Wikipedia:Dib u isticmaalka nuxurka Wikipedia

Waxaa jira dad badan oo dib u isticmaala nuxurka Wikipedia, waxaana soo dhaweynaynaa kuwo kale oo badan. Haddii aad rabto inaad qoraallada Wikipedia ku isticmaasho buugaagtaada, maqaaladaada, mareegahaaga ama daabacaadaha kale, guud ahaan waad samayn kartaa, laakiin waa inaad u hoggaansantaa mid ka mid ah shatiyada ay qoraallada Wikipedia ku hoos jiraan. Qaar badan oo ka mid ah faylasha warbaahinta ee Wikipedia sidoo kale waa dib loo isticmaali karaa. Fayl kasta oo warbaahin ah wuxuu leeyahay bayaan shati oo u gaar ah oo ay tahay in la xaqiijiyo, dib-u-isticmaalka fayl kasta oo warbaahinna waa inuu waafaqsanaadaa shatiga lagu dabaqay.

Hay'adda Wikimedia Foundation iyo qorayaasha nuxurka ku jira mareegaha Wikimedia midkoodna ma bixiyo talo sharci. Wikipedia inta badan waxay hoos timaaddaa sharciga Maraykanka; dadka dib u isticmaala nuxurka ee ka baxsan Maraykanka waa inay ogaadaan inay hoos yimaadaan sharciyada dalkooda. Qofka dib u isticmaalaya ayaa mas'uul ka ah inuu go'aamiyo sida shatigu ugu dabaqmayo dib-u-isticmaalka uu damacsan yahay. Intaa waxaa dheer, inkastoo dukumentigan uu ka hadlayo xuquuqda daabacaadda, xannibaado kale ayaa jiri kara. Kuwaas waxaa ka mid noqon kara xuquuqda shakhsiyadda, xuquuqda anshaxa, xuquuqda asturnaanta, ama sababo sharciyeed kale oo badan oo ka madax-bannaan xuquuqda daabacaadda, kuwaas oo si weyn ugu kala duwan awoodaha sharciyeed. Haddii aad qabto wax su'aalo ah oo ku saabsan dib-u-isticmaalka aad damacsan tahay, waxaa laga yaabaa inaad la tashato qareen ruqsad u haysta inuu ka shaqeeyo goobtaada.

Nuxurka qoraalka

Nuxurka qoraalka Wikipedia, si kooban, waxaa loo isticmaali karaa iyadoo la raacayo shuruudaha shatiga Creative Commons Attribution Share-Alike (CC BY-SA); haddii aan si kale loo sheegin, waxaa sidoo kale loo isticmaali karaa iyadoo la raacayo shuruudaha GNU Free Documentation License. Shuruudaha isticmaalka ee caalamiga ah ayaa qeexaya hababka nuxurka laga helo mareegaha Wikimedia si habboon loogu aqoonsan karo marka lagu isticmaalo shatiga CC BY-SA. GFDL waxay leedahay shuruudo kala duwan, kuwaas oo lagu qeexay qoraalka shatiga. Qoraalka Ingiriisiga ee shatiyadan ayaa ah dukumentiga keliya ee sharci ahaan waajibka ah; waxa halkan ku xiga waa fasiraaddeenna ku saabsan sida nuxurka dib loogu isticmaali karo shatiyadan.

Dib-u-isticmaalka qoraalka iyadoo la adeegsanayo Creative Commons Attribution-ShareAlike

Aqoonsiga qoraaga

Si aad bog qoraal ah dib ugu qaybiso qaab kasta, u aqoonsi qorayaasha adigoo ku daraya a) xiriir qoraal ah (marka ay suurtagal tahay) ama URL-ka bogga ama bogagga aad dib u isticmaalayso, b) xiriir qoraal ah (marka ay suurtagal tahay) ama URL-ka nuqul kale oo internetka ah oo deggan oo si xor ah loo heli karo, kaas oo waafaqsan shatiga, isla markaana qorayaasha u aqoonsanaya hab u dhigma aqoonsiga lagu bixiyo mareegtan, ama c) liiska dhammaan qorayaasha. (Liis kasta oo qorayaal ah waa la sifayn karaa si looga reebo wax-ka-qabadyo aad u yar ama aan muhiim ahayn.) Tani waxay khusaysaa qoraalka ay horumarisay bulshada Wikipedia. Qoraalka laga soo qaatay ilo dibadeed wuxuu yeelan karaa shuruudo aqoonsi oo dheeraad ah oo lagu dabaqo shaqada, kuwaas oo lagu tilmaami karo wejiga maqaalka ama boggiisa wada hadalka. Tusaale ahaan, bog wuxuu yeelan karaa boodh ama qoraal kale oo tilmaamaya in qayb ama dhammaan nuxurkiisa markii hore meel kale lagu daabacay. Marka qoraallada noocaas ahi ka muuqdaan bogga laftiisa, guud ahaan waa in dib-u-isticmaalayaashu ilaaliyaan.

