Wikipedia:Dhibaatayn
Tan waa bogga dukumentiyo Wikipedia Soomaaliga ah siyaasadda. Waxay sharaxaysaa heer guud oo si ballaaran loo aqbalo oo ay tahay in dhammaan tafatirayaashu ay Caadiyan Raacaan. Isbeddellada lagu sameeyo waa in ay ka tarjumaan heshiiska guud. |
| Fiiro gaar ah: Ha ka hor istaagin tifaftirayaasha kale inay ku raaxaystaan Wikipedia adigoo samaynaya hanjabaado, xiriirro ama faragelin soo noqnoqda oo dhib leh oo aan la rabin, weerarro shakhsiyeed oo soo noqnoqda, cabsi-gelin, ama faafinta macluumaad shakhsiyeed. |
| Haddii aad tahay isticmaale la dhibaataynayo, eeg § Wax ka qabashada dhibaataynta. |
Dhibaatayntu waa hab-dhaqan xun oo soo noqnoqda, kaas oo qof si macquul ah u fiirinaya uu u arki karo in si ula kac ah loogu beegsanayo qof ama dad gaar ah. Caadi ahaan, ujeeddadu waa in qofka la beegsanayo la dareensiiyo hanjabaad ama cabsi-gelin, natiijaduna waxay noqon kartaa in tafatirka Wikipedia uu qofkaas ku noqdo wax aan raaxo lahayn, ama laga niyad-jabiyo, laga baqo geliyo, ama laga hor istaago inuu wax tifaftiro.
Wikipedia marna looma adeegsan karo in lagu dhibaataysto qof kasta, iyadoon loo eegayn in qofka dhibaatayntu ku socoto uu yahay tifaftire halkan jooga iyo in kale. Tafatirrada ka kooban dhibaatayn waa la celinayaa, waa la tirtirayaa, ama waa la qarinayaa, sida ku habboon, tifaftirayaasha ku kaca dhibaatayntana waxaa lagu xannibi karaa ama laga mamnuuci karaa tafatirka.
Dhibaatayntu waxay sidoo kale ka koobnaan kartaa falal loo qorsheeyay in qofka la beegsanayo uu ogaado, oo si cad u muujinaya in isaga ama iyada si gaar ah loo beegsanayo, xitaa marka aanay jirin xiriir toos ah.
Noocyada dhibaataynta iyo carqaladaynta
Dhibaataynta, oo ay ku jiraan hanjabaadaha, cabsi-gelinta, xiriirka ama dareenka soo noqnoqda ee dhibka leh ee aan la rabin, iyo weerarrada shakhsiyeed ee soo noqnoqda, waxay yareyn karaan raaxada tifaftire ee Wikipedia, sidaasna waxay mashruuca ugu keeni karaan carqalad. Dhibaataynta tifaftire iyadoo lagu salaynayo jinsiyad, jinsi, aqoonsiga jinsiga, jihada galmada, da', caqiidooyin diimeed ama siyaasadeed, naafonimo, isir, dhalasho, iwm. lama oggola.
Mamnuucidda dhibaatayntu si siman ayay ugu dabaqantaa dhammaan Wikipediyaaniinta. Waa wax aan la aqbali karin in la dhibaataysto isticmaale leh taariikh khaladaad badan ama hab-dhaqan carqaladayn ah, sida ay tahay in la dhibaataysto isticmaale kasta oo kale. Wikipedia waxay dhiirrigelisaa bulsho ilbax ah: dadku way khaldaan, laakiin waxaa lagu dhiirrigeliyaa inay khaladaadkooda wax ka bartaan oo ay hab-dhaqankooda beddelaan. Dhibaatayntu waxay ka hor imaanaysaa ruuxan waxayna dhaawacaysaa shaqada dhisidda encyclopedia.
Dabagalka joogtada ah
Dabagalka joogtada ah ee Wikipedia (ama "wikihounding") waa in hal ama in ka badan oo tifaftireyaal ah si gaar ah loo beegsado, laguna biiro doodaha bogag ama mowduucyo badan oo ay tifaftiraan ama doodaha kala duwan ee ay ka qaybqaataan, si marar badan loola hor yimaado ama looga hor istaago shaqadooda. Tani waxay u muuqataa inay leedahay ujeeddo ah in tifaftiraha kale lagu abuuro xanaaq, dhib, ama walbahaar. Dabagalka joogtada ahi badanaa wuxuu ku lug leeyahay in qofka la beegsanayo meel kasta oo Wikipedia ah laga daba tago.
