Salafiya
Salafiya waxaan ka turjumey kitaabka la yiraahdo (Waa Salafiya) ee uu qoray Sheekh Samiir al-Mabxuux,Af carabi ahaan: waxaa Salaf la yiraahdaa sida ina Manzuur qaamuuskiisa la yiraahdo لسان العرب uu ku sheegay: aabbayaalkaadii hore iyo xigtadaada da’ahaan kaa wayn ee wanaagsanaa, sida Rasuulka n.n.k. ku yiri gabadhiisa Faadumo-Sahro -Eebbe ha ka raalli ahaadee- ”aniga ayaa kuu ah aabbe kaa horeeyay oo wanaagsan”
[Wax ka bedel] waxaa soo saaray Muslim
Eraybixin ahaan: waxaa Salaf la yiraahdaa sida al-Khalshaani uu yiri: Salafu-saalix waa kuwii ku dheereeyay cilmiga ee ku hanuunsanaa hanuunka Nebiga n.n.k. ee ku dheganaa Sunnada ee Eebbe u doortay inay noqdaan saxaabada Nebiga n.n.k. sida Kor ahaaye Eebbe yiri: (kuwii u horeeyay ee ahaa Muhaajiriintii iyo Ansaartii ugu horeysay iyo kuwii ku raacay wanaagga Eebbaa ka raalli ahaaday iyagana raalli bay ka noqdeen)
suuradda Attowba: 100.
Wuxuuna yiri Sheekh al-Fowzaan -Eebbe ha dhowree- : Salafiyyada waa ku socoshada jidka Salafka ee ahaa Saxaabada, Taabiciinta iyo qarniyaalkii wanaagsanaa xagga caqiidada, fahamka iyo dhaqanka, waana ku waajib ku kasta oo muslim ah inuu ku dhaqmo manhajkaasi.
[Wax ka bedel] Sharciga sheegashada mad-habka Salafka
Nebigu n.n.k. wuxuu yiri: ”waa inaad heysataan Sunnadayda iyo sunnada madaxdii hanuunsanayd ee iga dambeysay ku dhegnaada oo ku qabsada goos-dambeedyada waxaana idinka digayaa arimaha cusub...” waxaa soo saaray Abu Daauud iyo Tirmidi wuxuuna saxiix uga dhigay Sheekheena Albaani kitaabkiisa al-Irwaa (2455).
[Wax ka bedel] Salafiyada ma koox cusub baa
Sheekh Saliim al-Hilaali wuxuu yiri -Eebbe ha dhowree- : dadka qaarkii Salafiyada qalad ayey ka fahamsan yihiin oo waxay u malaynayaan iney tahay koox cusub oo ka tirsan muslimiinta oo ka go’day kooxda muslimiinta, balse sidaas ma aha ee Salafiyyada waxaa lagala jeedaa Islaamkii oo laga sifeeyay waxaan ku jirin diinta ee dhaqamada iyo caadaadka ah, kuna dhisan Kitaabka iyo Sunnada ee fahamkii Salafka lagu ammaanay Kitaabka iyo Sunnada. Waxaa kale oo uu Sheekhu yiri: markii kooxihii ay bateen oo ku kastana ay sheegatay inay ku dhaqanto Kitaabka iyo Sunnada ayey culimadii Islaamka ka sooceen Salafiyada oo waxay yiraahdeen waa ”Ahlu-xaddiis”.
[Wax ka bedel] Ugu digidda ka leexashada jidka Salafka
Eebbe wuxuu nooga digay inaan ka leexano jidka Salafka oo wuxuu ugu hanjabay qofkii ka leexda jidkooda inuu galayo cadaabta Jahanamo oo Eebbe Kor ahaaye wuxuu yiri: (qofkii ka soo horjeesta Rasuulka ka dib intuu u caddaaday hanuunku oo raaca jidka mu’miniinta midaan ahayn waxaan u dhaafaynaa jidkii uu doortay waxaana galinaynaa Jahannamo iyadaana u xun meel la ahaado) an-Nisaa: 115
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo cilmiga iyo culimada
Caalimka waxaa lagu gartaa oo u qira barayaashiisa inuu cilmi leeyahay, culimadii hore ee muslimiinta waxay ku dadaali jireen inay cilmigooda dhaxalsiiyaan ardaydooda.