Copyleft/Wadaagista isku midka ah

Haddii aad wax ka beddesho ama ku darto bogga aad dib u isticmaalayso, waa inaad ku sii daysaa shatiga Creative Commons Attribution-Share-Alike 4.0 ama nooc ka dambeeya.

Tilmaamidda isbeddellada

Haddii aad wax ka beddesho ama ku darto, waa inaad si macquul ah u tilmaantaa in shaqadii asalka ahayd wax laga beddelay. Haddii aad bogga dib ugu isticmaalayso wiki, tusaale ahaan, ku tilmaamidda taariikhda bogga ayaa ku filan.

Ogeysiiska shatiga

Nuqul kasta ama nooc wax laga beddelay oo aad qaybiso waa inuu ku jiraa ogeysiis shati oo sheegaya in shaqadu ku hoos jirto CC BY-SA iyo midkood a) xiriir qoraal ah ama URL-ka qoraalka shatiga ama b) nuqul ka mid ah shatiga. Ujeeddadan, URL ku habboon waa: http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/

Macluumaad dheeraad ah, fadlan tixraac xeerarka sharciyeed ee shatiga CC BY-SA.

Dib-u-isticmaalka qoraalka iyadoo la adeegsanayo GNU Free Documentation License

Sababo la xiriira iswaafajinta, bog kasta oo aan ku jirin qoraal si gaar ah loogu heli karo CC BY-SA ama shati la jaanqaadi kara CC BY-SA, waxaa sidoo kale lagu heli karaa shuruudaha GNU Free Documentation License. Si loo go'aamiyo in bog laga heli karo GFDL, eeg qaybta hoose ee bogga, taariikhda bogga, iyo bogga wada hadalka si aad u hubiso aqoonsiga nuxurka hal-shati ah oo aan la jaanqaadi karin GFDL. Dhammaan qoraalladii lagu daabacay Wikipedia ka hor Juun 15, 2009 waxaa lagu sii daayay GFDL, sidoo kale waxaad isticmaali kartaa taariikhda bogga si aad u hesho nuxur la daabacay ka hor taariikhdaas si aad u hubiso waafaqsanaanta GFDL.

Haddii aad si fudud u nuqulayso maqaalka Wikipedia, waa inaad raacdaa qaybta labaad ee GFDL ee ku saabsan koobiyeynta eray-eray, sida lagu sharaxay qaybta ku saabsan koobiyeynta eray-eray ee GFDL.

Haddii aad abuurto nooc ka soo farcamay adigoo beddelaya ama ku daraya nuxur, tani waxay keenaysaa arrimaha soo socda:

• nuxurkaaga waa in sidoo kale lagu sii daayaa GFDL,
• waa inaad aqoonsataa qorayaasha maqaalka,
• waana inaad bixisaa marin loo helo "nuqul hufan" oo nuxurka ah. ("Nuqulka hufan" ee maqaalka Wikipedia waa mid ka mid ah qaabab badan oo nala heli karo, oo ay ku jiraan wikitext, bogagga HTML, kaydka XML, iwm.)

Waxaa laga yaabaa inaad qayb ahaan buuxin karto labada waajibaad ee dambe adigoo siinaya xiriir toos ah oo si cad u muuqda oo ku noqda maqaalka Wikipedia ee lagu martigeliyo mareegtan. Sidoo kale waa inaad bixisaa marin loo helo nuqul hufan oo qoraalka cusub ah. Si kastaba ha ahaatee, ogow in Wikimedia Foundation aysan dammaanad qaadin inay sii hayn doonto macluumaadka qorayaasha iyo nuqullada hufan ee maqaallada. Sidaa darteed, waxaa lagugula talinayaa inaad macluumaadkan qorayaasha iyo nuqul hufan la bixiso shaqadaada laga soo dheegtay.

Tusaale ogeysiis

Tusaale ogeysiis loogu talagalay maqaal isticmaala maqaalka Wikipedia ee "Metasyntactic variable" iyadoo la adeegsanayo CC BY-SA wuxuu noqon karaa sidan:

Maqaalkani wuxuu adeegsadaa nuxur laga soo qaatay maqaalka Wikipedia ee "Metasyntactic_variable", kaas oo lagu sii daayay shatiga Creative Commons Attribution-Share-Alike 4.0.

("Metasyntactic variable" iyo URL-ka Wikipedia waa in dabcan lagu beddelaa kuwa ku habboon, waana inaad beddeshaa xiriirka shatiga CC BY-SA 4.0 si uu ugu tilmaamo nuqul maxalli ah oo qoraalka CC BY-SA 4.0 ah oo ku jira server-kaaga.)

