Mudulood

Ka Wikipedia
Jump to navigation Jump to search

MUDULOOD Waa qabiil ka mid ah qabaa'ilada [{Hawiye}]. Mudulood Waxay ukala baxaan {[(4*.5*)]} SHANTA Beel hosaad oo kala ah. Maxamed Mudulood oo loo yaqano (beelweeynta cabdi shiiq) waa curudkii guud ee mudulood, ciise Mudulood,oo loo yaqano (udeejeen), Darandoole Mudulood .Cabdiraxmaan mudulood oo looyaqaano ((wacweeteen )) iyo Daano Mudulood. Daano waxey dhashay Xawaadle Fiiro:- Darandoole waa tarmay wuxuuna dhalay Hilibi Darandoole Mudulood iyo Cismaan Darandoole Mudulood:- Cismaan wuxuu Dhalay .Cali Cisman ama Abgaal,Moobleen,Wacdaan,Ilaabay intaas waa Ilmo Cismaan Darandoole Mudulood.Hilibi waa adeerka ilmo Cismaan ( c.raxmaan mudulood,Udeejeen,Iyo Maxamed Waa isku hooyo).

Sido kalana waa qabiilka ugu badan Beesha hawiye Mudullood waxa lugu xushmeeyaa CAASIMADA Soomaaliya ee Muqadisho. Mudulood Degaan ahaan waxey degaan laga soo bilaabo xeebta magaalada Xarardheere ee gobolka Mudug Ilaa iyo turdho oo ka tirsan jubba hoose hiiraan JAWIIL, MOGADISHO KINGDOM (YAQUUB) waxaa xukumijiray nin la'oaran jiray YAQUUB oo ahaa mudulood 900-1870. 16 sano ayuu xukumayay mogdisho,kadib markii uu jabiyay ajuuran kingdom. taleex,dowladi darwiish, 1910 waxaa heestay talada sare, khaalig iyo khusuuigi ugu weeyna ee waqooyiga xaga diinta wuxuu ahaa nin mudulood Xaaji AxmedFIQI 1905 1910- 1915,gabygi kubaxay wuxuu ahaa, waxa sidatan iigalay waa sedigeey rumee sawaab kaga'mahelin sadaqdii AxmedFiqi Beelweynta MUDULOOD waa beesha Kowaad ee ugu tiro badan beelaha Hawiye,waxaa aad loogu qadariyaa Magaalada caasimada ee Muqadisho iyo Hareeraheeda oo ah Degaanka ay Taariikh ahaan Degaan. Madaxweynihii ugu horeeyay Aadan Cabdulle Cusmaan ee Jamhuuriyada Soomaliya Xusen Kulmiye Afrax Madaxweyne Ku xegeen Waxay Ka Soo jeedaan Beelweynta Mudulood.Sidoo kale waxaa ka dhashay beesha Mudulood Madaxweyneyaasha kala ah Ali Mahdi Mohammed iyo [Sharif Sheikh Ahmed] iyo [Xasan Sheekh Maxamuud] .Waxaa sidoo kale ka dhashay Beelweynte MUDULOOD labo raysulwasaar oo kala ah Ali Mohammed Ghedi iyo Nur Hassan Hussein.(waxaa kalo ka dhashay madaxweeyne xasan shikkh maxamuud 2012,kadib markii uu ka guuleeysay ex madaxweyne Shariif.cabdullah Nuur

Dagaalkii teyteeyle:

Dagaalka teyteeyley waxuu kadhacay Shabeelada dhexe gaar ahaan Balcad waxaana gacan weyn kageestay dhamaan shanta mudulood 

Waxaan dagaalka Si aad ah uga qeyb galay c.raxmaan mudulood( wacweyteen ) oo dad badan ku waayay dagaalkaas .

Taariikh[wax ka badal | wax ka badal xogta]

Odiweyn mudulood ama maxamed mudulood Halgamayada ka dhashay waxaa ka mid ah hogaamiyihii ciidamada dhariiqada saalaxii shiikh axmed siyaad. kadib dilkiisii ingiriiska xilka waxaa lawareegay shiikh xasan barsane oo asna ladili ugudanbeytii beelahoodana Waa Hilibi Dalandole iyo Maxammed Mudulood.

Qaab Dhismeedka Beesha Mudulood (Mudulod Hirab Madable)[wax ka badal | wax ka badal xogta]

  • Beesha Mudulood waxa ay ka u kala bbaxdaa sida soo socota:
  • Maxammed MUDULOOD ama Odiweyn "MUDULOOD" ama udgoon mudulood. (cabdi shiiq dhiblaawe)
    • Ciise Mudulood.(Ujeejeen)
      • Wacweteen mudulood (c/raxmaab) MUDULOOD.!!
  • Dalandoole Mudulood; iyo Heilebi oo adeer u ah.!!
    • Dalandoole Muduloood.
    • Hiilebi Dalandoole Mudulood.
      • Wacdaan A. Cusmaan Mudulod.
      • Abgaal A. Cusmaan Mudulood.
      • Moobleem A. Cusmaan Mudulood.
      • Ilawaay A. Cusmaan Mudulood

______________________________________________________________________________________________________________________________________________ Ilaway cusman waxo u kala baxaa (1)Iidle macalin (2)kacal macalin

    • Iidele macalin waxoo dhalay (4)

1 xasasan iidle 2 Cali iidle 3 Cumar iidel 4 Kulmiye iidle

  • Ogow Cururadka qabaa'ilada beesha ama MUDULOOD; Sayyed-kooda waa "Mohamoud" MUDULOOD; ujeejeen'na iyo c/raxmaan mudulood oo low yaqano wacweyteen.
  • Baritaan kabacdi oo leesku heeysto ISAMADA Beelaha Muduloodka; AFARTOODA & SHANTOTOODA Faruuc aay ukala baxaan beellaha oo dhan MUDULOOD.!!