Isticmaalayaal badan ayaa la socda tifaftirrada isticmaalayaasha kale, inkastoo inta badan loo sameeyo ujeeddooyin wada-shaqayn ama maamul. Tani waa in mar walba si taxaddar leh loo sameeyaa, iyadoo jirta sabab wanaagsan, si looga fogaado in laga shakiyo in wax-ka-qabadka isticmaale loo daba socdo si dhib loogu geysto ama looga aargoosto gef loo malaynayo. Adeegsiga saxda ah ee taariikhda tifaftire waxaa ka mid ah, balse kuma koobna, hagaajinta khaladaad cad ama jebinta siyaasadaha Wikipedia, ama sixidda dhibaatooyin la xiriira maqaalal badan. Dhab ahaantii, dhaqamada noocan ah waxaa lagu talinayaa kormeerka isbeddellada dhowaan iyo mashruuca spam-ka Wikipedia. Diiwaannada wax-ku-biirinta waxaa loo adeegsan karaa habka xallinta khilaafaadka si loo ururiyo caddaymo lagu soo bandhigo dhacdooyinka iyo kiisaska garqaadka. Adeegsiga xallinta khilaafaadka laftiisu wuxuu noqon karaa dabagal joogto ah haddii uu ku lug yeesho cabashooyin aan sal iyo raad lahayn ama aan mudnayn oo si joogto ah looga gudbinayo tifaftire kale.
Qaybta muhiimka ah ee dabagalka joogtada ahi waa carqaladaynta raaxada isticmaale kale ee tafatirka, ama carqaladaynta mashruuca guud ahaan, iyadoo aan jirin sabab wax-ku-ool ah oo ka sarreysa. Xitaa haddii tafatirrada gaarka ahi aysan naftooda carqaladaynayn, "isticmaale kale meel kasta oo uu tago daba-socodkiisa", haddii loo sameeyo in walbahaar loo geysto, ama ay la socdaan tafatir dhinac u janjeera, weerarro shakhsiyeed, ama hab-dhaqan kale oo carqaladayn ah, waxay noqon karaan arrin aad u culus waxayna keeni karaan xannibaado iyo xaddidaado kale oo tafatir.
Hal nooc oo dabagal joogto ah ahi wuxuu dhici karaa marka qofka daba-socda uu sameeyo akoon (mararka qaarkood dhowr akoon) oo u dhaqma sida qofka la beegsanayo laakiin si aan daacad ahayn u tifaftira, isaga oo isku dayaya in qofka la beegsanayo lagu xannibo ama laga mamnuuco haddii hore loo xannibay, iyadoo loo ekaysiinayo in qofka la beegsanayo uu isagu sameystay akoon been-abuur ah. Wikipedia mararka qaarkood tan waxaa loogu yeeraa calan been ah ama shaqada Joe.
Hanjabaado
Qof kale oo loo hanjabo waxaa loo arkaa dhibaatayn. Tani waxay ku jirtaa hanjabaad kasta oo nolosha dhabta ah, sida hanjabaad waxyeello, iyo hanjabaado lagu carqaladaynayo shaqada qofka ee Wikipedia. Hadallada muujinaya ujeeddo ah in si sax ah loo isticmaalo habraacyada caadiga ah ee Wikipedia, sida xallinta khilaafaadka, looma tixgeliyo hanjabaad. Hanjabaadaha sharciyeed waa xaalad gaar ah oo hanjabaad ah, waxayna leeyihiin siyaasad u gaar ah. Isticmaalayaasha sameeya hanjabaado sharciyeed caadi ahaan si aan xad lahayn ayaa looga xannibaa tafatirka.
Hanjabaado sharciyeed oo loo malaynayo
Wikipedia waxay leedahay siyaasad lagu xannibo isticmaalayaasha Wikipedia ku qora hanjabaado sharciyeed oo ka dhan ah tifaftireyaasha kale. Waa muhiim inaan la qorin faallooyin ay dadka kale si macquul ah ugu fasiran karaan hanjabaad sharciyeed; ereyada sida sumcad-dilid ama aflagaaddo sharciyeed waxaa habboon in laga fogaado sababtaas awgeed. Marka lala tacaalayo hanjabaado sharciyeed oo muuqda, isticmaalayaashu waa inay isku dayaan inay caddeeyaan ujeeddada qoraaga, sharxaan siyaasadda, oo ka codsadaan inuu hanjabaadda ka saaro. Jiritaanka khilaaf sharciyeed oo u dhexeeya isticmaalayaasha ma aha sabab sax ah oo xannibaad loo saaro, haddii aan Wikipedia lagu qorin hanjabaado sharciyeed.