Beddel ahaan, waxaad qaybin kartaa nuqulkaaga "Metasyntactic variable" oo ay la socoto nuqulka CC BY-SA 4.0, sida lagu sharaxay qoraalka, isla markaana bogga cinwaanka ama dusha dukumentiga ku qori kartaa ugu yaraan shan qoraa oo waaweyn (ama dhammaantood haddii ay ka yar yihiin shan). Qalabka dibadda ee "Authorship" wuxuu kaa caawin karaa inaad aqoonsato qorayaasha waaweyn.

Haddii aad dib ugu isticmaalayso nuxur wiki ku shaqaynaya software-ka MediaWiki, waxaad sidoo kale samayn kartaa ogeysiisyada shatiga adigoo adeegsanaya template. Tani waxay faa'iido u leedahay inay ogeysiisyada fududayso in dib loogu isticmaalo bogag kala duwan. Tusaale ahaan, waxaad isticmaali kartaa template sida Template:En-WP attribution notice, oo leh koodhka {{En-WP attribution notice|Metasyntactic variable}}, si loo soo saaro ogeysiis la mid ah kan:

Sawirrada iyo warbaahinta kale

Inkasta oo mabda' ahaan qoraalka Wikipedia uu hoos yimaado shatiga Creative Commons Attribution-ShareAlike iyo, guud ahaan, GNU Free Documentation License, isla markaana si bilaash ah loogu isticmaali karo ujeeddo kasta haddii shuruudaha shatiga la buuxiyo, warbaahinta kale (oo ay ku jiraan sawirrada) mararka qaarkood waxaa lagu tilmaamaa inay hoos yimaadaan shatiyo kale. Fayl kasta oo warbaahin ah wuxuu leeyahay bog macluumaad oo u gaar ah oo ay ku jiraan xogta isha iyo shatiga. Gujinta faylka warbaahinta waxay ku geynaysaa boggan macluumaadka. Faylal badan oo warbaahin ah waa bilaash in la isticmaalo haddii aad raacdo shuruudaha shatiyada lagu dabaqay. Bogga macluumaadka, si aad u soo dejiso sawir bilaash ah oo gaar ah, marka hore midig-guji "Xallin buuxda" ama magaca sawirka ee xiriirka leh. Kadib dooro inaad kaydiso sawirka (ikhtiyaarka saxda ahi wuxuu ku xiran yahay biraawsarka). Dulmar kooban oo ku saabsan qaar ka mid ah shatiyada lagu dabaqi karo warbaahinta Wikipedia waxaa laga heli karaa bogga summadaha xuquuqda daabacaadda sawirrada. Macluumaad dheeraad ah waxaa laga heli karaa shatiga Commons. Si kastaba ha ahaatee, Wikimedia Foundation iyo qorayaasha nuxurka ku jira mareegaha Wikimedia midkoodna ma bixiyo talo sharci. Qofka dib u isticmaalaya ayaa mas'uul ka ah inuu go'aamiyo sida shatigu ugu dabaqmayo dib-u-isticmaalka uu damacsan yahay.

Bogagga macluumaadka faylasha warbaahinta mararka qaarkood waxay ku jiraan macluumaadka xiriirka milkiilayaasha xuquuqda daabacaadda. Haddii shuruudaha shatiga faylka warbaahintu aysan ku habboonayn dib-u-isticmaalka aad damacsan tahay, waxaa laga yaabaa inay suurtagal noqoto inaad la xiriirto milkiilaha xuquuqda daabacaadda ee faylka warbaahinta si aad uga hesho shuruudo kale. Arrintan waa in si toos ah loola xaajoodaa milkiilaha xuquuqda daabacaadda.

Qalabka isticmaalka caddaaladda iyo shuruudo gaar ah

Dhammaan qoraallada asalka ah ee Wikipedia waxaa lagu qaybiyaa shatiyada GFDL iyo CC BY-SA. Mararka qaarkood, maqaallada Wikipedia waxay ku jiri karaan sawirro, codad ama xigashooyin qoraal ah oo lagu isticmaalo mabda'a "isticmaalka caddaaladda" ee sharciga Maraykanka. Waxaa la doorbidayaa in waxyaalahan lagu helo shatiga ugu xorriyadda badan ee la heli karo, sida shati xor ah ama aagga dadweynaha, inta ay macquul tahay. Xaaladaha aan sawirro ama codad noocaas ah hadda la heli karin, sawirrada isticmaalka caddaaladda waa la aqbali karaa ilaa laga helo sawirro bilaash ah.

