U bood nuxurka

Webiga Rurubu

Ka Wikipedia
Webiga Ruvubu
Rurubu, Ruvuvu
Ruvubu oo ku taal meesha ay isugu tagaan Kagera sida laga arkay Rwanda. Ruvubu waxay ka timaadaa bidixda sawirka.
WaddamoBurundi, Tanzania
Baasin
Ilaha Ugu MuhiimsanGitega, Burundi
2,030 m (6,660 ft)
Afka WabigaGobolka Kagera, Tanzania
1,322 m (4,337 ft)
Socodka WabigaKageraHarada VictoriaNiilka CadNiilkaBadda Miduun
Baaxadda Basinka Biyaha12,230 km2 (4,722 sq mi)[1]
Dadweynaha4,055,031 (2016)[2]
Astaamaha Jirka
Dhererka313.8 km (195.0 mi)[1]
Socodka Biyaha
  • Location:
    Afka[1]
  • Minimum rate:
    23.80 m3 (840.5 cu ft)
  • Average rate:
    100.7 m3 (3,556 cu ft)
  • Maximum rate:
    239.9 m3 (8,471 cu ft)
Astaamaha
Laamo Wabi

Webiga Ruvubu (sidoo kale loo qoro Rurubu iyo Ruvuvu) waa webi ku yaal bartamaha Afrika kaas oo biyahiisu ay ka yimaadaan qaybta ugu fog, koonfureed ee Nile basin. Wuxuu leeyahay dherer guud oo dhan 416 kilometres (258 miles) iyo basin qulqulaya oo dhan 14,000 km2 (5,400 sq mi).[xigasho u-baahan] Wuxuu ka soo kacay waqooyiga Burundi, meel u dhow magaalada Kayanza ka dibna wuxuu u sameeyaa qaanso koonfureed iyada oo loo marayo Burundi, isagoo ku biiraya Webiga Ruvyironza meel u dhow Gitega. Halkaas ayuu u socdaa waqooyi-bari, isaga oo maraya Beerta Qaranka ee Ruvubu, ilaa xadka Tanzania. Ka dib marka la dhaafo xadka, Ruvubu wuxuu si sax ah ugu gudbaa Tanzania, ka hor inta uusan ku biirin Webiga Kagera oo ku yaal xadka Tanzania–Rwanda qiyaastii 2 km (1.2 mi) kor u qaadista Biyo-dhaca Rusumo.[3][4]:17

Ruvubu waxay magaceeda ka heshaa ereyga Af-Kirundi ee loogu talagalay dibi-biyood, imvubu, sababtoo ah webigu waa hoyga dadweyne ballaaran oo dibi-biyood ah.[5]

Webiga Ruvubu wuxuu ka soo jeedaa Congo-Nile ridge at Ngoga, oo dhererkeedu yahay 2,300 metres (7,500 ft). Wuxuu ka qulqulaa waqooyi-galbeed ilaa koonfur-bari ilaa Mugera, halkaasna, wuxuu qaataa jihada waqooyi-bari. Wuxuu u qulqulaa 285 kilometres (177 mi) iyada oo loo marayo Burundi, wuxuuna miiraa inta badan qaybta Burundi ee watershed-ka Nile. Watershed-kiisu wuxuu daboolayaa 10,200 square kilometres (3,900 sq mi) wuxuuna daboolayaa bartamaha Burundi.[6]

Wabi-gacmeedyada labada bangi waxaa ka mid ah Webiga Kinyankuru, Webiga Ndurumu, Webiga Nyakigezi, Webiga Nkoma, Webiga Mubarazi, Webiga Ruvyironza, Webiga Nyabaha iyo Webiga Kayongozi.[6] Inta badan webiyadan waxay isha ku hayaan Congo Nile ridge. Ruvubu wuxuu maraa Buyenzi, Kirimiro iyo Bweru gobollada dabiiciga ah. Ruvubu marshes badankood waa daadad waxayna ku dhex jiraan qulqulo joogto ah.[7]

  1. 1 2 3 Linke, Simon; Lehner, Bernhard; Ouellet Dallaire, Camille; Ariwi, Joseph; Grill, Günther; Anand, Mira; Beames, Penny; Burchard-Levine, Vicente; Maxwell, Sally; Moidu, Hana; Tan, Florence; Thieme, Michele (2019-12-09). "Global hydro-environmental sub-basin and river reach characteristics at high spatial resolution". Scientific Data (in Ingiriisi). 6 (1). doi:10.1038/s41597-019-0300-6. ISSN 2052-4463. PMC 6901482. PMID 31819059.
  2. Center For International Earth Science Information Network-CIESIN-Columbia University (2016), Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Count, Palisades, NY: NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC), doi:10.7927/H4X63JVC, retrieved 2025-06-20[xiriiriye dhintay]
  3. ((The Editors of Encyclopaedia Britannica)) (5 April 2025). "Ruvubu River". Encyclopedia Britannica.  
  4. Nzeyimana, Lazare (August 2003). Rusumo Dam-Social Challenge in Kagera River Basin: Participation of Affected People (MSc thesis). Linköping, Sweden: Linköping University. diva2 22853. Retrieved 3 July 2025 via Digitala Vetenskapliga Arkivet.
  5. INECN (1990). La Preservation de Notre Patrimoine Naturel. Les Presses Lavigerie, Bujumbura.
  6. 1 2 Projet de developpement local pour l’emploi, pp. 25–26.
  7. Igirukwishaka et al. 2023, p. 48.