Wikipedia:Nuxur aan xor ahayn

Sida ku cad qawaaniinta xuquuqda daabacaadda ee Maraykanka (halkaas oo ay ku yaallaan server-yada rasmiga ah ee Wikimedia), dhammaan shaqooyinka la daabacay wixii ka dambeeyay sannadkii 1922 waxay leeyihiin xuquuq daabacaad oo shaqaynaysa (waxaa jira xaalado ka reebban, tixraac sharciga xuquuqda daabacaadda Maraykanka si aad u hesho faahfaahin). Guud ahaan, adeegsiga kasta oo loo isticmaalo shaqo xuquuqdeeda la dhawray iyadoo aan la helin oggolaansho waxaa loo tixgeliyaa xad-gudub xuquuqda daabacaadda, waana sharci-darro. Sidaas darteed, gudaha Wikimedia, (maadaama qalabka iyo diiwaangelintuba ay yihiin Maraykan), waxaa keliya oo la isticmaali karaa agab aan lahayn xuquuq daabacaad ama ku diyaarsan liisan bilaash ah qaab ama si kaleba.

Hase yeeshee, waxaa jira mid ka mid ah qodobbada sharciga xuquuqda daabacaadda oo oggolaanaya xuquuq xaddidan oo lagu isticmaali karo agabka xuquuqdiisa la dhawray iyadoo aan oggolaansho laga helin qofka xuquuqda leh, waana waxa loo yaqaan "Isticmaalka Caddaaladda ah".

Guud ahaan Isticmaalka Caddaaladda ah waa laga mamnuucay mashaariicda Wikimedia maadaama ay ka hor imaanayso hadafka soo saarista agab xor ah. Laakiin waxaa suurtagal ah, xaalado gaar ah oo aad u xaddidan, in la geliyo faylal hoos imaanaya isticmaalka caddaaladda ah sababo la xiriira qodob oggolaanaya ka reebnaanshaha mamnuucista saddex xaaladood oo ka mid ah faylasha isticmaalka caddaaladda ah.

Xaalad kasta, qofka soo geliya faylka ayaa mas'uul ka ah sharciyan isaga iyo xaaladda liisanka saxda ah, ee ma ahan Wikipedia.

Isticmaallada la oggol yahay

Waa in agabku uu noqdaa mid xor ah si loo dhigo. Agab kasta oo aan xor ahayn waa mid aan laga aqbalin Wikimedia. Waxaana waajib ah in la sameeyo agab xor ah oo u dhequivalent ah oo beddel u noqda.

Waxaa jira xaalado aan la soo saari karin beddel xor ah oo loogu talagalay agabka ku jira faylka, markaasna waxaa la isticmaali karaa agabka aan xorta ahayn iyadoo la raacayo qodobbada isticmaalka caddaaladda ah. Xaaladahan waxay ku kooban yihiin saddex dhibcood oo kala ah:

1. Shaqo faneed aan la xaqiijin karin beddel xor ah oo loo sameeyo sida sawir gacmeed faneed ama soo xigasho gabay.
2. Dhacdo taariikhi ah oo dhammaatay isla markaana ay adag tahay inay mar kale dhacdo muddo ku habboon si looga qaado faylal xor ah. Sida diyaaradaha ku dhacay munaaraddii ganacsiga adduunka ama qarax shuttle hawada ah.
3. Shakhsiyad muhiim ah oo geeriyootay oo aan la helin sawirro xor ah oo isaga ku saabsan.

Agabka guud

Guud ahaan afar arrimood waa in la tixgeliyaa:

