Webiga Tugela
| Webiga Tugela Thukela | |
|---|---|
Webiga Tugela iyadoo uu gadaal ka muuqdo Amphitheatre | |
Koorsada webiga Tugela, laga soo bilaabo xadka galbeed ilaa bariga KwaZulu-Natal. | |
| Magac kale | Thukela |
| Dalka | Koonfur Afrika |
| Gobolka | KwaZulu-Natal |
| Baasin | |
| Ilaha Ugu Muhiimsan | Drakensberg |
| Baaxadda Basinka Biyaha | 29,100 km2 (11,200 sq mi) |
| Astaamaha Jirka | |
| Dhererka | 560 km (350 mi) |
| Socodka Biyaha |
|
| Astaamaha | |
| Laamo Wabi |
|
Webiga Tugela (Af Zulu: Thukela; Af Afrikaans: Tugelarivier) waa webiga ugu weyn gobolka KwaZulu, Koonfur Afrika. Iyadoo dhererkeedu dhan yahay 560 km (350 mi), iyo hoos u dhac dhan 1 370 mitir 480-ka kiiloomitir ee hoose,[1] waa mid ka mid ah webiyada ugu muhiimsan dalka.[2]
Webigu wuxuu ka soo jeedaa Mont-aux-Sources oo ah laba webi oo kale oo waaweyn oo Koonfur Afrika ah, Orange iyo Caledon. Laga soo bilaabo buuraleyda Drakensberg, Tugela waxay raacaysaa waddo dhan 560 km (350 mi) oo dhex marta KwaZulu-Natal midlands ka hor inta aysan ku qulqulin Badweynta Hindiya.[3] Wadarta aagga biyo-qabashadu waa qiyaastii 29,100 km2 (11,200 sq mi).[3] Isticmaalka dhulka ee biyo-qabashada ayaa inta badan ah beerashada nolosha iyo kaymaha ganacsiga.
Laamaha
[wax ka badal | wax ka badal xogta]
Tugela waxaa quudiya dhowr laamood oo ka soo jeeda Drakensberg, kuwa ugu waaweyn waa Webiga Mzinyathi ("Buffalo") (kaas oo ka soo jeeda meel u dhow Majuba Hill). Kuwa kale waa Webiga Little Tugela, Webiga Klip (ka soo jeeda meel u dhow Van Reenen Pass), Webiga Mooi, Webiga Blood, Webiga Sundays (ka soo jeeda Biggarsberg) Webiga Ingagani iyo Webiga Bushman.[3][4] Webiga Buffalo wuxuu ku biiraa Tugela in qiyaastii 19 km (12 mi) bariga Tugela Ferry kuna taal 28°43′04″S 30°38′41″E / 28.71778°S 30.64472°E.
Webiga Blood waxaa magacaabay Boers, oo uu hoggaaminayo Andries Pretorius, ka dib markii ay ka adkaadeen boqorkii Zulu Dingane 16 Diseembar 1838. Webiga ayaa la sheegay inuu casaan ku noqday dhiigga dagaalyahannada Zulu. Webiga Blood ka hooseeya waa Rorke's Drift, oo ah meel laga gudbo iyo goob dagaal, intii lagu jiray Dagaalkii Anglo-Zulu.[5]
Deegaanka
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Scaly yellowfish (Labeobarbus natalensis) ayaa laga helaa Nidaamka Webiga Tugela. Waa kalluun caan ah oo endemik ah gobolka KwaZulu-Natal waxaana laga helaa meelo kala duwan oo u dhexeeya buuraleyda Drakensberg iyo dhulka hoose ee xeebaha, oo ay ku jiraan webiyo sida Umkomazi.[6]
Higgaadinta
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Higgaadinta Tugela waxaa loo isticmaali jiray inta badan qarnigii labaatanaad; waa nooc Ingiriisaysan oo ka mid ah magaca Zulu Thukela. Qorayaashii qarnigii sagaal iyo tobnaad ayaa qaatay noocyo kala duwan oo higgaadin ah oo ay ku jiraan:
- Isaacs (1836) wuxuu isticmaalay dhowr higgaadin oo kala duwan buugiisa, Travels and Adventures in Eastern Africa,[7] oo ay ku jiraan Ootergale iyo Ootoogale.
- C.R. Maclean (John Ross), oo ku qoray Nautical Magazine sannadkii 1853, wuxuu isticmaalay higgaadinta Zootagoola[8]
- George French Angas, oo ahaa fannaan qarnigii sagaal iyo tobnaad, wuxuu adeegsaday magaca Tugala cinwaannada sawirradiisa.[9]
Qaar ka mid ah kala duwanaanshaha waxaa loo nisbayn karaa qorayaashii hore ee reer Yurub oo aan ogeyn in naxwaha Zulu uu isticmaalo horgalayaal, inta badan "i-" ama "u-", si loo tilmaamo fasalka magaca ee magaca.

Qoraallo
[wax ka badal | wax ka badal xogta]- ↑ "Webiyada muhiimka ah ee Koonfur Afrika - MyFundi". Retrieved 2024-05-15.
- ↑ "Webiyada muhiimka ah ee Koonfur Afrika". MyFundi.
- 1 2 3 "Soo jeedin lagu aasaasayo Hay'adda Maareynta Biyo-mareenka ee Thukela - Lifaaqa A" (PDF). Waaxda Arrimaha Biyaha iyo Kaymaha. July 2004. Retrieved 2008-10-21.
- ↑ Thukela WMA 7
- ↑ "Tugela". Encyclopædia Britannica (11th) 27. (1911). Cambridge University Press. Tani waxay leedahay sharaxaad aad u faahfaahsan oo ku saabsan koorsada webiga.
- ↑ "Warbixinta Farsamada ee Xaaladda Kalluunka Yellowfishes ee Koonfur Afrika 2007" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2017-06-29. Retrieved 2012-03-29.
- ↑ Nathaniel Isaacs (1836). Travels and Adventures in Eastern Africa - Vol I. Edward Churton. Retrieved 2010-08-08.
- ↑ C.R. Maclean (February 1853). "Lumitaanka Brig Mary ee Natal oo leh Xusuus hore oo ku saabsan dejintaas - Labo". The Nautical Magazine. pp. 74–80.
- ↑ ["Samaynta outchoualla ama biirka maxalliga ah, ee Gudu's kraal, Webiga Tugala, dalka Zulu"], sawir uu qoray G F Angas; Maktabadda Qaranka ee Australia.
Xiriirinta dibadda
[wax ka badal | wax ka badal xogta]
Warbaahinta la xiriirta Tugela River ee Wikimedia Commons
- Pages using infobox river with unsupported parameters
- Articles containing Af Zulu-language text
- Articles containing Af Afrikaans-language text
- Pages using gadget WikiMiniAtlas
- Maqaallada Wikipedia-ka ee ku jira xigasho laga soo qaatay 1911 Encyclopaedia Britannica oo leh tixraac Wikisource
- Commons category link from Wikidata