Cirjeex

Ka Wikipedia
U bood: gooshitaan, raadi

Cirjeex

Cirjeex

♃

Cirjeex (Jupiter) ama loo yaqaano magacyada kala ah (Cirjiir) ama (Mushtari) waa meeraha 5aad ee ugu dhow qoraxda[1] ayadoo u jirta masaafo dherer dhan 5.2 AU, iyo 318 jeer muga dhulka. Sidoo kale, Cirjeex waa kan ugu weyn meerayaasha Bahda Qoraxdu Midaysay.[2] Waa meere neef (gas) ah, oo jawigiisuna ka samaysan yahay isku dhisyo Haydarojiin iyo Hiliyaam, oo tartiib u noqda haydarojiin dareerto ah.

Waxaa suurto gal ah in meeruhu lee yahay bu’ is haysata oo dhagax iyo baraf ah.[3] Jurmiweynidu oo qabo awgeed, Cirjeex wuxuu lee yahay cufisjiidad aad u weyn, wuxuuna soo jiidaa dibdheerooyin (kometer) iyo dhadhaabyo (asteroider) oo isaga ku dul dhaca, haddi kalena dhulka ayey kusoo dhici lahaayeen.

Dhinaca kale, meeraha Cirjeex wuxuu lee yahay gobol weynoo ah jiid ama jaziirad guduudan, oo meeraha ku wareegata. Waa dabayl xoog leh oo weli ku meereysato tan iyo intii la og yahay oo aan awood u helnay inaan meerahan ku eegno doorbinnada waaweyn (teleskop).

Meeraha Cirjeex (Jupiter) waa meeraha shanaad ee qoraxda ugu dhow (masaafo dherer dhan 5.2 AU u jira qoraxda) iyo 318 jeer muga dhulka. Wuxuu ka samaysan yahay meerahani isku dhisyo u badan haydarojiin iyo hiliyaam.
Dhinaca kale, meeraha Cirjeex waa kan ugu leh tirada ugu badan ee dayax asagoo leh 67 dayax. Afarta ugu wayn lo, Ganymede, Callisto, iyo Europa waxay leeyihiin qaabdhismeed u dhow meerayaasha dhagaxleyda ah, sida foolkaanaha iyo gudo kulul.[4] Ganymede oo ah satelaytka ugu wayn Bahda Qoraxdu Midaysay, ayaa wuxuu ka wayn yahay meeraha Waxaraxir (mercury).

Bilaha Cirjeex[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

dayaxa Ganymede ee meeraha Cirjeex.
dayaxa Europa ee meeraha Cirjeex.

Cirjeex waxuu leeyahay 67 dayax taasi oo ka dhigtay midka koowaad ee ugu dayaxa badan dhamaan meereyaasha Bahda Qoraxdu Midaysay.[5] Ilaa hadda waxaa weli la helaa dayaxyo cusub. Haseyeeshee afarta dayax ee ugu waaweyn waxay kala yihiin: Io, Europa, Callisto iyo Ganymedes, waxa soo hor helay Galileo sanadkii 1609.

Dayaxaya ugu weyn, Ganymedes, waa mid ka weyn meeraha Dusaa. Afarta dayax ee ugu waaweyn waad arki kartaa haddii aad u kaashato doorbin caadi ah.

dayaxa lo ee meeraha Cirjeex.
dayaxa Callisto ee meeraha Cirjeex.

Xogta Cirjeex[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

  • Dhexroorka(diameter)
143 884 km.
  • Fogaanta
u jiro qoraxda: 741,816 millyan km ama 5.2 AU.
  • Mudada Udub-wareega (rotation)
9 saacadood 50 daqiiqo iyo 30 ilbiriqsi.
  • Ku Wareega Qoraxda (sanad):

12 sanad dhuleed

Meerayaasha Baxsan[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

Kor ka soo biloow ilaa hoos:
Docay, Uraano, Raage iyo Cirjeex
.

Afarta meere ee banaanka u baxsan waa meereyaasha Neefaha Waawayn ee Bahda Qoraxdu Midaysay[6] kuwaas oo ah 99% walxaha ku wareega qoraxda. Cirjeex iyo Raage ayaa waxay yihiin tobanaan kun oo jeer miisaanka iyo muga dhulka, waxayna ka samaysan yihiin isku dhisyo haydarojiin iyo hiliyaam. Dhanka kale, Uraano iyo Docay waxay leeyihiin 20 jeer laab muga dhulka waxayna ka samaysan yihiin macdano dhalaali kara oo ka kooban baraf.[7][8]

Qoraalo La Mid ah[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

Xigasho[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]