Shabeellaha Dhexe

Ka Wikipedia
U bood: gooshitaan, raadi
Shabeellaha Dhexe
Shabeellaha Dhexe
—  Gobol  —
Waxay Soomaaliya Kaga taal ama
Dhacdaa: 6°6′47″N, 47°59′17″E
Dalka  Soomaaliya
Magaalo madax Jowhar
Saacad EAT (UTC+3)

Shabeellaha Dhexe waa gobol ka tirsan gobolada Soomaaliya wuxuu ku taalaa koonfurta dalka Soomaaliya. Gobolkaan waxaa mara webiga caanka ah ee Webi Shabeelle iyo Badweynta Hindiya, magaalo madaxdiisuna waa Jowhar. Dhaqaalaha gobolkaan wuxuu ku xiran yahay Beeraha iyo xoolaha sida ariga iyo Geela. Gobolkani deegaan ahaan waxa u badan beesha Abgaal oo inta badan daggan Degmooyin u gaar ah Jowhar, Balcad, Mahaday, Cadale, Warshiiq,Raage ceele Ruru mugod Sido Kale beesha abgaal oo Lagu yaqaano deris wanaag waxa la dagga oo si nabad ah ay kuwada noolyihiin beelaha Hilibi iyo Gaaljcel qiyaasti iyo Jareer weyne "Aboriginal Bantu shiidle iyo Kaboole halka beelaha kale oo kala ah. Gobolakani waa gobol aad iyo aad u weyn oo leh bad iyo berriba. Waana gobol aad iyo aad barwaaqo u ah. Wax yaabaha gobolkan lagu xasuusankaro ayaa waxaa kamid ah in gobolku uu xudud la leyahay afar gobol kuwaas oo kala ah G. Hiiran, G. Sh/hoose, G.banaadir, G. Galgaduud iyo badweynta India, sidoo kale gobolku wuxuu caan ku yahay in uu noqday gobolkii ugu horeyay oo bariis lagu beero iyo in u gobolku lahaay warshado wax soosar. Gobolku waxaa kale u aad ugu fiicnaay isbortiska uu meela sare ka garaay.

Taariikhda Gobolka Baaxadda gobolka oo ah 60,000 km isku soo wareeg ah, wuxuuna xuduud la leeyahay gobolada Banaadir, Shabeelaha Hoose, Hiiraan, Galguduud iyo badweynta Hindiya. Wabiga Shabeele ayaa 150 km dhex mara gobolka iyadoo ay u dheertahay xeeb gaareysa 245km. Dagaalki sokeeye ka hor wuxuu dadweynaha gobolku gaaraayay 2 milyan, haddase maamulka gobolka waxaa u qiyaasan 1.5 milyan oo 70% ay deggan yihiin baadiyaha.

Taariikhda gobolka aad ayeey u fac dheertahay, waxyaabaha lagu xasuustana waxaa ka mid ah gumeysi naceybka taasoo ka dhigtay gobolka inuu noqdo goobti ugu horreysay ee lagula dagaalamo gumeystihi Talyaaniga loogana dilo dad, kubaasoo ka soo duulay dhinaca badda 1875 iyo Xabashadi ku soo duushay gobolka 1905. Halyeeyadi af iyo addin kula dagaalay waxaa ka mid ah Sheekh Axmed Sheekh Abiikar Xasan (Sh. Axmed Wacdiyow), Sheekh Xasan Sheekh Nuur Sheekh Axmed (Sh. Xasan Barsane), Xasan Geedi Abtow iyo qaar kale oo aanan halkaan lagu soo wada koobi karin. Waxaase xusid mudan iyadana in saddex madaxweyne iyo laba ra’isul wasaare mucaasir ah iney ka soo bexeen gobolka.

Gobolka oo ka mid ah saddexda gobol ee isku darsatay bad iyo wabi, wuxuu qani ku yahay kheyraadka badda, wax soosaarka beerah iyo xoola dhaqashada, una dheertahay ganacsiga iyo warshadaha. Gobolku wuxuu nasiib u yeeshay inuu noqdo gobolki u horreeyay ee lagu beero Bariiska, lagana dhiso warshadihi u horreeyay uu waddanka yeesho sida warshadi sokort ee Jowhar 1962, tii dharka ee Balcad 1968 iyo warshadi rasaasta iyo hubka ciidanka oo la dhisay todobaatameyadi.

Xadaaradda iyo huru marka gobolka waxaa ka mid ah inuu dagaalki labaad ee adduunka ka hor lahaa tariin isaga goosha magaalooyinka Xammar iyo Jowhar, barisamaadkina lahaa laba naadi oo ka ciyaara kooxaha koobaad ee waddanka (Serie A), kooxdi warshada dharka (Somalitex) iyo tii warshada sokorta (Snai). Waqtigi madoobaa ee dagaaladi sokeeyana, waxaa lagu barbaxay dekadihi macmal ahaa ee Ceelmacaan iyo Cadale, ka dibna erabooradi Cisiley iyo Jowhar.

Dhinaca aqoonta iyo waxbarashada, gobolka wuxuu lee yahay dugsiyo hoose, dhexe, sare, machadyo iyo jaamicad, kubaasoo ay ku mashquulsan yihiin boqolaalo macallim, waxaana wax ka barta arday aad u fara badan oo kumanaan ah.

Dhanka caafimaadka, gobolku wuxuu leeyahay ceelal badan oo biyood iyo toban rug caafimaad, inkastoo aysan ku filleyn haddana si joogta ayey u kordhaayaan, taasoo mustaqbalka dhow gaarsiin doonta heer wanaagsan.

Tan macaadinta iyo kheyraadka dahsoon, waa arrin aan fari ka qodneyn, una baahan baaritaano culus. Waxa kaliye oo la ogyahay macdanta Manganiiska (Manganese), waxaase marag madoonto ah in geyiga Soomaaliyeed kheyraad fara badan ceegaago.

Dhanka ismaamulka, deegaan weynaha uu gobolka ka kooban yahay min degmo illaa iyo tuulo waxaa ka jira maamullo iyo kala dambeyn oo ay u dheer tahay nabad, degganaan iyo isdhexmarid.

Degmooyinka[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

Jowhar Balcad Mahaday Cadale Warshiiq Raage ceele Ruru mugod

Jowhar Magaalo madax[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

Balcad[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

Warsheekh

Mahaday[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

Ruunnirgood[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

Gamboole[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

Gamboole waa Tuulo katirsan Dagmad Jowhar ee Gobolka Shabeellaha Dhexe waxay can ku tahay xoolaha beeraha iyo kaganacsiga xoolah waxaa deegaan iska leh ama u badan beesha caloofi oo ka tirsan beel weynta gaaljecel

Raage Ceele[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

waxaa dega Beelaha kala ah waceysle habar gidir maxamed muuse celi cumar iyo axmed cabdale warsan geli

== Jameeco jiliyaale waa tuulo katursab dagnada Jowhar