Faafinta macluumaad shakhsiyeed
Faafinta macluumaadka shakhsiyeed ee tifaftire kale lama aqbali karo, haddii uusan qofkaasi si ikhtiyaari ah ugu daabicin macluumaadkiisa, ama xiriirro macluumaadkaas ah, Wikipedia dhexdeeda.[note 1] Macluumaadka shakhsiyeed waxaa ka mid ah magaca dhabta ah ee tifaftire, taariikhda dhalashada, lambarrada aqoonsiga, cinwaanka guriga ama goobta shaqada, magaca jagada iyo hay'adda uu ka shaqeeyo, lambarka telefoonka, cinwaanka iimaylka, bogagga shakhsiga ah ee goobaha dibadda, macluumaad kale oo lagula xiriiri karo, ama sawir, iyadoo aan loo eegayn in macluumaadkaasi sax yahay iyo in kale. Ku daabicidda macluumaadkaas qof kale waa xadgudub aan cudurdaar lahayn oo aan la casuumin oo ka dhan ah asturnaanta, waxayna qofkaas gelin kartaa khatar waxyeello ka baxsan hawlihiisa Wikipedia. Haddii aanay ahayn mid aan ula kac ahayn oo aan xumaan ku jirin, tusaale ahaan marka Wikipediyaaniintu isku yaqaannaan meel ka baxsan wiki-ga oo ay si kama' ah uga isticmaalaan magaca dhabta ah ee qofka kale doodaha, isku dayga shaacinta xogta qofka wuxuu ku filan yahay in si degdeg ah loo xannibo. Tani waxay khusaysaa macluumaadka shakhsiyeed ee tifaftirayaasha iyo kuwa aan tifaftirayaasha ahayn labadaba.
Sida loola tacaalo macluumaadka shakhsiyeed
Haddii aad si kama' ah u daabacday wax kasta oo kuu horseedi kara in xogtaada la shaaciyo, oo ay ku jiraan, laakiin aan ku koobnayn, inaad si kama' ah u tifaftirto adigoo ka baxay akoonka, taas oo muujinaysa cinwaankaaga IP-ga iyo sidaas darteed goobtaada qiyaasta ah, waxaa muhiim ah inaad si degdeg ah u dhaqaaqdo si tafatirkaas loo qariyo. Ha u soo jeedin dareen dheeraad ah macluumaadkaas. Tixraacidda macluumaad uu qofku isagu daabacay oo weli jira looma tixgeliyo shaacinta xogta qofka, sidaas darteed haddii tifaftireku ku guuldarraysto inuu macluumaadka si degdeg ah u qariyo waxay ka qaadi kartaa ilaalinta siyaasaddan. Macluumaad dheeraad ah oo ku saabsan ilaalinta macluumaadka gaarka ah waxaa laga heli karaa hab-dhaqannada amniga shakhsiyeed, asturnaanta, sirta iyo taxaddarka, iyo sida aan xogtaada loogu shaacin Wikipedia.
Tafatir kasta oo qof xogtiisa shaaca ka qaada waa in si degdeg ah loo celiyaa, ka dibna codsi loo gudbiyaa kooxda kormeerka si tafatirkaas Wikipedia looga tirtiro. Maamule kasta wuxuu qarin karaa tafatirka isagoo sugaya kormeerka, xitaa marka maamulahaasi ku lug leeyahay arrinta. Haddii tifaftire hore u daabacay macluumaadkiisa shakhsiyeed laakiin markii dambe qariyay, waa inaan Wikipedia lagu soo celin, inkastoo tixraaca macluumaad uu isagu daabacay oo weli jira aan loo tixgelin shaacinta xogta qofka. Haddii macluumaadkii hore uu kormeer ku tirtiray, dib loogu celiyo Wikipedia waxaa loo tixgelinayaa shaacinta xogta qofka.
Haddii aad aragto tifaftire oo daabacaya macluumaad shakhsiyeed oo qof kale ah, ha xaqiijin hana beenin saxnaanta macluumaadkaas. Haddii sidaas la sameeyo, qofka macluumaadka daabacay iyo qof kasta oo kale oo bogga arkay wuxuu ka heli karaa xog ku saabsan saxnaanta macluumaadka. Sababtaas awgeed, isku dayada shaacinta xogta qofka ee khaldan ha loola dhaqmin si ka duwan isku dayada saxda ah. Marka la soo sheegayo isku day shaacinta xogta qofka, ka taxaddar inaadan faallo ka bixin saxnaanta macluumaadka. Shaacinta xogta qofka badanaa waa in lagu tilmaamaa "isku day shaacinta xogta qofka" ama wax la mid ah, si loo caddeeyo in macluumaadku run noqon karo ama aanu run ahayn, waana in isticmaalayaasha loo xannibay shaacinta xogta qofka loo caddeeyo in diiwaanka xannibaadda iyo ogeysiisku aanu xaqiijinayn macluumaadka.