1. Inuu jiro qoraal muhiim ah oo ka hadlaya faylka laftiisa. Waxa loola jeedo qoraalka muhiimka ah waa qoraal dhammaystiran oo ka kooban macluumaad la xaqiijiyay oo lagu kalsoonaan karo oo ku saabsan dhacdada, ama shaqada faneed, ama shakhsiyadda ku jirta faylka. Qoraalkani waa inuu noqdaa mid dhammaystiran oo qaab maqaal encyclopedia ah oo si dhow ula xiriira faylka, una fududaynaya dadka kale inay fahmaan iyagoon u laaban faylka. Waa in la helaa sharraxaad dhammaystiran oo ku dhex jirta qoraalka ku saabsan fikradda la soo bandhigay si habaysan oo isdaba-joog ah si loo fududeeyo gaarsiinta macluumaadka loo baahan yahay. Ma ahan in fikradda laga helo faylka keliya, bakiin faylku waa inuu ahaado keliya kaalmo ka qayb qaadanaysa gaarista fikradda lagu soo bandhigay qoraalka dhexdiisa.
2. Baaxadda muhiimadda shaqada la soo bandhigay iyo inaysan noqon cilmi-baaris bilow ah , ma dhigi kartid fayl si aad u sharraxdo dhibic adiga uun kugu kooban oo aan cid kale gaarin. Tani waa cilmi-baaris bilow ah oo aan laga oggolayn Miraheze. Haddii aad dareento jiritaanka toogte saaran dhismaha dushiisa oo ku jira fayl gaar ah oo toogtay shakhsi gaar ah, oo aad faylka dhigto maqaalka dhexdiisa maadaama uu ku saabsan yahay dhacdadii toogashada si aad u sharraxdo fikradda ah in ninkaas uusan is dilin bakiin la khaarijiyay, tani ma noqonayso shaqo la aqbali karo haddii aysan cid ka baxsan Miraheze tilmaamin arrintaas. Xusuuso in Miraheze yahay goob daabacaad labaad ah. Haddii aan waxba laga qorin mawduuca lagu soo bandhigay faylka dibaddiisa, meel kuma laha Wikimedia.
3. Baaxadda faylka la soo geliyay, lama oggola in la soo geliyo fayl ka weyn inta uu maqaalku u baahan yahay. Haddii maqaalku u baahan yahay fayl cabbirkiisu yahay 350 × 200, ma soo gelin kartid fayl cabbirkiisu yahay 800 × 600. Ma doodi kartid in dadka qaar laga yaabo inay rabaan inay u arkaan faylka si ka cad sida uu ugu muuqdo maqaalka dhexdiisa. Taas waxay la macno tahay in faylka loo isticmaalay meel ka baxsan maqaalka, taasna waxay ka hor imaanaysaa mabda'a oggolaanshaha jiritaankiisa ee isticmaalka caddaaladda ah.
4. Waa in la dhigaa isha asalka ah ee faylka, iyo in la aqoonsado mulkiilaha xuquuqda faylka. Mid ka mid ah dhibcaha ugu muhiimsan ee uu ka kooban yahay sharciga daabacaadda caalamiga ah waa in la dhigo macluumaad dhammaystiran oo la socda isticmaalka caddaaladda ah kuwaas oo oggolaanaya in la aqoonsado mulkiilaha shaqada iyo in lagu ammaano shaqadiisa. Kuma filna inaad soo geliso shaqo laga soo koobiyay madal oo aad sheegato in isha ay tahay madashaas. Ishii labaad ma noqonayso beddelka isha asalka ah ilaa isha labaad ay ka kooban tahay wax tilmaamaya macluumaadka mulkiilaha asalka ah ee faylka.

Tusaalooyinka waxyaabaha la oggol yahay

Qoraallada

Qoraallada gaagaaban, ee laga soo qaatay agab xuquuqdiisa la dhawray, iyadoo la xusayo isha laga soo qaatay, si loo taageero dhibic, loo dhiso xaalad, ama loo muujiyo aragti ama fikrad, waxaa lagu dari karaa isticmaalka caddaaladda ah. Qoraalka waa in loo isticmaalaa si xarfiyan ah: wax ka beddel kasta ama ku daris kasta oo qoraalka lagu sameeyo waa in si cad loo muujiyaa ([. . . ]). Qoraal kasta oo xuquuqdiisa la dhawray waa in loo tiiriyaa qofkii iska lahaa.

Guud ahaan, soo xigashooyinka waaweyn ee laga soo qaatay agabka wararka ee xuquuqdooda la dhawray (sida jaraa'idka, wakaaladaha wararka, qoraallada filimada, ama qoraal kasta oo kale oo xuquuqdiisa la dhawray) kuma dhacaan qodobka isticmaalka caddaaladda ah waana laga mamnuucay Wikipedia.

Maqallada

Maqallada gaagaaban waxaa loo isticmaali karaa in lagu baro qaab, koox, ama gabal muusig ah oo caan ah iyadoo shuruuddu tahay inay la socoto sharraxaad ama taariikhayn iyo in loo tiiriyo qofka xuquuqda iska leh.