Xaaladdan oo kale, nuxurka waa in lagu aqoonsadaa inuu ka yimid il dibadeed (bogga sharraxaadda sawirka ama bogga taariikhda, sida ku habboon). Maadaama "isticmaalka caddaaladda" uu gaar u yahay isticmaalka aad qorshaynayso, waxaa fiican inaad sharraxaadda sababta isticmaalka caddaaladda ugu qorto isticmaalkaas gaarka ah, iyadoo lagu gelinayo qoraal qarsoon maqaalka ama bogga sharraxaadda sawirka. Xusuusnow in waxa Wikipedia u noqon kara isticmaal caddaalad ah laga yaabo inaan loogu aqoonsan isticmaal caddaalad ah marka aad nuxurka u adeegsanayso xaalad kale.

Tusaale ahaan, haddii aan sawir ku darno iyadoo la adeegsanayo isticmaal caddaalad ah, waa inaad hubisaa in isticmaalkaaga maqaalka uu sidoo kale buuxinayo shuruudaha isticmaalka caddaaladda. Tani ma dhici karto, tusaale ahaan, haddii aad maqaal Wikipedia ah u adeegsanayso ganacsi, kaas oo haddii kale loo oggolaan lahaa shatiyadayada, balse aan loo oggolaan karin isticmaalkaas ganacsi iyadoo la raacayo mabda'a isticmaalka caddaaladda. Dadka dib u isticmaala sawirrada Wikipedia ee ka baxsan Maraykanka waa inay sidoo kale ogaadaan in isticmaalka caddaaladda sida looga yaqaan Maraykanka laga yaabo inuusan gabi ahaanba ka jirin awoodda sharciyeed ee dalkooda. Dalal badan oo kale waxay leeyihiin oo keliya ka-reebitaanno si cad loo qeexay oo loogu talagalay isticmaalka shaqooyinka xuquuqda daabacaaddu ilaaliso iyada oo aan la helin shati cad. Dalalka Commonwealth-ka waxaa ka jira "fair dealing". Dalalka raaca Heshiiska Berne ee Ilaalinta Shaqooyinka Suugaanta iyo Farshaxanka waxay leeyihiin ka-reebitaanno la mid ah oo loogu talagalay xaalado si adag loo qeexay. Xigashooyin gaagaaban oo laga soo qaatay shaqooyin xuquuqda daabacaaddu ilaaliso waa la oggol yahay, haddii isha si sax ah loo aqoonsado. Ka-reebitaannada kale ee jiri kara waxay si buuxda ugu xiran yihiin sharciyada dalka aad joogto.

Wikipedia waxay isticmaashaa qaar ka mid ah qoraallo ku jira shatiyo la jaanqaadi kara GFDL balse laga yaabo inay u baahan yihiin shuruudo dheeraad ah oo aynaan uga baahnayn qoraalka asalka ah ee Wikipedia, sida qaybaha aan la beddeli karin, qoraallada daboolka hore ama qoraallada daboolka dambe. Marka aad isticmaalayso nuxurkan, waa inaad qaybahaas aan la beddeli karin si eray-eray ah ugu darto.

Waxaan si adag ugu dadaalnaa inaan aqoonsanno ilaha iyo shatiyada dhammaan warbaahinta sida qoraallada, sawirrada ama codadka lagu isticmaalo maqaallada encyclopedia-da. Si kastaba ha ahaatee, ma dammaanad qaadi karno in dhammaan warbaahinta si sax ah loo isticmaalo ama loo calaamadeeyo. Tusaale ahaan, haddii bogga sharraxaadda sawirku sheegayo in sawirku ku jiro aagga dadweynaha, waa inaad weli adigu hubisaa in sheegashadaasi sax tahay oo aad go'aansataa in isticmaalka sawirku ku habboon yahay sharciyada adiga ku khuseeya. Wikipedia inta badan waxay hoos timaaddaa sharciga Maraykanka; dadka dib u isticmaala nuxurka ee ka baxsan Maraykanka waa inay ogaadaan inay hoos yimaadaan sharciyada dalkooda, kuwaas oo ku dhowaad hubaal ka duwan. Sawirrada lagu daabacay GFDL ama mid ka mid ah shatiyada Creative Commons uma badna inay dhibaato keenaan, maadaama kuwani yihiin shatiyo gaar ah oo leh shuruudo sax ah oo caalamka oo dhan khuseeya. Sawirrada ku jira aagga dadweynaha waxaa laga yaabaa inay u baahan yihiin in dib-u-isticmaaluhu mar kale qiimeeyo, sababtoo ah waxa ku jira aagga dadweynaha waxay ku xiran tahay sharciyada xuquuqda daabacaadda ee waddan kasta. Ma jirto dammaanad ah in wax ku jira aagga dadweynaha ee Maraykanka uu sidoo kale ku jiro aagga dadweynaha ee dalkaaga.