Xaqiiqda ah in tifaftire uu isagu daabacay macluumaadkiisa shakhsiyeed ama uu ku tifaftiro magaciisa, taas oo ka dhigaysa in si fudud looga garan karo raadinta internetka, cudurdaar uma noqon karto in la daabaco natiijooyinka "baaritaan mucaarad". Soo ururinta fikradihiisa meel ka baxsan wiki-ga si marar badan loogu weeraro tafatirkiisa waxay noqon kartaa nooc dhibaatayn ah, sida ay noqon karto in sidaas oo kale loo sameeyo tafatirradiisii hore ee maqaallo kale oo Wikipedia ah. Hanjabaadaha lagu shaacinayo xogta tifaftire waxaa loo tixgeliyaa weerarro shakhsiyeed waana mamnuuc.
Ka-reebitaanno
Waxba oo ku jira siyaasaddan kama mamnuucayo in macluumaadka shakhsiyeed ee tifaftireyaasha iimayl ahaan loogu diro maamuleyaal gaar ah, hawlwadeennada, garqaadayaal, ama Wikimedia Foundation, marka ay lagama maarmaan tahay in lagu soo sheego jebinta siyaasadaha xasaasiga ah ee sirta, sida khilaafka danaha ama tafatirka lacagta lagu bixiyo, dhibaataynta, ama jebinta siyaasadda ilaalinta carruurta. Keliya macluumaadka ugu yar ee lagama maarmaanka ah waa in la gudbiyaa, waana in lala xiriiraa tirada ugu yar ee dadka. Si kastaba ha ahaatee, tifaftirayaasha waxaa looga digayaa in bulshada Wikipedia ay diidday fikradda ah in tifaftirayaashu "is baaraan". Ku daabicidda macluumaadkaas Wikipedia waxay jebinaysaa siyaasaddan.
Ku daabicidda xiriirro akoonno kale oo ku yaal bogag kale waxaa la oggol yahay xaalado gaar ah:
- Waxaa jira bogag shaqooyin lagu soo bandhigo oo loo-shaqeeyayaashu si dadweyne ah ugu daabacaan xayeysiisyo ay ku raadinayaan tifaftirayaal Wikipedia oo lacag lagu siiyo. Ku xidhidda xayeysiiskaas gole sida guddiga khilaafka danaha ma jebinayso siyaasaddan.
- Haddii dadku is-aqoonsadeen iyagoo aan qarin ama aan kormeer lagu tirtirin, macluumaadkaas waxaa loo adeegsan karaa doodaha khilaafka danaha ee goobaha ku habboon.
- Haddii macluumaad qof lagu aqoonsan karo la qariyay ama kormeer lagu tirtiray oo uu muhiim u yahay doodda khilaafka danaha, waa in si gaar ah iimayl loogu diro maamule ama garqaade—laakiin aan dib loogu qorin Wikipedia: waxaa ku filan in la sheego in tifaftirahaasi leeyahay khilaaf dano, isla markaana macluumaadka loo diray maamulka ku habboon.
- Si loola dagaallamo iska-dhigid qof kale, oo ah marka tifaftire si been ah u sheegto inuu yahay qof gaar ah, waa la oggol yahay in la daabaco ama lagu xiro qoraallo uu qofkaasi ku beeninayo sheegashadaas, haddii qofkaasi si cad oo niyad wanaagsan leh u oggolaaday, isla markaana kalsooni sare laga qabo xaqiiqnimada isha.
Arrimaha ku saabsan macluumaadka shakhsiyeed ee gaarka ah, qof kasta ha ahaadee, waxaa sidoo kale iimayl ahaan loogu gudbin karaa xubin ka tirsan kooxda hawlwadeennada. Inkastoo xaaladaha kooban ee kor lagu sheegay xiriirrada bogag dibadda ah ee ay ku jiraan dalabyo lagu tafatiro Wikipedia lagu daabici karo Wikipedia si loo muujiyo inay jiri karto tafatir khilaaf dano leh, xiriirrada bogagga shakhsiga ah ee dibadda waa inaan lagu xiriirin tifaftire Wikipedia gaar ah, haddii uusan tifaftirahaasi isagu shaacin.
