harmattan ee abaaraha. [8]
Isbeddelkan xilliyeed wuxuu keenaa fatahaad xilliyo ah oo ku timaadda dhul-fatahaadaha ku hareeraysan, gaar ahaan Togo iyo waqooyiga Ghana.[8]
Deegaanka iyo Bay'ada
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Bulaacada Webiga Oti waxaa ku jira savanna nidaamyo deegaan, dhul-fatahaado, iyo kaymo gallery ah kuwaas oo taageera beeraha xilliyeedka iyo xoolo-dhaqatada. [8]
Dhul-fatahaadaha ku teedsan webiga waxaa loo isticmaalaa daaqsinta iyo beerashada inta lagu jiro xilliyada abaaraha marka heerka biyuhu hoos u dhacaan.[8]
Muhiimadda Dhaqaale iyo Bini'aadam
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Webigu waa il biyo muhiim ah oo loogu talagalay beeraha, xoolaha, iyo bulshooyinka kalluumeysiga ee maxalliga ah ee ku kala baahsan Burkina Faso, Togo, iyo Ghana.[7]
Waxa kale oo ay gacan ka geysataa awoodda waraabka iyo nolosha reer miyiga ee Bulaacada Volta, taas oo ah mid ka mid ah nidaamyada haydarooliga ee ugu muhiimsan Galbeedka Afrika. [9]
Tixraac
[wax ka badal | wax ka badal xogta]- ↑ "Zone Humide de la Rivière Pendjari". Ramsar Sites Information Service. Retrieved 25 April 2018.
- ↑ Philip's (1994). Atlas of the World. Reed International. p. 101. ISBN 0-540-05831-9.
- 1 2 Hughes, R.H. (1992). A Directory of African Wetlands. IUCN. pp. 443–447. ISBN 978-2-88032-949-5.
- ↑ "Ghana - Webiyada iyo Harooyinka". www.countrystudies.us. Retrieved 2017-08-17.
- ↑ "Parc National de la Pendjari". Archived from the original on 14 July 2017. Retrieved 21 November 2016.
- ↑ Environment, Gregory Sousa in (2017-04-25). "Webiyada Waaweyn ee Ghana". WorldAtlas (in Ingiriis Maraykan). Retrieved 2026-06-17.
- 1 2 Koch, Hagen; Yangouliba, Gnibga Issoufou; Liersch, Stefan (2025-03-13). "From Data Scarcity to Solutions: Hydrological and Water Management Modeling in a Highly Managed River Basin". Water (in Ingiriisi). 17 (6): 823. Bibcode:2025Water..17..823K. doi:10.3390/w17060823. ISSN 2073-4441.
- 1 2 3 4 "Burkina Faso | Coup, Map, Capital, Flag, Government, & History | Britannica". Encyclopedia Britannica (in Ingiriisi). Retrieved 2026-06-17.
- ↑ "Bulaacada Volta". www.fao.org. Retrieved 2026-06-17.