Kacbada

Ka Wikipedia
U bood: gooshitaan, raadi

Kacbada

Dhismaha Kacbada

Mosquée Masjid el Haram à la Mecque.jpg

Masaajidka Kacabada

Deegaanka: Makka, al-Xijaas, Sacuudi Carabiya

Dhererka: 13.1 m

Diinta: Islam

Cida dhistey: Nebi Ismaaciil wiilka Nebi Ibraahim

Meeshay ay dhacdo: 21° 25′ 20.98″ N, 39° 49′ 34


Masjidka Kacbada, magaalada Makka, ee Muslimiintu soo siyaartaan wakhtiga Xajka.

Kacbada Kacbo Bayt al-Xaraam (ingiriis: Kaaba; carabi: بيت الحرام; af-Soomaali: Kacbada[1]) waa dhismo afar-gees ah (cuboid) oo ku yaala magaalada Makka ee wadanka Sacuudi Carabiya. Waa dhismaha ugu muhiisan ee ugu barakeeysan isla markaana xudunta u ah diinta Islaamka.[2]

Masaajidka al-Xaraam oo ah masaajidka ugu barkeeysan dhamaan masaajiida Islaamka waxaa laga dhisey agagaarka Kacbada. Kacbadu waa jihada loo soo tukado dhamaan salaadaha ay tukadaan dadka muslimiinta ay meel kasta ooy dunida ka joogaan, taasi waxaa loo yaqaanaa Qiblo. Mid ka mid ah shanta tiir ee Islaamka ayaa wuxuu farayaa qof kasta oo muslim ah in uu soo siyaarto Kacbada barakeeysan, ugu yaraan, hal mar oo ka mid ah noloshiisa waa hadii uu awoodo dhaqaalaha iyo kharashka safarkaasi.

Noocyada kala duwan ee Xajka ayaa waxa ka mid ah Dawaafka oo ah in lagu wareego Kacbada 7 jeer. Sidoo kale, wakhtiga Cumrada ayaa ayadna 7 jeer lagu wareegaa dhismaha Kacbada ee barakeysan. Si kastaba ha ahaatee, kacbadu waa masaajid aad u mashquul ah sababtoo ah dad badan oo muslimiin ah ayaa dhex jooga goor kasta. Wakhtiga ugu mashquulka badan Kacbada waa goorta ay dadka muslimiinta ahi ku gudo jiraan gudashada Xajka taasi oo ku beegan 12ka Dul-Xija ee sanadka Islaamka ama "Hijriga". Sanadkii 2013ka dadka muslimiinta ah ee soo siyaartey Kacbada iyo dalka Sacuudi Carabiya waxaa maamulka Xajku ku sheegay 5,100,544 (5 milyan) oo qof.

Guud ahaan, kacbada oo ku dhex taala caasimada Makko waa hooyga uu u dhashay Nebi Muxamed (c.s.w),[3] deegaankii ugu horeeyay ee lagu soo dejiyo waxyiga Qur'aanka[4] kariimka ah, magaalada xudunta u ah diinta Islaamka, iyo meesha meesha uu ku yaalo masaajidka barakaysan ee Kacbada taasi oo ah jihada loo tukado dhamaan Salaadaha.[5]

Kacbada iyo guud ahaan caasimada Makkah waxaa wakhti aad u dheer maamulaayay qaraabada iyo qoyska Nebi Muxamed (n.n.k.h) ee loo yaqaano "Shariifis"ka.[6] Laakiin markeey taariikhdu ahayd sanadkii 1925tii dowlada boqortooyada wadanka Sacuudi Carabiya ayaa la wareegtay maamulka iyo gacan ku heeynta magaalada Makko, kuwaasi oo ilaa hada haya hogaanka iyo tallada caasimadan. Maamulka boqortooyada Sacuudigu aad ayuu u dhisay magaaladan, wuxuuna balaadhiyay dhismaha iyo baaxada ay ku fadhido Makko. Dhismayaasha wakhtigan lagu daray magaalada waxaa ka mid ah Abraj al Beyt oo ah dhismaha 3aad ee ugu dheer dunida iyo kan ugu weyn baaxada fadhi ee dunida.[7]

Isku soo duuboo, magaalada barakeysan ee Makkah waxaa iskugu yimaada dad ka badan 15 milyan oo muslimiin ah wakhtiyada kala duwan ee sanadka, taasi oo ka dhigtay caasimadan mida ugu isa-socodka badan dunida. Intaasi waxaa dheer magaalada Makkah looma ogola ineey tagaan ama dhex galaan dad aan muslim ahayn.[8]