Xiriirka gaarka ah
Ma jiro is-afgarad bulsho oo ku saabsan in Wikipedia lagu daabaco xiriir gaar ah oo ka dhacay meel ka baxsan wiki-ga.
Guddiga Garqaadku wuxuu sheegay mabda' ah in haddii aan oggolaansho laga haysan qoraaga, oo ay ku jiraan xiriir kasta oo hore oo ku dhex jira, nuxurka xiriirka gaarka ah, oo ay ku jiraan iimayllada, aan lagu daabicin Wikipedia; mabda' kale wuxuu sheegayaa in maamule aan arrinta ku lug lahayn uu ka saari karo xiriir gaar ah oo la daabacay iyada oo aan oggolaansho laga haysan mid ka mid ah abuurayaashiisa. Qoraalkaas waa in si toos ah loogu diro guddiga.
Dhibaataynta goobta isticmaalaha
Dhibaato caadi ah waa dhibaataynta ka dhacda goobta isticmaalaha. Tusaalooyinka waxaa ka mid ah in bogga hadalka isticmaalaha lagu dhejiyo digniino badan oo been ah ama shaki leh, in faallooyinkaas dib loo soo celiyo ka dib markii isticmaale ka saaray, in calaamado sida "akoonti been-abuur ah oo laga shakisan yahay" lagu dhejiyo bogga isticmaalaha ee tifaftireyaasha firfircoon, iyo in si kale loo soo bandhigo waxyaabo isticmaaluhu u arki karo kuwo dhib leh ama ceebaynaya goobtiisa isticmaalaha.
Bogagga isticmaalayaasha waxaa loo sameeyay si tifaftireyaashu ay uga bixiyaan macluumaad guud oo iyaga ku saabsan, bogagga hadalkana waxaa loo sameeyay fududaynta xiriirka. Midkoodna looma samayn "derbi ceebayn ah", mana aha in loo adeegsado in lagu soo bandhigo dhibaatooyin la sheegay inay isticmaalaha haystaan, haddii aan akoonka loo xannibin arrimahaas dartood. Nooc kasta oo nuxur ah oo dhab ahaan u baahan in la soo bandhigo ama laga saaro waa in isla markiiba loo soo jeediyaa maamulka, halkii dagaal tafatir loogu geli lahaa in aragtidaada lagu qasbo goobta isticmaalaha qof kale.
Dhibaataynta ka baxsan wiki-ga
Xiriir dadweyne ama gaar ah oo aan habboonayn ama aan la rabin, daba-socod, ama nooc kasta oo dabagal joogto ah ah, marka loo jeediyo tifaftire kale, wuxuu jebinayaa siyaasadda dhibaataynta. Dhibaataynta ka baxsan wiki-ga, oo ay ku jiraan xiriirrada dibadda, waxaa maamulayaashu u tixgelin doonaan arrin sii xumaynaysa, waxaana loo adeegsan karaa caddayn habka xallinta khilaafaadka, oo ay ku jiraan kiisaska garqaadka. Xaaladaha qaarkood, caddaynta waa in lagu gudbiyaa iimayl gaar ah. Sida dhibaataynta Wikipedia gudaheeda, dhibaataynta ka baxsan wiki-ga waxay sabab u noqon kartaa xannibaad, xaaladaha aadka u daranina waxay keeni kartaa mamnuucid.
Tifaftirayaasha soo dhaweeya xiriirka gaarka ah badanaa waxay Wikipedia ku daabacaan macluumaadka xiriirka ay doorbidayaan, mararka qaarkoodna waxay awood u yeeshaan iimaylka iyagoo adeegsanaya is-dhexgalka Wikipedia. La xiriiridda tifaftire adigoo adeegsanaya macluumaad xiriir oo kale, adigoon marka hore helin oggolaansho cad, waa in loo qaataa xiriir aan la casuumin, iyadoo ku xiran xaaladda, waxayna noqon kartaa dhibaatayn. Marna ha ula xiriirin tifaftire kale habkan qayb ka mid ah khilaaf, ama marka tifaftiruhu codsaday inaan habkaas lala xiriirin. Xiriir lama filaan ah oo la adeegsanayo macluumaad shakhsiyeed sida kor lagu sharaxay qaybta "Faafinta macluumaad shakhsiyeed" waxaa loo arki karaa hanjabaad ku wajahan badbaadada iyo fayo-qabka qofka lala xiriirayo. Isticmaalayaasha la kulma xiriir aan habboonayn oo ka baxsan wiki-ga waa inay dhacdooyinka si gaar ah ugu soo sheegaan Guddiga Garqaadka ama kooxda jawaabta xaaladaha degdegga ah.
