Gudniinka Fircooniga

Gudniinka saxaax gabadh (af ingiriis FGM) waa goynta dibnaha dumarka.

„Haddana caado kale oo sida caadiga ah looga dhaqmo waddamada qaarkood ayaa ah waxa lagu tilmaamo gudniinka gabdhaha, oo hadda guud ahaan loogu yeero gudniinka fircooniga (FGM). Qalliinku wuxuu meesha ka saarayaa qayb ama inta badan xubinta taranka ee gabadha. Caadadan waxaa soo bandhigtay Waris Diiriye, oo ah moodel caan ah oo caan ah iyo safiirka gaarka ah ee Sanduuqa Dadweynaha ee Qaramada Midoobay. Si waafaqsan dhaqanka Soomaalida ee maxalliga ah, iyada oo ilmo ah ayay hooyadeed ku samaysay FGM. Sida lagu sheegay warbixin, inta u dhexeysa sideed ilaa toban milyan oo haween iyo gabdho ah oo ku nool Bariga Dhexe iyo Afrika ayaa halis ugu jira in lagu sameeyo gudniinka Fircooniga. Xitaa dalka Mareykanka, qiyaastii 10,000 oo gabdhood ayaa halis ugu jira.

Waa maxay caqiidooyinka saldhig u ah dhaqankan? Qaar baa u haysta in xubinta taranka dumarku ay xun yihiin oo ay gabadha ka dhigaan nijaas sidaas darteedna aan la guursan karin. Intaa waxaa dheer, goynta, ama ka saarida, xubnaha taranka waxaa loo eegaa caymiska bikranimada ilmaha iyo daacadnimadiisa. Haddii hooyadu ku guuldarraysato sii wadidda caadadan waxaa laga yaabaa inay keento cadhada saygeeda iyo bulshada deegaanka. Hooyooyin badan, si kastaba ha ahaatee, waxay ogaadeen inaysan jirin sabab sharci ahdiin, caafimaad, ama nadaafadoo lagu taageerayo dhaqankan xanuunka badan. Nayjeeriya ee Diidmada Kastamyada Xun ayaa muujinaya in hooyooyin badan ay si geesinimo leh u diideen inay gabdhahooda u dhiibaan.”

Asalka iyo Wasaaradda Caalamiga

Habkan waxaa si fiican caan loogu faafiyay warbaahinta caalamiga ah, iyadoo la soo bandhigay sheekooyinka dadka ku nool ay ku waayeen caafimaad ahaan, xuquuq ahaan, iyo sharci ahaanba. Tusaale ahaan, Waris Diiriye taas oo ahayd moodel caan ah iyo safiirka gaarka ah ee Sanduuqa Dadweynaha ee Qaramada Midoobay (UNFPA), ayaa Shaaca ka qaaday in iyada FGM lagu sameeyay xilligeedii carruurnimo, iyadoo qeyb ka mid ah dhaqanka Soomaalida deegaanka.

Faafidda iyo Xogta Caalamiga

Warbixino kala duwan (UNICEF, WHO) ayaa muujiyay in kumanaan milyan haween iyo gabdho ah ay la kulmeen FGM, gaar ahaan Afrika, Aasiya iyo Bariga Dhexe. Xitaa wadamada Yurub iyo Waqooyiga Ameerika waxaa laga helaa kiisaska FGM ee ku dhacay qurbajoogta.

Sida ku cad warbixinta UNICEF, in ka badan 230 milyan oo gabdho iyo haween ah ayaa weligood laula kulmay FGM, halka ku dhawaad 4 milyan kale sanaddiiba u badan yihiin halis

Sababaha Dhaqanka Ku Xeeran

Fekradaha ugu badan ee dhaqanka FGM ku taageera waxaa ka mid ah, in gabadha ay nijaas tahay haddii xubinta taranka aysan go'in, taasoo saameyn ku yeelan karta guursigeeda. Dhaqanka lagu ilaaliyo bikradnimada, daacadnimada, ama sumcadda qoysku. FGM waxaa loo arkaa in ay astaan ka tahay nadiifnimo ama nacayb lagu qabo jidhka dumarka.

Noocyada iyo Saameynta Caafimaad

FGM waxaa loo kala saaraa afar nooc:

Nooca 1 – ka saarista clitoris.

Nooca 2 – ka saarista clitoris iyo labia minora.

Nooca 3 – infibulation, oo ah hab ciriiri ah, halkaas oo la isku xidho ama la isku xiro xubnaha taranka, oo meel yar loo dhaafo saxarada.

Nooca 4 – habab kale oo dhaawacaya, sida qodidda, dubista, ama jarista

Saamaynta caafimaad ee FGM waa mid halis ah, oo ay ka mid yihiin:

- xanuun daran,

- dhiigbax,

- caabuqyo,

- dhibaatooyinka uur-qaadista iyo dhalmada,

- calool xanuun,

- dhibaatooyin galmo,

-halis nololeed oo dheeri ah.

Sharciyada iyo U Dagaalanka FGM

FGM waxaa loo aqoonsan yahay in ay ka mid tahay xadgudubyada xuquuqda aadanaha; jirdil, dhaawac jidh ahaaneed, iyo takoor jinsi aasaasi ah.

Ururada sida WHO, UNICEF, iyo UNFPA ayaa si wadajir ah ugu ololeeya in dhaqankaas la joojiyo, iyadoo la adeegsanayo waxbarasho, wacyigelin bulsho, tallaabooyin sharci, iyo tababar shaqaale caafimaad si looga hortago “medicalization” (FGM oo ay sameeyaan xirfadlayaasha caafimaadka).

• Mothers Meeting the Challenges