Malcolm X
- maqaal ku saabsan Malcolm X. Boga "Malik Shabazz" halkan ayaa laga soo toosiyay.
| Malcolm X | |
|---|---|
 Malcolm X sanadkii 1964 | |
| Ku dhashay | Malcolm Yare Maayo 5, 1925 Omaha, Nebraska, U.S. |
| Dhimasho | Febraayo 21, 1965 New York City, New York, U.S. |
| Sababta dhimashada | La diley (xabad lala dhacay) |
| Ku aasan | Xabaalaha Ferncliff |
| Naanees | el-Hajj Malik el-Shabazz (الحاجّ مالك الشباز) |
| Shaqada | Daaci, hogaamiye |
| Ururka | Bulshada Islam, Muslim Mosque, Inc., Ururka Midowga Afrikan-Amerikanka |
| Dhererka | 6 ft 3 in |
| Miisaanka | 180 lb |
| Dhaqdhaqaaqa siyaasadeed | Dhaqdhaqaaqa dadka Madow, Pan-Africanism |
| Diinta | Sunni Islam (ka soo bedeshay Bulshada Islam) |
| Xaasaska | Betty Shabazz (m. 1958) |
| Ilmaha | Attallah Shabazz Qubilah Shabazz Ilyasah Shabazz Gamilah Lumumba Shabazz Malikah Shabazz Malaak Shabazz |
| Waalidka | Earl Little, Louise Helen Norton Little |
| Saxiixa |  |
Malkoom X, markii dambe la baxay "Malik Shabazz" (/ˈmælkəm ˈɛks/ (carabi: الحاجّ مالك الشباز) (dhashay Maayo 19, 1925 – Febraayo 21, 1965) wuxuu ahaa hogaamiye diineed iyo dhaqdhaqaaqe bulsho u dhashay Dadka Madoow ee wadanka Maraykanka.
Aabihiis waxaa dilay koox caddaan ah oo xagjir ah markii uu Malkoom X yaraa, ugu yaraan mid ka mid ah adeerkiisna waa la dilay. Hooyadiis waxaa loo diray isbitaal dhimirka ah markii uu jiray saddex iyo toban, Malcolm X-na waxaa la dhigay daryeelka korinta carruurta. Sannadkii 1946, isagoo labaatan jir ah, waxaa loo xiray dhac iyo xatooyo.
Inta uu xabsiga ku jiray, Malkoom X wuxuu ku biiray Qaranka Islaamka. Markii la sii daayay 1952, si dhakhso ah ayuu caan u noqday, isagoo noqday mid ka mid ah hoggaamiyeyaasha dhaqdhaqaaqa. Qiyaastii toban sano ka dib, wuxuu noqday afhayeenka. Si kastaba ha ahaatee, khilaaf ka dhashay hoggaamiyaha dhaqdhaqaaqa, Elijah Muhammad, Malcolm X wuxuu ka tagay Qaranka Islaamka bishii Maarso 1964. Kadib wuxuu u safray Afrika iyo Bariga Dhexe, isagoo gudanaya xajka Xajka, ka hor inta uusan ku laaban Mareykanka, halkaas oo uu ka aasaasay Ururka Masaajidka Muslimiinta iyo Ururka Midnimada Afrika-Mareykanka. Bishii Febraayo 1965, wax ka yar hal sano ka dib markii uu ka baxay Qaranka Islaamka, waxaa dilay saddex xubnood oo ka tirsan dhaqdhaqaaqa.
Fikradaha iyo caqiidooyinka Malkoom X waxay galeen isbeddel xooggan intii uu noolaa. Isagoo ah afhayeen u hadlay Nation of Islam, wuxuu dhiirrigeliyay kala soocidda dadka Madow iyo kuwa Cadaanka ah ee Mareykanka, isagoo dadka Madow ku kicinaya dadka cadaanka ah isla markaana kicinaya dareenka cunsuriyadda. Kadib markii uu ka baxay dhaqdhaqaaqa sanadkii 1964, wuxuu yiri, "Waxaan sameeyay waxyaabo badan oo aan weli ka qoomameynayo. Waxaan ahaa qof aad u caqli badan wakhtigaas, si fudud ayaan u horseeday waddo gaar ah." Malkoom X wuxuu qaatay diinta Islaamka Sunniga ah, isagoo iska fogeeyay cunsuriyadda iyo kala soocidda, wuxuuna muujiyay rabitaan ah inuu la shaqeeyo dadka u dhaqdhaqaaqa xuquuqda madaniga ah, inkastoo uu weli ku nuuxnuuxsaday baahida loo qabo in dadka Madow ay helaan xaqa ay u leeyihiin inay is-go'aansadaan oo ay is-difaacaan.
Noloshada Hore
[wax ka badal | wax ka badal xogta].jpg)
Malkoom X wuxuu ku dhashay Maajo 19, 1925, Omaha, Nebraska, isagoo ah kii afraad ee siddeed carruur ah. Waalidkiis waxay ahaayeen Earl Little iyo Louise Little. Aabihiis wuxuu ahaa taageere Marcus Garvey, oo aasaasay bulsho New York ah isla markaana u dooday daahirnimada jinsiyadda Madow iyo dib ugu soo laabashada dhulkii ay ka soo jeedeen ee Afrika. Hooyadiis waxay ka timid Galbeedka Indies laakiin kuma aysan hadlin lahjad Madow. Waxay dhashay isagoo jira labaatan iyo siddeed sano. Waqtigaas, cunsuriyadda Mareykanka ayaa weli aad u baahsanayd, dadka kaliya ee Madow ee guuleysta ee magaaladooda waxay ahaayeen kuwa kabaha ka xiira ama kuwa albaabka ka shaqeeya. Aabihiis, Earl Little, wuxuu ahaa wadaad Baabtiis ah iyo dhaqdhaqaaqe siyaasadeed oo ka tirsan ururada Madow ee ugu waaweyn waqtigaas, Ururka Horumarinta Negro-ga Caalamiga ah iyo Ururka Bulshooyinka Afrika. Nolosha qoyska ee Malcolm X waxay ahayd masiibooyin taxane ah. Aabihiis wuxuu goob joog ka ahaa dilkii afar ka mid ah lixdiisii walaal oo ay ku dileen gacanta dadka cadaanka ah ee sarreeya wuxuuna la kulmay dhibaatayn iyo hanjabaado iyaga ka timid sababo la xiriira dhaqdhaqaaqiisa siyaasadeed. Sannadkii 1928, wuxuu u guuray Lansing, Michigan. Bilo ka dib, Ku Klux Klan wuxuu gubay gurigii qoyska, taasoo ku qasabtay inay mar kale u guuraan duleedka Lansing. Sannadkii 1931, aabihii Malkoom X waxaa si xun u dilay dad cadaan ah oo aad u sarreeya, laakiin mas'uuliyiintu waxay sheegeen inuu ku dhintay shil gaari oo ka dhacay. Hooyadiis waxay korisay siddeed carruur ah iyada oo aan wax taageero ah helin, gaar ahaan maadaama mas'uuliyiintu ay joojiyeen dhammaan gargaarka dhaqaale iyo gunnooyinka. Sannadkii 1939, waxay la kulantay xanuun neerfaha ah waxayna ka go'nayd xarun dhimirka.