Magaalada Makkah[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

Makkah

Mecca/Makkah
Makka
Makkah al-Mukarramah/ﻣﻜﺔ ﺍﻟﻤﻜﺮﻣﺔ
—  Makkah al-Mukaramah  —
Ka soo biloow kor bidix: Kacbada, dabaqyada dhaadheer ee Makka, Abraj al Bayt, masjid al-Xaraamka iyo tukashada Xajka.
Magac loogu yeero: Ummu al-Qura ("Hooyada Deegaanka")
Maabka magaalada Makka
Dhacdaa: 21°25′0″Waqooyi, 39°49′0″Bari
Dalka Flag of Saudi Arabia.svg Sacuudi Carabiya
Deegaanka: Gobolka Makkah
Wakhtiga: 1980 C.H (Ciise Hortii)
Xukunka
 • Dadkii dhisay: Nebi Ismaaciil wiilkii Nebi Ibraahim
Baaxadda760
 • Guud ahaan 850 km2 (330 sq mi)
 • Land 1,200 km2 (500 sq mi)
Tirada dadka ((2010))
 • Guud ahaan 1,675,368
 • Tiro Badnaan 2,200/km2 (6,000/sq mi)
Saacad UTC (UTC+3)
 • Xagaa (DST) AST (UTC +3) (UTC)
Website http://www.holymakkah.gov.sa/
Koodhka wicitaanka: (+966) 2
Meelo kala duwan oo ka tirsan magaalada Makka.

Makka Mekka Makkah Makkah al-Mukarama (ingiriis: Mecca; carabi: ﻣﻜﺔ ﺍﻟﻤﻜﺮﻣﺔ; af-Soomaali: Mako[9]) waa caasimad ku taala Xijaas, iyo magaalo-madaxda Gobolka Makka ee dalka Sacuudi Carabiya. Magaaladani waxay dhacdaa 70 km (43 mi) waqooyiga magaalo-xeebeedka Jidah, dooxo godan dhexdeed taasi oo bada ka sareysa 277 mitir.[10] Maadaama Kacbada ku taalo magaaladan isla markaana ay tahay xaruntii u horeeysay ee diinta Islaamka waxay caasimada Makkah leedahay malaayiin dad (inta u dhexaysa 6 milyan ilaa 8 milyan)[11] ah oo soo siyaarta sanad kasta wakhtiga gudashada Xajka ee ku beegan 12ka Dul-Xijah; iyo wadar isku-geyn oo ka badan 15 milyan oo dad ah sanad kasta.[12] Tirada dadka deegaanka joogtada ku ah magaalada Mako waxaa lagu sheegay isku-celcelis 2 milyan sanadkii 2012ka.[13]

Taariikhda[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

Taariikhda Dhismaha Kacbada[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

Juquraafiga Makko[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

Cimilada[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

Xajka[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

Maqaalo La Mid ah[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

Xigasho[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

  1. "Kacbo Bayt al-Xaraam (ingiriis: Kaaba; carabi: بيت الحرام; af-Soomaali: Kacbada"
  2. "Xajka 12ka Dul-Xijah; 15 milyan oo dad ah sanad kasta"
  3. "Makko waa hooyga uu u dhashay Nebi Muxamed (c.s.w)"
  4. "lagu soo dejiyo waxyiga Qur'aanka kariimka ah"
  5. "xudunta u ah diinta Islaamka, iyo meesha meesha uu ku yaalo masaajidka barakaysan ee Kacbada"
  6. "qaraabada iyo qoyska Nebi Muxamed (n.n.k.h) ee loo yaqaano "Shariifis"ka"
  7. "Abraj al Beyt oo ah dhismaha 3aad ee ugu dheer dunida iyo kan ugu weyn baaxada fadhi ee dunida"
  8. The Center of Islam, Ahmed Husein, History of Islamic Empire:From the beginning to the present day, Vol. IV, ed. M.A. Al-Bakhit, L. Bazin and A.Husein, (Islamic Study, 2008), 1190.[1]
  9. "ingiriis: Mecca; carabi: ﻣﻜﺔ ﺍﻟﻤﻜﺮﻣﺔ; af-Soomaali: Mako"
  10. "Mekka Makkah Makkah al-Mukarama"
  11. "Kacbada ku taalo magaaladan isla markaana ay tahay xaruntii u horeeysay ee diinta Islaamka waxay caasimada Makkah leedahay malaayiin dad"
  12. "magaalo-madaxda Gobolka Makka ee dalka Sacuudi Carabiya"
  13. "Xajka ee ku beegan 12ka Dul-Xijah; iyo wadar isku-geyn oo ka badan 15 milyan oo dad ah sanad kasta"