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo fatwada
Imaam Maalik -Eebbe ha u naxariistee- wuxuu yiri: Ma aha inuu qofku isku arko inuu fatwoon karo, inuu waydiiyo ma ahee qof isaga ka cilmi badan, aniguna ma fatwoon tan iyo inta aan ka waydiiyay Rabiica iyo Yaxya ina Saciid oo ay i fareen inaan fatwoon karo, hadday iga reebi lahaayeen waan iska deyn lahaa.
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo dacwada towxiidka
Culimadii hore ”Salafka” waxay xoog aad u saari jireen caqiidada Ahlu-sunna waljamaaca, waxayna arinkaasi ka qoreen kutubo badan si dadka ay ugu caddeeyaan, una muujiyaan beentooda kuwa beenta ka sheegaya caqiidada saxda ah iyagoo daliishanaya Kitaabka iyo Sunnada iyo Ijmaaca Salafu-saalixa.
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo ijtihaadka
Albaabka ijtihaadka wuu furan yahay wuxuuna u furnaan doonaa caalimkuu Eebbe u fududeeyo siduu Nebigu n.n.k. yiri: ”Eebbe wuxuu u soo saarayaa ummaddan boqolkii sano markii la joogaba qof ku soo celiya diinta sideedii” waxaa soo saaray abuu Daauud, Xaakim iyo Bayhaqi xadiiskuna wuu sugan yahay.
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo taqliidka
Mid ka mid ah imaamyada muslimiinta mad-habkiisa ama hadalkiisa uma noqonayo diin ummadda inuu ku dhisan yahay mooyee daliil Kitaabka iyo Sunnada ama Ijmaac la hubo oo culimada ah.
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo akhlaaqda
Eebbe Kor ahaaye wuxuu yiri: (Waxaad leedahay dabeecad aad u fiican) al-Qalam: 4. Nabiguna n.n.k. wuxuu yiri: ”waxa ugu culus miisaan waa dabeecadda wanaagsan” waa sugan yahay waxaana soo saaray Imaam Axmed. Salafiyiinta waa dadka kuwa ugu akhlaaq wanaagsan uguna dulqaad iyo is hoosaysiin badan, dhaqankaasna waxay ka qaateen Kitaabka iyo Sunnada.
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo wararka
Annaga oo ka duuleyno hadalkii Eebbe Kor ahaaye: (kuwii rumeeyow qof xun hadduu idiin la yimaado war iska hubiya si aydaan dad u dhibin ogaansho la’aan markaasna aad ka shallaydaan waxaad fasheen) al-Xujuraat: 6
Si kastaba ha ahaatee Salafiyiinta waa dadka ugu run sheeg og xagga cilmiga iyo tebinta kana fogaansho og beenta.
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo gaalaysiinta
Salafiyiinta ma diidana gaalaysiinta sideedaba, mana ku gaalaysiiyaan qofka dembi kasta. Sheekheena Rabiic al-Madkhali -Eebbe ha dhowree- wuxuu yiri: qof muslim ah lama gaaleysiin karo inuu sameeyo qofkaasi mooyee arin uu gaal ku noqonayo oo weliba loo caddeeyay
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo madaxda
Salafiyada waxay raacaan jidka saxda ah, waxayna kula dhaqmaan madaxda waxay diinta Islaamku qabto sida Eebbe Kor ahaaye yiri: (kuwii rumeeyow raaca Eebbe iyo Rasuulkiisa iyo madaxdiina idin ka mid ka ah) an-Nisaa: 59.