Dhibaataynta dadka ka baxsan bulshada tifaftirayaasha
Iyadoo la waafajinayo ilaalinta tifaftireyaasha ee dhibaataynta lagu sharraxay siyaasaddan inteeda kale, tafatirrada dhibaataynaya dadka nool ama dhowaan dhintay ee aan xubno ka ahayn bulshada Wikipedia sidoo kale waa mamnuuc. Sida ku cad siyaasadda kormeerka, nuxurka dhibaataynta ah waa la tirtiri doonaa ama waa la qarin doonaa. Tifaftirayaasha ku daabaca nuxurkaas meel kasta oo Wikipedia ah waxaa si aan xad lahayn looga xannibi karaa.
Nuxurka iyo ilaha waafaqsan siyaasadda taariikh-nololeedyada dadka nool ma jebiyaan siyaasaddan; sidoo kale ma jebiyaan doodaha ku saabsan ilaha iyo qorayaasha ilaha, haddii aan faallooyinka ku saabsan dadka aanay ahayn wax aan loo baahnayn oo aan xiriir la lahayn go'aaminta tayada isha. Sidoo kale eeg asturnaanta taariikh-nololeedyada dadka nool, khilaafka danaha taariikh-nololeedyada dadka nool, iyo magacaabista mawduucyada muranka leh ee la xiriira.
Wax ka qabashada dhibaataynta
Haddii aad dareento in lagu dhibaataynayo, marka hore, si deggan u dhaqan (xitaa haddii ay adag tahay). Muhiimadda arrintan si xad dhaaf ah looma adkeyn karo.
Haddii dhibaatayntu ay ku jirto hanjabaado waxyeello jireed oo adiga ama dadka kale ah, raac habraacyada ku saabsan wax ka qabashada hanjabaadaha waxyeellada.
Xaaladaha culus ama marka arrimaha asturnaanta iyo waxyaabaha ka baxsan wiki-gu ay qayb ka yihiin dhibaatada, tusaale ahaan marka macluumaad shakhsiyeed oo gaar ah uu arrinta qayb ka yahay, ama arrimaha Wikipedia gudaheeda ay ku fidaan iimayl iyo dhibaatayn "nolosha dhabta ah", waxaad la xiriiri kartaa Guddiga Garqaadka. Si macluumaad shakhsiyeed looga saaro taariikhda bogagga, la xiriir kooxda kormeerka.
Arrimaha fudud ee ka dhaca Wikipedia gudaheeda, sida isticmaale aad isku khilaafteen, xallinta khilaafaadka ayaa ah tallaabada caadiga ah ee ugu horreysa. Way fududaanaysaa in la aqoonsado dhibaatada haddii ay jiraan isbeddello gaar ah oo la tixraaci karo. Kiisaska culus ee aad diyaar u tahay inaad Wikipedia gudaheeda wax kaga qabato, waxaad codsan kartaa caawinta maamulka. (Ha bilaabin dood ku saabsan shaacinta xogta qofka adigoo qof saddexaad wakiil uga ah, haddii aan dib-u-eegisyada bogga khuseeya hore loogu qarin kormeer; waxaa muhiim ah inaan xadgudubyada asturnaanta laga sii darin.)
Fiiro gaar ah: Haddii tifaftireyaal kale ay walaac ka qabaan tafatirkaaga, waxaad u badan tahay inaad sidaas darteed dareenka maamulayaasha iyo isticmaalayaasha kale ee arrinta danaynaya soo jiidato. Faallooyin kasta oo ilbaxnimo leh oo ku habboon oo ay kuu soo jeediyaan looma tixgelin doono dhibaatayn.
Ku eedaynta dadka kale dhibaatayn
Eedaynta dhibaatayntu waxay noqon kartaa mid kicinaysa khilaaf, sidaas darteed eedaymahaasi mararka qaarkood ma caawin karaan khilaaf. Waxaa loo arki karaa weerar shakhsiyeed haddii dhibaatayn lagu eedeeyo qof iyada oo aan jirin caddayn cad oo muujinaysa in falka dadka kale dhab ahaan yahay dhibaatayn, eedaymaha aan salka lahayna waxay iyaguna noqon karaan dhibaatayn haddii si joogto ah loo sameeyo. Natiijadu badanaa waa eedayn ah in adigu dhibaatayn samaynayso, taas oo keenta wareeg xun. Isla mar ahaantaana, sheegashada dhibaataynta waa in si dhab ah loo qaataa, waana inaan si degdeg ah loo diidin ilaa ay caddaato in eedaymahaasi aanay sal lahayn.
