U bood nuxurka

Webiga Ruvyironza

Laga soo xigtay Wikipedia, Insaykalobeedhiya xorta ah
Webiga Ruvyironza
Luvironza
Webiga Ruvyironza is located in Burundi
Webiga Ruvyironza
Magaca HooyoRivière Ruvyironza  (Af-Faransiis)
Magac kale Luvironza
WaddamadaBurundi, Tanzania
Baasin
Ilaha Ugu MuhiimsanBurundi
2,145 m (7,037 ft)
Afka WabigaGobolka Kagera
1,417 m (4,649 ft)
Socodka WabigaRuvubu → Kagera → Harada Victoria → Niilka Cad → Niil → Badda Midhiyeed
Baaxadda Basinka Biyaha2,023.7 km2 (781.4 sq mi)[1]
Dadweynaha792,296 (2016)[2]
Astaamaha Jirka
Dhererka182.4 km (113.3 mi)
Socodka Biyaha
  • Location:
    Afka[1]
  • Minimum rate:
    4.58 m3 (161.7 cu ft)
  • Average rate:
    21.95 m3 (775.0 cu ft)
  • Maximum rate:
    45.12 m3 (1,593 cu ft)

Webiga Ruvyironza (ama Luvironza) (Af Faransiis: rivière Ruvyironza) waa webi ku yaal Burundi, waana wabi-gacmeedka ugu weyn ee Webiga Ruvubu. Isha biyahiisu waa halka ugu fog ee laga helo Niil marka loo eego dhererka webiga laga bilaabo afka Niil.

Ruvyironza wuxuu ka soo go'aa bariga Gobolka Bururi galbeedka Buurta Kikizi (2,145 metres (7,037 ft)).[3] Wuxuu ka sameysmaa meel u dhow Kiryama iyo isgoyska RIG6 / RP83, halkaas oo wabi-gacmeedyadiisa Nyabuyugi iyo Kibazwa ay ku midoobaan.[4] Wuxuu u qulqulaa waqooyi-galbeed ilaa xadka Gobolka Gitega. Waxa uu raacaa qayb ka mid ah xadka u dhexeeya labadan gobol, ka dibna wuxuu u qulqulaa Gobolka Gitega ilaa xadka Gobolka Mwaro, waxaana uu raacaa xadka Mwaro-Gitega dhinaca waqooyi ka hor inta uusan u leexan bari oo uu mar kale ka gudbo Gobolka Gitega ilaa uu ka gaaro afkiisa Webiga Ruvubu.[3] Badankooda webiyada ku yaal qaybta Niil ee Burundi waxay ku qulqulaan Ruvubu ama wabi-gacmeedkiisa ugu weyn, Ruvyironza.[5]

Webiga Luvironza waa isha Niil macnaha ah in uu ku yaal basin-ka Niil, iyo masaafada webiga laga bilaabo ishiisa ilaa afka Niil waa 6,671 kilometres (4,145 mi), taas oo ka dheer masaafada laga helo wixii kale ee il-biyood ah.[6][a] Waa wabi-gacmeedka Webiga Ruvubu, oo ah wabi-gacmeedka Webiga Kagera, kaas oo ku qulqula Harada Victoria. Halkaas, webigu wuxuu qaataa magacyo kala duwan marka uu waqooyi u qulqulo: Niilka Victoria, Niilka Albert, Bahr al Jabal, Niilka Cad iyo waqooyiga Khartoum Niil.[8][6]

Hareeraha Ruvyironza sare waa inta badan savannah.[9] Deegaanku waa mid dadku aad u deggan yihiin, iyadoo 239 qof halkii kiiloomitir laba jibaaran ay joogeen ilaa 2016.[10] Celceliska heerkulka sanadlaha ah ee deegaanka waa 20 °C (68 °F). Bisha ugu kulul waa Sebtembar, marka celceliska heerkulku yahay 23 °C (73 °F), kan ugu qabow waa Abriil, oo leh 18 °C (64 °F).[11] Celceliska roobabka sanadlaha ah waa 1,137 millimetres (44.8 in). Bisha ugu roobka badan waa Diseembar, oo leh celcelis ahaan 199 millimetres (7.8 in) oo roob ah, kan ugu qalalan waa Luulyo, oo leh 1 millimetre (0.039 in) oo roob ah.[12]