Darandole Mudulod Hirab, Eise "Udeijein" Mudulod Hirab, Waweytan Mudulod Hirab; Daro Mudulod Hirab, Eise "Udeijein" Mudulod Hirab, Mahamed Odiweyn Mudulod Hirab.


 waa 3* dhalkii, waana isku hooyo sidax das.

Odiweyn mudulood waxaa kajooga cabdi shekh dhiblaawe, iyo walaalkiisa,Macalin dhiblawe ama in waceysle looyaqan. abgaal Cismaan waxa ayuu kalabaxaa sagaal abgaal

harti abgaal, wacbuudhan, warculus(waceysle) harti waxa ayuu kalabaxaa suul harti, ciise iyo warsangele. wacbuudhan waxa ayuu ukalabaxaa daa'uud, Kabaala, yoonis daanweyne, iyo harticase wacbuudhan. waceysle waxa ayuu ukalabaxaa huuruun waceysle , , ,jibraa'iil waceysle, saleemaan waceysle, iyo cumar waceysle,

Haaruun waceysle oo ah curudka beesha waceysle ayaa wuxuu u kalabaxaa sidaan soo socoto

1) xasan dheer 2) Aadan

Xasandheer waxa uu ukala baxaa Cigaal Xasandheer Maxamuud xasandheer Cismaan xasandheer Muuse Xasandheer (yabadhaal) Cismaan wuxuu u kala baxaa Nuur Cismaan Huud Cismaan Afax Cisman Nuur Cismaan waxa ayuu u kalabaxaa Cali Nuur, cumar Nuur, Maxamed cadde Nuur, Maalin Nuur, xassan Nuur, iyo eebakar Nuur,

Cali Nuur waxa ayuu u kalabaxaa Warsame Maxamed Cali, Caddaan Maxamed Cali, cabdi Maxamed Cali, iyo culusow Maxamed Cali (reer Maxamed Cali Nuur)

Cumar Nuur . Waxuu u kalabaxaa sidaan soo socoto. 
Cali Cumar, cadaan Cumar, iyo Xuseen Cumar. Cali Cumar , Fiidow Cali Cumar, qaboobe Cali Cumar, yabarow Cali Cumar, qaboobe cali Cumar. Jimcaale qaboobe, faarax

qaboobe,reer Maxamed faarax, Maxamuud Maxamed faaraxa, cali Maxamed faarax, Nuur Maxamed faaraxa.

Muuse xasan dheer waxa ayuu u kalabaxaa eebakar Muuse iyo Jimcaale Muuse, Eebakar Muuse Maxamed eebakar Maxamuud eebakar Axmed eebakar Xasan eebakar.

aadan waxa ayuu ukalabaxaa Kulmiye aadan iyo gacal Adaan,,

Saleemaan waceysle ayaa waxuu u kalabaxaa sidaan soo socoto

Cabdi raxmaan saleemaan, iyo

Cumar saleemaaan.

Cumar saleemaaan

Cabdalle cumar,

Dhagaweyne Cumar, iyo

Oogaala Cumar.

Cabdalle saleemaan,

Maxamed cabdalle iyo Maxamuud cabdalle.

Maxamed cabdalle

Absuge qombor iyo macalin dhiblaawe

Maxamuud cabdalle

Cali Maxamuud cabdale (Cali gaaf).

Abtirka cabdi shekh[wax ka badal | wax ka badal xogta]

  • cabdi shekh
  • suufi dhiblaawe
  • shekh maxamed
  • yaxye
  • zakariye
  • xaaji cumar
  • Tolwaaq
  • Abjacle
  • Muxammad mudulood / (Udugeen Mudulood)

Cabdi sheekh waxay dagaan gobolada kala ah

Bay,Shabeellaha Hoose, shabeellaha dhexe, Hiiraan,Jubbada Dhexe,Jubbada Hoose,Banaadir iyo Kenya gaar ahaan Wajeer. magalada buula gaduud iyo luglaaw kismaayo beerxaane burrgaabo jilib kutuwaareey jowhar,Gamboole,buulobarde,beledweyn, kilinka shanaad ee itoobiya dadka acraabiga ah waxeey uyaqanaan shiiqaal cabdi shiiq dadka shiiqaasha ladhaho waa dadkii ku soo dhaweeyey koofurta soomaliya lakiin sinji waa maguuraan qofkii ubahan faah fahin intaas dheer ha ka aqristo bugaagta tariikhda sida buuga sayid barkhash ee uu qoray fah fahin intaasi dheeri ah suldaanka guud ee beesha suldan cali abiikar cismaan iyo ugas macalin nuur ayaad kala xiriiri kartaan sidoo kale waxaa laweydiin karaa beelwenyta mudulood sida beesha abgaal beesha ujeejeen Hilibi moobleen iyo wacweyteen. (ABTIRKA WACDAAN CUSMAAN)

https://enacademic.com/dic.nsf/enwiki/11180596    https://www.wikiwand.com/so/Hiraab

http://www.abtirsi.com/view.php?person=626&abtirsiLang=1 http://www.abtirsi.com/view.php?person=626&abtirsiLang=1