Caawinta maamulayaasha la dhibaataynayo
Ficillada maamulayaasha Wikipedia waxay mararka qaarkood si toos ah ugu keeni karaan khilaaf isticmaalayaal adag, mararka qaarkoodna iyaga laftooda ayaa la dhibaatayn karaa. Caadi ahaan tani waxay dhacdaa marka maamule go'aansado inuu farageliyo khilaaf isagoo doonaya inuu u digo ama xannibo dhinacyada carqaladaynaya ama uu ka hortago hab-dhaqankooda dhibka badan ee joogtada ah.
Maamulayaasha Wikipedia waa tifaftireyaal mutadawiciin ah sida isticmaale kasta oo kale. Looma waajibin in ka badan isticmaale kasta oo kale inay qaadaan tallaabo gaar ah oo ka baxsan hab-dhaqanka wanaagsan iyo ka jawaabidda la filayo, loomana baahna ama lagama filayo inay naftooda geliyaan xaalad aan raaxo lahayn, inay qaadaan tallaabooyin yareynaya raaxadooda shaqada Wikipedia ama halis gelinaya si kasta ha ahaatee. Maamulayaasha dareemaya inay xaalad noocaas ah ku jiraan waxaa lagula talinayaa inay talo raadsadaan, si gaar ah ula hadlaan maamulayaal kale, ama arrinta u gudbiyaan maamule diyaar u ah inuu sameeyo xannibaado adag.
Maamulayaasha ku kalsoon inay ka badbaadsan yihiin dhibaataynta, ama doonaya inay wax ka qabtaan isticmaalayaasha adag iyo ficilladooda suurtagalka ah, waxay isku qori karaan boggaas, waxayna ku dari karaan template-ka isticmaalaha {{User difficultblocks}} boggooda isticmaalaha, taas oo sidoo kale isticmaalaha ku dari doonta qaybta maamulayaasha Wikipedia ee diyaar u ah xannibaado adag.
| Sawirka:No sign.svg | Maamulahan maamule wuxuu awoodaa, waana samayn doonaa xannibaado adag haddii loo baahdo. |
:: Ama isticmaal: Qaybta:Maamulayaasha Wikipedia ee diyaar u ah xannibaado adag|{{PAGENAME}}
Haddii ay dhibaatooyin dhacaan, maamulayaashu waxay xaq ahaan la mid yihiin isticmaale kasta oo kale inay diidaan ama ka baxaan xaalad sii xumaanaysa ama aan raaxo lahayn, iyaga oo aan sabab bixin, ama inay la xiriiraan Guddiga Garqaadka haddii loo baahdo.
Falcelinta dhibaataynta
Dadka qaar waxaa ku adkaan karta inay degganaadaan oo si wax-ku-ool ah uga falceliyaan dhibaatayn dhab ah ama loo malaynayo. Waa muhiim in eed kasta oo anshax-xumo ah oo ku saabsan qof la dhibaataynayo lagu tixgeliyo xaaladdan. Dhibaatayn dhab ah ama loo malaynayo ma cudurdaar u noqoto anshax-xumada tifaftire, laakiin xaaladaha noocan ah waxaa la doorbidayaa in si taxaddar badan loo wajaho ciqaabaha.
Cawaaqibka dhibaataynta
Inkasta oo tifaftirayaasha lagu dhiirrigeliyo inay iska indhatiraan ama si edeb leh uga jawaabaan dhacdooyin gooni-gooni ah, taasi macnaheedu ma aha inay yihiin wax la aqbali karo ama aan cawaaqib lahayn. Hab-dhaqan colaadeed oo soo noqnoqda wuxuu yareeyaa suurtagalnimada ay bulshadu ku siinayso malaha niyad-wanaagga, waxaana loo tixgelin karaa tafatir carqaladayn ah. Isticmaalayaasha ku adkaysta hab is-horfadhi ah oo ay calaamad u yihiin dhibaatayn iyo/ama weerarro shakhsiyeed waxay u badan tahay inay galaan habka xallinta khilaafaadka, waxaana laga yaabaa inay la kulmaan cawaaqib culus sida xannibaado, garqaad, ama mamnuucid bulsho. Dhibaatayntu waxay si xun u saamaysaa joogtaynta tifaftireyaasha.[note 2]
Xannibaadda dhibaataynta
- Xaaladaha aadka u daran, sida hanjabaadaha sharciyeed, hanjabaadaha rabshadaha, ama shaacinta xogta qofka, waxaa la isticmaali karaa xannibaado ilaalin ah iyada oo aan digniin hore la bixin.