Maqallada hadalka ee dhacdooyinka taariikhiga ah, sida khudbadaha dadka caanka ah, waxaa loo isticmaali karaa oo keliya marka ay la socoto qoraal sharraxaad ah ama qoraal taariikhayn ah waana in loo tiiriyaa qofka hadlaya.

Maqallada hadalka ee ku jira agabka Wikimedia kuwaas oo ka kooban qoraallo xuquuqdooda la dhawray waxay abuuraan dhibaato sharci (maadaama faylka maqalka ah ee soo baxaya uusan ku dhici karin qodobbada liisanka Insaykalopediya) waana in laga fogaado.

Sawirrada

Waxaa jira qaybo guud oo yar oo sawirrada xuquuqdooda la dhawray ah kuwaas oo loo isticmaali karo Wikimedia guud ahaan gudaha isticmaalka caddaaladda ah iyadoo la raacayo qodobbada sare ku xusan. Qaybahan waxaa ka mid ah:

• Sawirrada jaldiga. Sawirrada jaldiga ee agabyada kala duwan, si loogu baro ama looga faalloodo (lama oggola in la dhigo iyadoo aan la helin qoraal faallo ah).
• Calaamadaha kooxaha iyo shirkadaha. Ujeeddadu waa in lagu baro.
• Tikidhada iyo lacagaha. Ujeeddadu waa in lagu baro.
• Agabka xayeysiiska. Boodhaatada, barnaamijyada, looxyada xayeysiiska, xayeysiisyada. Iyadoo shuruuddu tahay faallo iyo sharraxaad.
• Sawirrada laga soo qabtay telefishanka iyo filimada. Iyadoo shuruuddu tahay faallo iyo in laga wada hadlo taariikhda filimada iyo telefishanka.
• Sawirrada laga soo qabtay shaashadda ee barnaamijyada softuwerka. Iyadoo shuruuddu tahay faallo iyo sharraxaad.
• Sawir gacmeedyada iyo shaqooyinka kale ee farshaxanka aragga. Si looga faalloodo loona sharraxo, sharraxaadda waxaa ku jira sawirro muujinaya farsamo ama dugsi faneed gaar ah.
• Sawirrada dacaayadda ah. Si loo baro loona sharraxo.

Siyaasadda Guud

Agabka xuquuqdiisa la dhawray ee aan haysan liisan xor ah sida liisanka GFDL waxaa loo isticmaali karaa qodobka isticmaalka caddaaladda ah haddii la raaco halbeegyada soo socda. Halbeegyadan waxay ku salaysan yihiin afarta arrimood ee isticmaalka caddaaladda ah, dhisidda encyclopedia xor ah, iyo rabitaanka in laga fogaado dhibaatooyinka sharciga ah ee aan loo baahnayn.

