Geledi

Geledi waa beel aad u fac weyn oo hadda ka mid ah isbahaysiga laysu yiraahdo Digil iyo Mirifle.

Saldanadda Geledi Geledi Sultanate ‎سلطنة غلدي
Qarnigii 17aad–Qarnigii 19aad
Xarunta	Afgooye
Luuqada	Soomaali · Carabi
Diinta	Islaam
Dowladda	Boqortooyo
Suldaan Boqor Imaam Shaykh	Hogaamiye
• Qarnigii 17aad –bartamihii Qarnigii 18	Ibraahim Adeer
• 1878 – Qarnigii 19aad	Cusmaan Axmed
Taariikh
• Aasaasay	Qarnigii 17aad
• Burburtey	Qarnigii 19aad
Preceded by Saldanada Ajuuraan

Geledi sida ku xusan taariikhda sugan ee qadiimiga ah waxay ahayd boqortooyo awood leh oo jirtay qarniyo badan ka talin jirtay qaybo badan oo ka mid ah koonfurta iyo bartamaha soomaaliya.

Geledi waa boqotooyo Soomaaliyeed oo Talin jirtay geeska afrika Dabayaqadii Qarnigii !7aad ilaa iyo bilowgii Qarnigii 19aad. Waxaana xukunka heystay goobroon. Saldanada Geledi waxaa aasaasay Suldaan Ibraahim Adeer kadib markuu ka guuleystay dowladii ajuuraan, waxuuna dhisay qasrigii goobroon. Saldanadu waxey gaartay heerki ugu sareysay xilliyadii Suldaan Yuusuf Maxmuud markuu kaguuleystay jameecadii baardheere, iyo xiligii Suldaan Axmed Yuusuf.

Taariikhda

Bartamihii qarnigii 19aad Saldanadda Geledi waxey gaartay heerki ugu sareysay kadib markey hantiyeen ganacsigii iyo siyaasaddii dhulka Banaadir iyo inta u dhexeysay labada wabi juba iyo shabeele waxaana u suura gashay in ay canshuur ka qaadaan Safarada, iyagoo ka faa’ideysanaya jidadka geediga safarrada ay maraan kuwaas oo xiriirinayey magaalooyinka xeebaha ku yaal iyo miyiga fog oo dhamaantood ku kulmi jiray magaalada Afgooye.

Asalka Geledi

Geledi asal ahaan waxay ku abtirsadaan reer Cumar diini oo reer shaam ahaa, wuxuu ahaa cumar diini wadaad oo faafiya diinta wuxuuna markii ugu horreysay ku soo degay magaalada Harar dalka itoobiya kadibna wuxuu u soo guuray soomaaliya isagoo diinta faafinaya dabadeedna degay gobolkan shabeellaha hoose halkaas oo ku tarmay.

Waxa uu dhalay odayga cumar diini laba wiil oo la kala yiraahdo:

1. Qarsin

2. Daab