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo bidcada
Salafiyiinta waa dadka ugu dhicitaan yar bidcada, wax shirki ahna ma sameeyaan, hase ahaatee dembiyo waa uu ka dhacaa kooxo ka tirsan Salafiyiinta walowba ay yar tahay marka loo eego kooxaha kale.
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo saaxiibnimada iyo colnimada
Eebbe Kor ahaaye wuxuu yiri: (Saaxiibadiinu waa uun Eebbe iyo Rasuulkiisa iyo kuwii rumeeyey)
al-Maaida: 55.
Salafiyiinta waxay u gargaaraan diinta, ee uma gargaaraan naftooda umana caroodaan darteed.
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo kooxaha
Eebbe Kor ahaaye wuxuu yiri: (Ha ahaanina kuwa ka mid ah Mushrikiinta. Kuwaa soo kala qoqobay diintoodii noqday kuwa diinta ku kala tagsan koox kastana ay ku faraxsan tahay waxa ay haysato)
ar-Ruum: 31-32. Salafiyiinta waxay u arkaan kooxaysiga inuu u yahay balaayo wayn dadka ku dhaqma adduun iyo aakhiroba.
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo falalka qarsoodiga ah
Dacwada Salafiyada astaamaha ugu cadcad ee lagu yaqaano waa inay dacwadooda tahay mid guud oo cad oo aan qarsoonayn.
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo maamul-samaynta
Maamul-samaynta diinta waxay uga hadashay aayado badan iyo axaadiis badan, qaabka maamulka loo samaynayana waa in marka hore lala tashtaa muslimiinta ka dibna kooxda loo yaqaano Ahlu-xal wal-caqd oo ah koox leh aqoon-diineed iyo waayo-aragnimo la soo doorto oo dabadeed lagu raaco soo magacaabidda madaxwayne muslim ah.
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo wadashaqaynta kooxeed
Salafiyiintu waa dadka ugu yeera wadashaqaynta kooxeed -sida ay dhigayso diinta-, hase ahaatee wadashaqaynta kooxeed ee ku dhisan kooxeysiga waa ay ka soo horjeedaan.
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo jihaadka
Dacwada Salafiyada usuusheeda waxaa ka mid ah inuu jihaadka yahay waajib tan iyo inta qiyaamaha laga gaarayo iyadoo ay kula jiraan madaxda hadday ahaan lahaayeen madax wanaagsan ama kuwo xunba sida uu yiri Imaam ad-Daxaawi -Eebbe ha u naxariistee- .
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo shahiid ku sheegidda
Shahiidnimada waa wax uu qofku qalbiga ka go’aansado, qof garanayana ma jiro inuu hebel yahay shahiid Eebbe mooyee.
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo siyaasadda
Salafiyiinta waxay rumeysan yihiin siyaasadda tan ku dhisan sharciga Islaamka.
Sheekh Muqbil al-Waadici -Eebbe ha u naxariistee- wuxuu yiri: Siyaasaddu waa diinta kuwa doonaya inay kala saaraan diinta iyo siyaasadda, waxay doonayaan inay burburiyaan in badan oo ka mid ah diinta.
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo bannaanbaxyada iyo shirqoolaadka
Bannaanbaxyada iyo shirqoolaadka ka mid ma aha diinta Islaamka ee waxaan uga dayanay dalalka gaalada.
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo fahamka xaaladda lagu jiro
Sheekh Cali al-Xalabi -Eebbe ha dhowree- wuxuu yiri isaga oo ka hadlaya fahamka xaaladda lagu jiro waa: garashada sharciga Eebbe Kor ahaaye Kitaabkiisa iyo Sunnada Rasuulkiisa n.n.k. oo lagu dhaqmo xaaladda markaasi la joogo.
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo dadka badankiisa
Eebbe Kor ahaaye wuxuu yiri: (Haddaad raacdid dadka badankiisa way kaa leexinayaan jidka Eebbe) al-Ancaam: 116. Salafiyiinta ma daneeyaan waxay dadku badankiisa rumeysan yihiin ama ku dhaqmaan ee waxay daneeyaan raacitaanka jidka Nebiga n.n.k. haba yaraadaane inta rumeysan jidkaasi ama ku dhaqanta.