• Inaan la helin beddel xor ah, ama ay suurtogal noqon waydo in la abuuro beddel bixinaya isla macluumaadka si ku filan. Haddii ay suurtogal tahay in laga codsado mulkiilaha xuquuqda agab aan lacag la'aan ahayn inuu u beddelo agab bilaash ah ama uu soo saaro agab u dhigma, taas ayaa ka wanaagsan isticmaalka "istisicmaalka caddaaladda ah". Tusaale ahaan, macluumaadka (ma ahan qoraalka) ee ku jira maqaal jaraa'id waxaa loo isticmaali karaa si fudud saldhig ahaan maqaal loo qoray si asalka ah ka dibna maqaalkii baa loo soo xiganayaa tixraac ahaan. Khariidadaha iyo jaantusyada waxaa dib loo sawiri karaa iyadoo la isticmaalayo ilaha asalka ah, iyadoo laga digtoon yahay in dib u sawiridda xariiqyada asalka ah ee laga soo qaatay agab xuquuqdiisa la dhawray aysan ka dhigayn mid xor ah. Sawirrada iyo maqallada midna dib looma qaabayn karo qaabkan. Si kastaba ha ahaatee, haddii ay suurtogal tahay in sawir laga qaado mawduuca sawirka si loo helo sawir xor ah taas ayaa ka wanaagsan, waxaa habboon in la isticmaalo beddel ka xorisan haddii la helo. Sawirrada noocaas ah haddii aad hesho sawir isticmaalka caddaaladda ah oo aad heli karto mid u dhigma oo xor ah, fadlan beddel, sidaas ayay Miraheze ku noqonaysaa mid ka xorisan sidii hore.
• Agabka waa inaan loo isticmaalin qaab beddelaya doorkii suuqyada asalka ah ama kuwa mustaqbalka ee agabka xuquuqdiisa la dhawray ee asalka ah; jiritaanka agabka xuquuqdiisa la dhawray waa in loo qaabeeyaa qaab aan ka dhigayn mid lagu beddelayo iibsashada alaabta dhabta ah. Tusaale ahaan, boodhaatada iyo sawirrada waaweyn ee xuquuqdooda la dhawray waa il dakhli oo u furan wakaaladaha, isticmaalkooda iyagoo leh isla tayadooda waxay yareynaysaa awoodda qofka xuquuqda iska leh inuu lacag urursado.
• Cadadka shaqada xuquuqda daabacaadda leh ee loo isticmaalo maqaallada waa inuu noqdaa midka ugu yar ee suurtogalka ah. Waa in la isticmaalo sawirrada tayadoodu hoosayso halkii laga isticmaali lahaa sawirrada tayadoodu sarreyso. Ha isticmaalin wax ka badan hal sawir ama hal maqal haddii ay fulinayaan isla ujeeddada.
• Agabka la isticmaalayo waa inuu noqdaa mid hore loo daabacay.
• Agabku waa inuu noqdaa mid encyclopedia ah oo buuxiya shuruudaha guud ee Miraheze.
• Waa in agabku buuxiyaa shuruudaha siyaasadda warbaahinta ee Insaykalopediya.
• Agabka waa in loo isticmaalaa ugu yaraan hal maqaal dhexdiis.
• Agabku waa inuu si muuqata uga qayb qaataa maqaalka (tusaale ahaan: inuu baro mawduuca maqaalka ugu weyn, ama uu sawiro dhibco si dhow oo muhiim ah ula xiriira qoraalka maqaalka), ma ahan inuu u adeego ujeeddo qurxin keliya.
• Sawirrada isticmaalka caddaaladda ah waa inaan loo isticmaalin keliya gudaha baaxadda maqaallada. Lama oggola in loo isticmaalo tusmada (tan waxaa ku jira tusmada iniinyaha maamulka iyo kuwa kaleba) ama boggaga xubnaha. Haddii loo baahdo boggaga wadahadalka waxaa la dhigayaa xiriiriye goobtooda ah. Taasina waa sababta oo ah siyaasadda aasaaska Wikipedia waa oggolaanshaha sawirka aan xorta ahayn ee maqaallada keliya marka aan la helin beddel iyo keliya haddii jiritaanka sawirku uu si muuqata u hagaajinayo qiimaha maqaalka. Dhammaan isticmaallada kale, xataa haddii ay sharci ku yihiin qodobbada isticmaalka caddaaladda ah ee sharciga xuquuqda daabacaadda, waxay mamnuucayaan in la hayyo isticmaalka sawirrada aan xorta ahayn heerkooda ugu hooseeya. Ka reebnaanshaha waxaa suurtogal ah meel ka baxsan baaxadda boggaga waxaana la darsayaa xaalad kasta gaar ahaanteed, iyo keliya haddii ay lagama maarmaan u tahay dhisidda insaykalopediya (sida tusmada loo isticmaalo qayb ka mid ah bogga hore). Waxaa habboon in lagu daro sumadda __NOGALLERY__ qaybaha lagu ururiyo sawirrada aan xorta ahayn si looga hortago muujinta sawirrada yaryar ee sawirrada aan xorta ahayn ee halkaas ku jira.
• Bogga sawirka ama agabka waa inuu ka koobnaadaa:

1. Xusidda isha agabka, iyo qofka xuquuqda iska leh (haddii ay kala duwan yihiin) haddii macluumaadka la heli karo.
2. tusmada isticmaalka caddaaladda ah oo ku habboon kaas oo tilmaamaya siyaasadda Wikipedia ee oggolaanshaha isticmaalka agabka. Liiska moodallada sawirrada wuxuu ku jiraa Liiska summadaha xuquuqda daabacaadda faylka.