Nyabiraba ee bartamaha Gobolka Gitega Ruvyironza wuxuu leeyahay basin qulqulaya oo ah 728 square kilometres (281 sq mi), oo leh celcelis qulqul ah 10 cubic metres per second (350 cu ft/s). Roobabka sanadlaha ah waa 1,209 millimetres (47.6 in) iyo celceliska heerkulku waa 17.8 °C (64.0 °F).[13] Sharciyada ku saabsan aagagga biyaha ee dadweynaha laguma ixtiraamo mid ka mid ah biyaha Ruvubu, laakiin gaar ahaan Ruvyironza. Tani waxay keentaa in inta badan ay dhacaan burburin (landslides) oo ku yimaada bangiyada webiga ee aan la ilaalin.[14]

Basin-ka Ruvyironza wuxuu ka kooban yahay 8,425 hectares (20,820 acres) oo dhul-qoyan ah, kuwaas oo 7,310 hectares (18,100 acres), ama 87%, laga faa'iidaystay beeraha ilaa 1998.[15] Ruvyironza wuxuu ku qulqulaa xadka bari ee Degmada Gishubi ee Gitega, isagoo ka soocaya Degmada Makebuko. Webiga Kanyangwa wuxuu dhex maraa Gishubi si uu uga soo biiro galbeedka (bidix). Dhul-qoyanka labadan webi ayaa loo isticmaalaa beerashada sanadka oo dhan. Ciidda qaybtan webiga ka mid ah ma aha mid aad u bacrin ah, beeralayduna waa inay isticmaalaan bacrimiye.[16]

Diseembar 2015 roobab mahiigaan ah oo ka da'ay Degmada Mutaho, Gobolka Gitega, ayaa burburiyay beeraha ku yaal dhul-qoyanka webiyada Ruvubu iyo Ruvyironza. Dalagyo ay ka mid yihiin digir, galley iyo baradho macaan oo hore loo beeray ayaa lumay.[17] Abriil 2024 fatahaado ba'an oo ka dhacay dooxada Webiga Ruvyironza ayaa burburiyay dhowr hektar oo dalag ah Degmada Nyabihanga, Gobolka Mwaro. Buundada isku xirta Degmada Nyabihanga iyo Degmada Gitega ayaa halis ugu jirtay inay dunto.[18]

Korontada biyaha

[wax ka badal | wax ka badal xogta]

Xarunta korontada ee Ruvyironza waxay ku taal Gobolka Gitega, waqooyi-bari ee magaalada Gitega, iyadoo u jeedda Gobolka Karuzi oo ka tallaabsanaya Webiga Ruvubu. Waxaa quudiya kanaal u socda koonfurta oo ka yimaada biyo-xireen ku yaal Webiga Ruvyironza oo u dhow afkiisa Webiga Ruvubu. Wuxuu ku shubaa Webiga Ruvubu.[19] Warshadda Ruvyironza, oo ay leedahay REGIDESO Burundi, ayaa la dhisay 1980/1984.[20] Korontada waxaa bixiya saddex matoor oo ah 425 KW, kuwaas oo bixiya 1275 KW marka dhammaantood ay shaqaynayaan, ama 850 KW marka laba kaliya ay shaqaynayaan.[21]

Warbixin 2012 ay soo saartay Wasaaradda Tamarta iyo Macdanta ayaa sheegtay in horumarinta suurtagalka ah ee Ruvyironza (Luvi 047, 039, 012) ay awood u yeelan karaan inay bixiyaan 21.2MW.[22]

  1. ↑ Niilka Buluugga ah ayaa biyaha ugu badan ka soo qaada Niil marka loo eego Niilka Cad. Habka kor u kacaya ee ka yimaada afka Niil, mar walba raacaya laamaha qulqulka ugu badan leh, waxay bixin doontaa il ku taal Itoobiya.[7]