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo xummaan reebidda
Imaam al-Qurdubi -Eebbe ha u naxariistee- wuxuu yiri: Xummaanta gacanta lagu reebayo ma aha hawl inay qabtaan ay tahay dadka caadiga ee waa hawl u taalo madaxda iyo qof ay hawshaasi u xilsaarteen.
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo danta dacwada
Danta dacwada waxay ku jirtaa in la raaco jidka nabiyada dadka ay ugu yeeri jireen Eebbe.
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo danta gaar ahaaneed
Eebbe Kor ahaaye wuxuu yiri: (Waxaad tiraahdaa idin ma weydiisanayo abaal mana ihi qof iska yeel yeelaya kani waa uun farriin ku socoto uumanka)
Saad: 86-87.
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo isu miisaamidda qofka xumaantiisa iyo wanaaggiisa
Sheekheena Rabiic al-Madkhali -Eebbe ha dhowree- wuxuu yiri: manhajka isu miisaamidda qofka xumaantiisa iyo wanaaggiisa waa manhaj wax burburinaya oo ka soo horjeeda cilmiga xadiiska ee loo yaqaan al-jarx wa tacdiil, oo lagu garto qofka tebinaya xadiiska noloshiisa marka la doonayo in la ogaado xadiiska inuu sax yahay iyo in kale.
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo doodaha cilmiga
Sheekhul-Islaam ina Taymiya -Eebbe ha u naxariistee- wuxuu yiri: culimadii saxaabada, taabiciinta iyo kuwii ka dambeeyay waxay ahaayeen hadday isku qabtaan arin waxay raaci jireen siduu Eebbe yiri: (Haddaad arin isku qabataan u celiya Eebbe iyo Rasuulkiisa...)
an-Nisaa: 59.
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo isku maamulidda waxaan ahayn sharciga Islaamka
Eebbe Kor ahaaye wuxuu yiri: (qofkii aan isku maamulin wuxuu Eebbe soo dejiyay kuwaasi waa gaalo) al-Maaida: 44. Isku maamulidda sharciga Eebbe waa ku waajib ku kastaa oo muslim ah, siduu waajib ugu yahay madaxda muslimiinta
[Wax ka bedel] Salafiyada iyo kooxaha muslimiinta
Eebbe kor ahaaye wuxuu yiri: (Run ahaantii kani waa jidkayga toosan ee raaca, hana raacina jidadka kale oo uu idinka leexiyo jidka Eebbe sidaas ayuuna idin faray waa intaa soo toosnaataane) al-Ancaam: 153 Sheekh Saalix al-Fowzaan -Eebbe ha dhowree- wuxuu yiri: haddaan nahay muslimiin waa inaan ahaanaa koox kaliya oo ku dhaqanta Kitaabka Eebbe Kor ahaaye iyo Sunnada Rasuulka n.n.k.. Salafiyada waa kooxda badbaadayso waana kooxda loo gargaarayo Nebigu n.n.k. wuxuu yiri: ”waxaa jireysa koox ka tirsan ummaddayda oo ku taagnaanayso jidka saxda ah waxna ka tarayn qofkii ka soo horjeesta tan iyo inta uu ka imaanayo arinka Eebbe” Muslim ayaa soo saaray. Kooxda loo gargaarayo iyo kooxda badbaadayso: waa tan haysata jidka Rasuulka n.n.k. markuu noolaa iyo markuu dhintayba ka dib tan iyo qiyaamaha, waana Qur’aanka kariimka iyo Sunnada Nebiga naxariista Eebbe iyo nabadgelyadiisa korkiisa ha ahaatee. Waxaa mahad iska leh Eebbe kaa soo galaddiisu ku dhammaadaan wanaagyaalku
