Jump to content

Biyo-xireenada iyo xoogga danab biyoodka ee Itoobiya

Ka Wikipedia

Itoobiya, IGAD waxay isu aragtaa awood afrikaan sabab la xiriirta suuro galinta Tamar biyood. Waxaa u suurtoowday qayb yar oo kaliya himilooyinkaas ilaa iyo hadda. Sanaddii 2009, waxay ahayd in ka yar 10% Itoobiyaanka in ay heli jireen Koronto. Waxayna ahayd meelaha ugu ba'an oo ay korontadu ka tagto. Si looga gaashaanto xaaladdaas, xukuumaddu waxay hindistay in la fuliyo barnaamij himilo dhisid biyo-xireeno. Waxay ku biloowday saddex xarun ka dhalinta awooda tamar-biyoodka todobo wadajira 1.18 Gigawatt si loo diyaariyo sanadihii 2009 iyo 2010 oo kaliya. in kabadan labalaab awooda ee dalka. Waxay bilaawday saldhigga ugu weyn Tamar-biyoodka ee Itoobiya, Beles shaqadii ugu horaysay bishii may 2010. Waxaa la saxiixay qandaraasyo si loo dhiso shan biyo-xireen waaweyn oo kale. Marka la dhameeyo, taasoo la filayo in la soo gabagabeeyo qiyaastii sanadda 2017, maxaa yeelay biya-xireenadaan waxay kaabaysaa kordhinta awooda ee ka yar 1 Gigawatt sanada 2008 Gigawatt si ah in ka badan 11 Gigawatt. Sida la filayo dhisidda biyo-xireeno waaweyn oo dheeraad ah ee qorshaha la damacsanyahay in la kordhiyo awooda soo saarista ilaa 15 Gigawatt. Haddii kordhintaas weyn la balaariyo, ku dhowaad waxay u dhigmaysaa awooda guud xarumaha xoogga korontada ee dalka Burtuqaal. Rabitaanka Tamarta ee Itoobiya waa wax faaiido leh sabab la xiriita xagga Faqriga, sidoo kale waxaa qorshayaasha ka mid ah iibinta awooda korontada loo iibgeeyo Suudaan, Kiinya, Jabuuti, Yemen iyo Masar waana faaiido kele. Xitaa faaiidooyinka kuma koobna biyo-xireenada Tamar biyood oo kaliya. In badan oo ka mid ah biyo-xireenada waa biy-xireeno dano badan laga leeyahay loona qaabeeyay si loo helo biyo loogu talogalay waraabka iyo ka hortagga fatahaadaha. Sidaa awgeed, sida la filayo in ay faaiidadu ugu weyn noqoto awooda dhalinta tamar biyoodka.

Dhismaha biyo-xireeno waaweyn waxay u baahantahay in badan oo hanti muuqata iyo mid aan muuqan. Sida dhabta ah maalgalintu waa wax aad u weyn. Sidoo kale waxay ku kordhinaysaa mujtamaca canshuur badan. Fakashada iyo iscunidda iyada oo aan la samayn biyo celin harooyinka biyaha sare ee webiyada wuxuu cumriga darbiga ee la saadaaliyay soo gaabinayaa. Sidoo kale bey'ada ee bulshooyinka dalalka ay ku hoobtaan ee biyo-xireenada Itoobiya.

Liiska Biyo-xireenada iyo xarumaha awooda Tamar biyoodka

[wax ka badal | wax ka badal xogta]
MagacaAwoodaBallan sanadeedkaWebi kulaalDhisayMaalgalinQarashxarumaha
Koka42 MW1960Awash River
Awash II36 MW1966Awash River
Awash III36 MW1971Awash River
Fincha134 MW1973Fincha (Niilka Buluuga)Sidoo kalw waraab
Gilgel Gibe I180 MW2004Gilgel Gibe RiverSalini (bid)Bakniga adduunka$331m
Tekeze300 MW2009Tekeze (Atbara)Sinohydro Corporation (bid)Chinese$365mdhaliyaa 300 MW
Beles460 MW2010Lake Tana (Niilka Buluuga)Salini (no bid)Ethiopian governmentwaraabiyaa 140,000 ha
Gilgel Gibe II420 MW2010Omo River (no dam, fed by GG I)Salini (no bid)Talyaaniga iyo EIBEuro 370m
Gilgel Gibe III1,870 MW2015Omo RiverSalini (no bid)Dawladda Itoobiya iyo ShiinahaEuro 1.55bnfaces stiff environmental criticism but work in progress (75% gabgabo Oct. 2013)
Fincha Amerti Nesse (FAN)100 MW2012Fincha (Niilka Buluuga)China Gezhouba Group Co. (CGGC)Shiinaha$276m
Halele Worabese440 MW2014Omo RiverSinohydro CorporationFairFund?Euro 470m
Gilgel Gibe IV2,000 MW2015Omo RiverSinohydro CorporationChinese$1.9bn
Chemoga Yeda278 MW2013tributary of the Blue Nile, near Debre MarkosSinohydro CorporationChinese$555mWill consist of 5 interconnected dams
Tendaho Irrigation Damnone2014Awash RiverEWWCE?No power, just irrigation and drinking water
Genale Dawa III256 MWwaraab 2009Inta u dhexeysa Soomaalida iyo OromadaChinese CGGCChinese$408mAfDB
Biyo-xireenka Horukaca6000 MW2018Niilka BuluugaSalini TalyaaniDalal la qariyayEuro 4.8 billionLa siiyay iyadoo aan tartan la galin (30% gabgabo Oct. 2013)