- Dhacdooyinka dabagalka joogtada ah badanaa waxay helaan digniin. Haddii dabagalka joogtada ahi sii socdo digniin ka dib, waxaa inta badan la adeegsadaa xannibaado sii kordhaya, iyadoo laga bilaabayo 24 saacadood.
Dhibaatayntu waxa aanay ahayn
Siyaasaddan waxaa loogu talagalay inay ilaaliso dhibbanayaasha dhibaatayn dhab ah oo loogu talagalay inay qofka isticmaale ah walbahaar geliso, sida xiriirro ama qoraallo soo noqnoqda oo aan la rabin. Sida erayga daba-socod, erayga dhibaatayn wuxuu leeyahay macnayaal la xiriira nolosha dhabta ah—laga bilaabo hab-dhaqan aan habboonayn oo fudud ilaa fal dambiyeed—waana in si taxaddar leh loo adeegsadaa iyadoo la tixgelinayo macnayaashaas.
Si kastaba ha ahaatee, tifaftireyaasha qaarkood waxay u muuqdaan inay "dhibaatayn" siinayaan macne aad uga ballaaran oo aan habboonayn, kaas oo ku jira dhaqamada tafatirka caadiga ah ee habboon sida in si fudud isla bogga loo tifaftiro sida isticmaale kale, ama isticmaale kale looga digo carqaladayn ama anshax-xumo. Hawlaha noocaas ahi dhibaatayn ma aha haddii si ilbaxnimo leh oo niyad wanaagsan loo sameeyo.
Sidoo kale dhibaatayn ma aha in la raaco wax-ku-biirinta isticmaale si loo ogaado jebinta siyaasadaha; taasina waa qayb ka mid ah sababta loo hayo taariikhda wax-ku-biirinta tifaftireyaasha. Tifaftirayaashu ma laha lahaanshaha nuxurka maqaalka ama tafatirradooda, tifaftire kasta oo kale wuxuu xaq u leeyahay inuu tafatirrada u celiyo sida ku habboon. Iska-caabbinta aan salka lahayn ee dadaalladan waxay noqon kartaa calaamad muujinaysa hab-dhaqan lahaansho waxayna keeni kartaa ciqaabo.
Eedaymaha dhibaataynta ee aan salka lahayn waa weerarro shakhsiyeed oo culus, waxaana loola dhaqmaa sida ku habboon.
Qoraallo
- ↑ Qeexidda "Wikipedia dhexdeeda" hore waxay u ahayd arrin muran ka taagnaa. Cod-bixin codsi faallo ah oo dhacay Sebtembar 2019 ayaa caddeeyay in xitaa haddii isticmaale uu si ikhtiyaari ah macluumaadkiisa shakhsiyeed ugu daabaco mashruuc Wikimedia ah oo aan ahayn Wikipedia Ingiriisiga, haddana xaalado gaar ah waxay noqon kartaa shaacinta xogta qofka haddii macluumaadkaas dib loogu daabaco Wikipedia Ingiriisiga.
- Guud ahaan waa la aqbali karaa in la tixraaco macluumaad si ikhtiyaari ah loogu shaaciyay mashruuc kale oo Wikimedia ah haddii ay caddahay in isticmaaluhu aanu dhibsanayn faafinta ballaaran, tusaale ahaan haddii lagu daabacay bogga isticmaalaha ee dadweynaha ee wiki kale; waana ka sii yar tahay aqbalaadda haddii ay u baahan tahay "baaritaan" badan si loo helo, gaar ahaan macluumaad uu isticmaaluhu markii dambe ka saaray.
- Tifaftirayaasha waxaa lagu boorinayaa inay dhinaca asturnaanta ka taxaddaraan, oo ay isticmaalayaasha weydiiyaan ka hor inta aan la daabicin macluumaadkooda shakhsiyeed haddii wax shaki ahi jiro. Daabacaadda macluumaad laga yaabo inuusan si gaar ah u noqon shaacinta xogta qofka weli waxay noqon kartaa mid aan habboonayn oo si xun uga tarjumaysa go'aanka qoraaga.
- ↑ Eeg Konieczny, Piotr (2018), Joogtaynta mutadawiciinta, gubashada iyo ka-tagista ururrada mutadawiciinta ah ee internetka: Walbahaarka, khilaafka iyo ka-fadhiisashada Wikipediyaaniinta, Research in Social Movements, Conflicts and Change, vol. 42, Emerald Publishing Limited, pp. 199–219, doi:10.1108/s0163-786x20180000042008, ISBN 978-1-78756-895-2, S2CID 155122668
Template:Wikipedia policies and guidelines Template:Wikipedia harassment